|
|
Главная \ Методичні вказівки \ ОСНОВИ ДІЛОВОГО ЕКОНОМІЧНОГО СПІЛКУВАННЯ ІНОЗЕМНОЮ МОВОЮ
ОСНОВИ ДІЛОВОГО ЕКОНОМІЧНОГО СПІЛКУВАННЯ ІНОЗЕМНОЮ МОВОЮ« Назад
ОСНОВИ ДІЛОВОГО ЕКОНОМІЧНОГО СПІЛКУВАННЯ ІНОЗЕМНОЮ МОВОЮ 30.08.2016 07:20
МІНІСТЕРСТВО ОСВІТИ І НАУКИУКРАЇНИ ЖИТОМИРСЬКИЙ ДЕРЖАВНИЙ ТЕХНОЛОГІЧНИЙ УНІВЕРСИТЕТ ФАКУЛЬТЕТОБЛІКУ І ФІНАНСІВ
завданНЯ для перевірки самостійної роботи студентаз курсу «Основи ділового економічного спілкування іноземною мовою»
ЖИТОМИР 2014 ВСТУП Курс “Основи ділового економічного спілкування іноземною мовою” спрямований на комплексну підготовку фахівців економічної спеціальності зі знанням іноземної мови (польської). Програма вивчення навчальної дисципліни “Основи ділового економічного спілкування іноземною мовою” складена відповідно до освітньо-професійної програми підготовки бакалаврів спеціальності 6.030509 “Облік і аудит”. Предмет курсу: граматичний та лексичний матеріал. Міждисциплінарні зв’язки: вивченню дисциплін передують вступ до спеціальності, культура, основи бізнесу, основи економічної думки, макроекономіка, інформатика, бухгалтерський облік. Дисципліна є основою для опанування дисципліни Іноземна мова за професійним спрямуванням, що вивчається за спеціальністю «Облік і Аудит». Програма навчальної дисципліни складається з таких змістовних модулів: 1. Język polski jako obcy 2. Ludzie wokół nas. Komunikacja. 3. Instytucje użyteczności publicznej. 4. Tradycje i swięta Polski. Podstawy biznesu. Кількість годин, передбачених програмою на самостійну роботу студентів
Завдання для перевірки самостійної роботи студентів в межах даних модулів: Модуль 1. Język polski jako obcy Студент повинен вміти формулювати особисті причини для вивчення польської мови, знати традиційні та альтернативні способи та методи вивчення та покращання мови. Також студент повинен овлодіти фонетичними нормами польської мови; засвоїти граматичний мінімум, що включає граматичні структури частини мови іменник, необхідні для навчання усним та письмовим формам навчання. Студент має володіти лексикою та фразами з тем Моя родина та Час в моєму житті, що уможливлюють спілкування польською мовою протягом занять. Теми практичних занять в межах модуля: Тема 1. Moja rodzina.(12 годин) Самостійне опрацювання наступних текстів. Rak-Nieborak Lezie rak-nieborak. Coś mu się pomyliło – zamiast do swojej jamki pod kamieniem, zalazł aż do wsi. Ludzie z tej wsi nigdy jeszcze nie widzieli raka. Bardzo się zdziwili i przestraszyli. — Co to za zwierzę – pytali jedni drugich – co ma tyle nóg i chodzi w przód i w tył, i taki pancerz ma na sobie? Wysunął się z gromady jakiś mędrek i powiedział: — Czy nie widzicie, że nosi przed sobą dwie pary nożyczek? To nie zwierzę, to krawiec. Wieśniacy ucieszyli się. Stary krawiec niedawno umarł, a młody umiał tylko szyć, ale nie umiał skroić ubrania. Przyda się krojczy. Rozłożyli kawał sukna na stole, posadzili na nim raka i patrzą, co będzie. Biedny rak chciałby znaleźć swoją rzeczkę, chciałby uciec. Łazi po suknie to w tę stronę, to w tamtą. To otwiera kleszcze, to znów zamyka. — Oho – mówią ludzie – krawiec nam pokazuje, gdzie mamy krajać. Tną za rakiem, ciach – mach! Pocięli całe sukno na drobne kawałki i teraz dopiero zrozumieli, że je popsuli. — Ach, ty nicponiu – zaczęli wykrzykiwać potrząsając pięściami nad rakiem – oszukałeś nas! Nie ujdzie ci to na sucho. Sołtys chciał raka chwycić, ale przestraszony rak jak go nie utnie nożycami! Sołtys wrzasnął: — Ratujcie, dobrzy ludzie, bo mnie zamorduje! Chłopi odczepili raka i zaraz urządzili nad nim gromadzki sąd. Wyrok zapadł taki: — Nikt z nas nie wie, co to za zwierzę. Ale oszukało nas, bo udawało krawca, a wcale nie jest krawcem. Na dodatek próbowało uciąć palec samemu sołtysowi. Więc chociaż nie wiemy, jak się nazywa, wiemy, że to jest oszust i rozbójnik. Skazujemy go na śmierć przez utopienie. Podsunęli rakowi pod nos deskę, a kiedy rak na nią wlazł, zanieśli go ostrożnie na most. Cała gmina zeszła się nad rzekę, żeby się przyjrzeć, co teraz będzie. Przechylili deskę nad wodą i – chlup! rak spadł do rzeki. Ktoś z tłumu krzyknął: — Dobrze mu tak! Tymczasem rak dał co prędzej nurka na dno. Schował się do jamki i zawołał: — No, nareszcie jestem w domu! Jacy to zacni ludzie, że mnie odnieśli z powrotem do rzeki! Królewna Obudziła się królewna smutna, obudzała się królewna niewyspana z samego rana.... Płakała... płakała... i ubierać się w koronę nie chciała. Poszła na wieżę, na wysoką, w dal spogląda... Stoją cicho dworzanie, zważają, czego zażąda! Zeszła z wieży na dziedziniec. A bardzo blada. Rozkazała stangretowi: Niechaj zakłada do złocistej karety. O rety! I usiadła sama jedna w karecie. I obwozić się kazała po świecie. Jadą, jadą dzień cały, rok, dwieście, aż przywieźli ją, gdzie trzeba, nareszcie. Wyszedł rycerz naprzeciw królewnie: – Do mnie jedziesz? Najmilejsza! – A pewnie! Stangret konie wyprzęga z karety, rycerz wierność przysięga królewnie. O rety! Grimm Jakub i Wilhelm Kopciuszek Dawno, dawno temu żyła sobie śliczna, pracowita dziewczyna. Nie miała mamy, a macocha i siostry nazywały ją Kopciuszkiem. Biedaczka całymi dniami ciężko pracowała i spełniała kaprysy sióstr. Pewnego dnia król zaprosił wszystkie panny z miasta na bal, aby spośród nich książę wybrał sobie żonę. Macocha natychmiast poleciła Kopciuszkowi uszyć najpiękniejsze suknie dla swoich córek. – A czy ja też pojadę na bal? – zapytał nieśmiało Kopciuszek. – Zamek to nie miejsce dla Kopciuszka! – szydziły siostry. W dzień balu macocha i jej córki wsiadły do powozu i odjechały, a Kopciuszek przysiadł na progu i zapłakał z wielkiego żalu. Ale w bajkach cuda się zdarzają! Wnet zjawiła się dobra wróżka i wyczarowała Kopciuszkowi piękną suknię, mięciutkie pantofelki, karetę z dyni, a z myszek cudne rumaki. – Teraz możesz iść na bal! Tylko wróć przed północą bo wtedy czar pryśnie – powiedziała wróżka, żegnając szczęśliwą sierotkę. Kiedy Kopciuszek wszedł do sali balowej, wszyscy zamilkli olśnieni jego urodą. A i sam książę od razu go zauważył. – Kim jest ta piękność? – pytał oczarowany, ale nikt nie rozpoznał biednej sierotki. Od tej pory książę tańczył już tylko z Kopciuszkiem, a pozostałe panny siedziały pod ścianą. Jednak dziewczyna, choć bardzo szczęśliwa, co chwila z niepokojem spoglądała na zegar. Przy wspaniałej zabawie czas płynie szybko i Kopciuszek nawet nie zauważył, gdy nadeszła północ. Kiedy zegar zaczął bić, przerażona dziewczyna w ostatniej chwili wyrwała się z objęć księcia i wymknęła z pałacu. Tak się spieszyła, że zgubiła na schodach bucik. Królewicz wybiegł za Kopciuszkiem, ale go nie dogonił. Po uroczej dziewczynie pozostał tylko lśniący, maleńki pantofelek. Zakochany książę postanowił odnaleźć tajemniczą nieznajomą która zgubiła bucik. Wyruszył więc na poszukiwanie swojej wybranki. Panny z całego królestwa z zapałem mierzyły delikatny pantofelek, ale wszystkie miały za duże stopy W końcu książę zjawił się także w domu Kopciuszka. Siostry z ochotą przymierzały pantofelek, ale na obydwie był za mały. Wtedy książę zauważył śliczną sierotkę. – Podejdź, proszę – rzekł łagodnie, podając dziewczynie bucik. Jakież było jego zdziwienie, gdy okazało się, że oto maleńki pantofelek pasuje jak ulał. Książę zabrał Kopciuszka do zamku i odtąd żyli długo i szczęśliwie. Виконання наступних тренувальних вправ в межах даного змістовного модуля: Завдання 1 Proszę przeczytać i przetłumaczyć wyrazy.
Завдання 2 Proszę przeczytać i przetłumaczyć wyrazy. brat, ser, syn, matka, krem, kawa, woda, piwo, ryba, usta, wiza, kino, temat, trawa, wrona, kiosk, teatr, opera, pasta, gazeta, apteka, kurtka, pogoda, benzyna, kompot, tramwaj, komputer, fizyka, matematyka, medycyna, trudny, zupa; konferencja, organizacja, definicja; mleko, problem, kotlety, telefon, samolot, biologia, telewizor, kalkulator, elektronika, las, lato, logika, lampa, balkon, blondyn, meble, Polak, chleby, ulica; sałata, złoto, słowo, łapa, łopata, łysy; Poznań, Gdańsk, koń, kamień,niebo, koniec, sanie, małżeństwo; hymn, hotel, humor, Halina, Holandia, historia, horyzont, ucho, mucha, chemia, choroba, córka, cukier; ćma, mieć, brać, pić, bocian, babcia, kwiecień, ciastko, ciało, ciekawić, cień, cienki, ciepło, ciotka, ojciec; miecz, czajnik, poczta, czytać, czapka, wnuczka, czosnek, kosmetyczka, wycieczka, pasiecznik, ojczym; siano, ślepy, sierp, sziłać, signora, sikorka, siła, siadać, siatka, siedem, sierotka, pasierbica, siostrzeńcy; kość, gość, wieść, ciemność, sierść, teściowie; szyszka, maszyna, poduszka, paszport, Warszawa, wasz, cisza; szczotka, szczypać, szczeniak, szczególny, Szczecin, Bydgoszcz; dzwon, dzwonić, jedzenie, widzenie, chodzenie, dzbanek; zielony, ziemia, podziemny, ziemniaki, zima, poziomka; dzień, dzieci, gdzie, drzewo, rodzice, zięć; żywy, żaba, noże, może, wozić, łyżwy, masaże, pożar, życie, dżentelmen, drożdże, dżungla, odjeżdżać, żona; źle, dźwignia, źrenica, mroźny, woźny, groźne bliźniaki; talerze, morze, brzegi, brzmieć, grzyby, grzmot, krzywo, krzyk, krzyże, krzywda, pokrzywa, wrzask, wrzeciono, wrzesień, zrzut, zrzeszać; przyjaciel, przymiarka, przystanek, przemysł, przekroczyć, trzy, trzysta, trzaskać, trzeźwy, potrzeba, mistrz, zegarmistrz; mąka, wąsy, krążyć, wąsik, mąż, książka; lęk, pięta, kolędy, dziękuję, cielę, mężatka. Завдання 3 Proszę wpisać odpowiednio ó lub u. 1. Za g_rami, za lasami żyła sobie kr_lewna, kt_ra nigdy się nie śmiała. 2. Za przywr_cenie c_rce h_mor_ kr_l obiecał d_żą nagrodę. 3. Z g_r i r_wnin, z las_w i wsi szli wesołkowie. 4. Udało się rozśmieszyć kr_lewnę kr_lewskiem_ sł_dze. 5. Z jego figlarstw kr_lewna omal nie pękła ze śmiech_. Завдання 4 Proszę wstawić brakujące litery. G_eg_ółki i pie_e uwa_a się za po_yteczne ptaki, poniewa_ po_erają owady-szkodniki. Gęsty _ywopłot z buk_panu okalał ogród. Wyk_tałcenie odebrałem w liceum ogólnok_tałcącym. Ten masa_ wyrabia wspaniałe wędliny. Surowo uka_emy winnych. Naka_emy im ciężką pracę. Lekarz zlecił mi masa_e kręgosłupa. Завдання 5 Proszę uzupełnić dwuznakiem ch i kilkakrotnie je przeczytać. _ _ oroba, _ _ ustka, _ _ olewka, _ _ rypa, _ _ łód, kożu _ _, ki _ _ ać, plu _ _ a, Завдання 6 Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literkami “rz” albo “ż”. _adko się zda_a, _eby ma_enia u_eczywistniły się. Tote_ nie wie_yłem w mo_liwość odbycia takiej podró_y. Chociaż trwały ji_ p_ygotowania, po_ądna odzie_ i skó_ane buty zostały zakupione, chwilami wydawało mi się to nie_eczywiste. Тема 2. Czas w moim życiu (12 годин) Самостійне опрацювання наступних текстів. Mam na imię Ola. Moja kochana rodzinka składa się z taty – Marka, mamy – Gosi oraz brata – Pawła. Jesteśmy w trakcie ukończenia budowy naszego wymarzonego domku i chwilowo mieszkamy u cioci Ewy i wujka Daniela. Najbardziej szaloną ciocią na świecie jest siostra mojej mamy- czyli ciocia Ewa. Uwielbia wieczorami spędzać wolny czas grając w gry komputerowe, które rzekomo „uczą myślenia”. Doprowadza to wszystkich do szewskiej pasji i tylko czekamy, kiedy komputer zepsuje się. Jej mąż i mój wujek, ma na imię Daniel. Codziennie wiele godzin poświęca na udoskonalanie projektów domków jednorodzinnych i opiekę nad swoimi dziećmi. Bardzo lubi mi dokuczać i przedrzeźniać mnie. Kiedy nie jestem w najlepszym humorze on zawsze go poprawia. Karol – dwunastoletni uczeń klasy piątej oraz Asia- dziewięcioletnia strojnisia, to moi kuzyni. Uwielbiają kłócić się o większy teren w pokoju i denerwować siebie nawzajem. Jedynym oczkiem w głowie każdego mieszkańca domu jest uroczy, szeroko uszny pies- Dropsik. Z powodu jego nadzwyczaj przestronnych uszów przechodni nazywają go nietoperzem. Jest on bardzo walecznym pinczerkiem kochającym jeść wszystko z wyjątkiem suchej karmy. Ma z tego powodu problemy z nadwagą i powoli zaczyna nie mieścić się we własnej budzie. Staramy się ograniczyć mu jedzenie, ale jego błagalne spojrzenie zawsze wyprosi jakiś kąsek. Nie potrafimy oprzeć się urokowi tak czarującego zwierzaka. Mam też brata Pawła. Jego osiem lat jest doskonałym pretekstem podczas sprzeczek na uniewinnianie się przed rodziną i zrzucanie całej winy na mnie. Według członków rodziny jest on bardzo utalentowanym i zapalonym piłkarzem, dla którego oprócz gry nic się nie liczy. Gdyby mu pozwolono całe życie spędziłby kopiąc tą beznadziejną i bezużyteczną piłkę. Ja nie widzę w niej nic ciekawego. Jest uczniem drugiej klasy i nie wiem, jakim cudem osiąga bardzo dobre wyniki. Nauczyciele uważają go za zdolnego i inteligentnego chłopca- ja sądzę zupełnie inaczej. Moja mama jest księgową i uwielbia porządek. Lubi pracować i sprzątać. Gdy zauważy bałagan na jednej z moich półek organizuje pilota i wszystko leci na ziemię. Pewnie myśli, że w ten sposób nauczy mnie systematyczności i odpowiedzialności- wątpię, bo w moim przypadku „pracocholizm” nie jest uwarunkowany genetycznie. Mój tata ma na imię Marek. Praca nie pozwala mu na codzienne widywanie się ze mną, ale wszystkie weekendy spędzamy wspólnie. Jeździmy wtedy na ryby, nad morze lub na inną równie ciekawą wspólną wyprawę. Każdą okazje na spotkanie wykorzystuję w stu procentach. Tata uwielbia łowić ryby oraz spędza czas wspólnie z nami. Ostatnio bardzo wiele czasu zajmuje mu nadzorowanie budowy naszego jaskrawo-żółtego domku. Nie przeszkadza mu to jednak w poświęcaniu czasu rodzinie. Często odwiedzamy moich dziadków. Podczas wakacji organizujemy grila na ich działce zapraszając wszystkich członków rodziny. Czasu spędzonego we wspólnym gronie nigdy nie żałuję, ponieważ dzięki takim spotkaniom dowiaduję się wiele ciekawych rzeczy między innymi: w jak zabawnych okolicznościach poznali się moi dziadkowie lub jakie numery wykręcała moja mama w dzieciństwie. Wszystkie ważne uroczystości, takie jak imieniny, urodziny i święta spędzamy również razem. Moja babcia bardzo troszczy się o wszystkie wnuki. Czasami nawet zbyt bardzo nas rozpieszcza, lecz mi to nie przeszkadza, gdyż uwielbiam spędzać czas w jej domu zajadając się pysznym ciastem zrobionym przez nią. Bardzo kocham moją całą rodzinę i bardzo się cieszę, że ją posiadam. Nigdy bym jej nie zamieniła na żadną inna. Mimo lekkich sprzeczek uważam ją za najlepsza, jaką można mieć. Виконання наступних тренувальних вправ в межах даного змістовного модуля: Завдання 1 Proszę odpowiedzić na pytania. WZÓR: Kto to jest mama mojej mamy? – Mama mojej mamy to jest babcia.
Завдання 2 Proszę uzupełnić tekst podanymi w ramce wyrazami.
Moja rodzina jest mała, bo _________ tylko z mamy, siostry i ze mnie. Niedawno moja siostra ___________ więc mam też szwagra. Mam jeszcze jedną ciocię i właśnie z nie mieszkam. Chciałbym, żeby moja rodzina była trochę większa, ale na razie moja siostra nie ma dzieci, a ja jestem __________ . Nie mamy żadnych specjalnych ____________ tradycji, tylko prawie co niedzielę spotykamy się na __________ obiedzie, a także na urodzinach, imieninach a świętach. Moja siostra nie zawsze była na _____________ rodzinnych, bo jest lekarką i często pracuje w niedziele. Uważam, że miło, kiedy rodzina jest duża i ma swoje _____________ , kiedy babcie lub dziadkowie opowiadają rodzinne historie, pokazują stare _____________ , a nawet pamiętniki. Najważniejsze jest jednak, aby wszyscy członkowie rodziny się __________ i szanowali. Тема 3. Moje mieszkanie (16 годин) Виконання наступних тренувальних вправ в межах даного змістовного модуля: Завдання 1 Proszę przepisać, grupując rzeczowniki według rodzajów. Chłop, córka, pani, pole, koń, morze, linia, podstawa, gospodyni, gołąb, jagnię, dworzec, naród, błąd, świat, pies, okno, imię, żona, droga, zwierzę, ulica, suknia, kraj, myśl, czytelnia, jezioro, radio, traktor, worek, zeszyt, oko, pióro, zając, ołówek, sad, miasto, kino, słońce, lektor, dentysta, córka, dziecko, okno, ojciec, fotografia, miłość, kanapa, zadanie, radość, pytanie, dzień, telefon, lotnik, sprzątaczka, malarz, elektronik, poeta, pani, lustro, krzesło, lampa, mieszkanie. Завдання 2 Proszę wstawić końcówki rzeczowników w formie dopełniacza liczby pojedynczej. Kolega Michał_, przyjaciel lekarz_, podczas egzamin_, Dzień Nauczyciel_ , początek tekst_, student uniwersytet_, koniec miesiąc_, płaszcz brat_. Завдання 3 Rzeczowniki podane w nawiasach proszę zastosować w celowniku lub miejscowniku liczby pojedynczej. Proszę określić przypadek tych rzeczowników. 1. Po (ulica) szliśmy prędko. 2. Jako pierwiastek chemiczny węgiel rozpowszechniony jest w (przyroda) – w (biosfera, litosfera, hydrosfera i atmosfera) (T. Olszewski). 3. Mądrej (głowa) dość dwie słowie. 4. Na (brzoza) listki mieniły się złotem. Завдання 4 Proszę przeczytać oraz określić przypadki rzeczowników deklinacji nijakiej. 1. Nasze mieszkanie znajduje się na drugim piętrze. 2. Matka czyta opowiadanie. 3. Jabłko leży na stole. 4. Widzę pole. 5. Ojciec włączył radio. 6. Zebranie odbywało się w sali. Завдання 5 Proszę utworzyć od podanych rzeczowników formę mianownika liczby mnogiej. WZÓR: Polak – Polacy. Robotnik, chłopak, pies, kwiat, mróz, wieczór, ptak, worek, produkt, student, gość, róg, dzień, rok, człowiek, początek, nóż, kalejdoskop, ojciec, profesor, brat, syn. Модуль 2. Ludzie wokół nas. Komunikacja Тема 4. Pojęcie ekonomii(12 годин) Завдання 1. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty, wstawiając puste miejsca ó lub u. Póżne popołudnie Po poł_dniu cała rodzina jest w dom_. Mama gotuje obiad. J_zio _czy się o naszych g_rach. Monika wyszywa r_że na płociennej serwetce. Nawet mały Maci_ś nie pr_żnuje. B_d_je most z klock_w. Завдання 2. Proszę wpisać odpowiednio ó lub u. 1. Za g_rami, za lasami żyła sobie kr_lewna, kt_ra nigdy się nie śmiała. 2. Za przywr_cenie c_rce h_mor_ kr_l obiecał d_żą nagrodę. 3. Z g_r i r_wnin, z las_w i wsi szli wesołkowie. 4. Udało się rozśmieszyć kr_lewnę kr_lewskiem_ sł_dze. 5. Z jego figlarstw kr_lewna omal nie pękła ze śmiech_. Завдання 3. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literkami “rz” albo “ż”. _adko się zda_a, _eby ma_enia u_eczywistniły się. Tote_ nie wie_yłem w mo_liwość odbycia takiej podró_y. Chociaż trwały ji_ p_ygotowania, po_ądna odzie_ i skó_ane buty zostały zakupione, chwilami wydawało mi się to nie_eczywiste. Завдання 4. Podane wyrazy wpisz do tabeli, odszukaj ich ukraińskie odpowiedniki. Wzór:
Haczyk, hotel, hymn, choroba, chodzić, huśtawka, chrupać, chrząszcz, dach, śmiech, hałas, mucha, orzech, hipopotam, historia, hektar, kochać, hetman, chan, humor. Завдання 5.Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. PODSTAWY EKONOMII Ekonomia jest nauką o procesach gospodarczych – produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji środków zaspokajania potrzeb ludzkich. Stara się odkrywać pewne prawidłowości rządzące tymi procesami, czyli prawa ekonomiczne. Przedmiotem ekonomii jest gospodarowanie, to znaczy wykorzystywanie ograniczonych zasobów. Zasoby te to bogactwa naturalne (nie wytworzone przez człowieka), takie jak ziemia, woda, i powietrze, surowce mineralne, oraz wytwarzane przez człowieka produkty, np. żywność, odzież, mieszkania, środki transportu, środki finansowe, narzędzia, maszyny, hale fabryczne itd. Z ograniczoności zasobów wynika konieczność racjonalnego gospodarowania nimi. Dokonując wyboru pomiędzy odmiennymi, konkurencyjnymi rozwiązaniami, podejmuje się najbardziej korzystne decyzje. Zasada racjonalnego gospodarowania, zwana też zasadą gospodarności, polega na dążeniu do uzyskania jak najlepszych wyników przy jak najmniejszych nakładach dla osiągnięcia maksymalnej efektywności. Gospodarowanie zawsze odbywa się w pewnych warunkach materialnych, prawnych, społecznych, politycznych, itp. Warunki te, wraz z regułami gospodarowania, tworzą system gospodarczy. System gospodarczy, w którym produkcja z góry przeznaczona jest na sprzedaż, to gospodarka towarowo-pieniężna. Wytwarzane w niej dobra to towary. Do średniowiecza dominowała gospodarka naturalna. Większość wytwarzanych w niej dóbr zużywana była dla zaspokajania potrzeb ich bezpośrednich wytwórców. NAJWAŻNIEJSZY POJĘCIA EKONOMII Najważniejszymi pojęciami używanymi w badaniach gospodarki są “produkcja” i “proces produkcji”. Do produkcji niezbędne są następujące czynniki: – praca – działalność ludzka, fizyczna i psychiczna, niezbędna do osiągnięcia określonych efektów materialnych lub duchownych; – kapitał “stały”, zużywany stopniowo w procesie produkcji (np. maszyny, budynki); oraz kapitał “zmienny”, zużywany jednorazowo w procesie produkcji (np. nasiona, surowce, paliwa); – ziemia, pojęcie obejmujące osiągalne dla człowieka zasoby naturalne. Składają się na nie grunty i naturalna żyzność gleb, minerały pod powierzchnią ziemi, lasy, rzeki, zasoby mórz, itp.; – organizacja (przedsiębiorczość) – zdolność do zorganizowania i zarządzania tymi czynnikami. W zależności od skali gospodarowania, możemy wyodrębnić gospodarkę światową, narodową, przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Ponadto wyróżnić możemy gospodarkę rynkową i centralnie planowaną. W gospodarce rynkowej głównym regulatorem procesów gospodarczych jest wolny rynek i konkurencja, państwo spełnia natomiast tylko funkcję regulatora prawidłowego działania rynku. W gospodarce centralnie planowanej procesy gospodarcze sterowane są przede wszystkim przez polecenia, zakazy i nakazy, wydawane przez aparat administracyjny państwa. Ekonomia, opisując prawidłowości rządzące procesami gospodarczymi, posługuje się pojęciami wyrażającymi najważniejsze cechy różnych elementów tych procesów. Te abstrakcyjne pojęcia to kategorie ekonomiczne, np. podaż, popyt, cena, płaca, zysk, pieniądze, rynek, towar. Główne działy teorii ekonomii to mikroekonomia i makroekonomia. Mikroekonomia bada przede wszystkim elementy tworzące gospodarkę – gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, sektory i gałęzie gospodarki, rynki określonych produktów i usług. Makroekonomia zajmuje się analizą gospodarki jako całości. Bada ona między innymi czynniki wpływające na takie wielkości ekonomiczne, jak: całkowita produkcja i konsumpcja w danej gospodarce, łączna (globalna) podaż produktów i usług, globalny popyt na nie, poziom cen, globalne zatrudnienie, wpływy i wydatki budżetu państwa. Oprócz ekonomii, do nauk ekonomicznych zalicza się też historię gospodarczą – badającą rozwój procesów gospodarczych w czasie, geografię ekonomiczną – zajmującą się procesami gospodarczymi ze względu na ich rozmieszczenie w świecie, oraz tak zwane ekonomiki szczegółowe, badające pewne dziedziny procesu gospodarczego: ekonomika przemysłu, ekonomika rolnictwa, transportu, turystyki, ekonomika pracy, finanse, bankowość. Словник
Завдання 6. Prawda czy fałsz? Proszę zakreślić prawidłową odpowiedź.
Завдання 7. Proszę uzupełnić zdania wyrazami z ramki w odpowiedniej formie gramatycznej.
a) Zasoby _________ , potrzebne człowiekowi do życia są _________. b) Ludzkie możliwości _________ także nie są nieskończone. Potrzeby zaś stale rosną. _________ gospodarowanie bogactwami _________ jest więc niezbędne dla przetrwania cywilizacji _________. c) _________ to nauka o racjonalnym wydatkowaniu zasobów naturalnych. Przymiotnik “ekonomiczny” jest _________ umiejętnego, oszczędnego gospodarowania. W filozofii znana jest _________ “ekonomicznego myślenia”, która mówi o _________ i prostocie myślenia. Завдання 8. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 9. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. 1. Економіка – це наука про господарські процеси. 2. До господарських процесів належать: процес виробництва, обміну, розподілу і споживання ресурсів для задоволення людських потреб. 3. До обмежених ресурсів відносять: природні та створені людиною. 4. Основними факторами виробництва є праця, капітал, земля, підприємницькі здібності. 5. До економічних наук належать: мікроекономіка, макроекономіка та економічна історія. 6. Мікроекономіка вивчає діяльність окремого підприємства. 7. Макроекономіка аналізує такі економічні показники, як валова продукція, сукупний попит і сукупна пропозиція, рівець цін. 8. Основою ринкової економіки є вільний ринок і конкуренція. 9. Машини, обладнання, інструменти – це основний капітал, який поступово використовується в процесі виробництва. 10. Підприємництво – один із факторів виробництва. Завдання 10. Proszę przetłumaczyć wyrazy w tabeli na język polski, wpisać brakujące litery do wyrazów w kolumnie B i połączyć wyrazy z kolumny A z ich odpowiednikami w języku polskim z kolumny B.
Тести для самоперевірки знань Proszę wybierać właściwe zakończenie zdania. 1. Ekonomia jest nauką: a) o zasobach naturalnych; b) o konsumpcji dóbr naturalnych; c) o racjonalnym wykorzystaniu dóbr naturalnych. 2. Racjonalne gospodarowanie: a) polega na tworzeniu odpowiedniego systemu; b) to dążenie do maksymalnych efektów przy minimum nakładów; c) to podejmowanie działań efektywnych. 3. Produkcja jest działalnością, która: a) obejmuje następujące czynniki: kapitał, ziemia, praca, przedsiębiorczość; b) zużywa bardzo dużo kapitału; c) opiera się na organizacji parku maszynowego. 4. Makroekonomia bada: a) związki zachodzące między zjawiskami ekonomicznymi w skali gospodarki narodowej; b) wielkości ekonomiczne tworzące budżet państwa; c) zjawiska ekonomiczne zachodzące w największych resortach. 5. Ekonomika to dyscyplina ekonomiczna: a) odnosząca się wyłącznie do przemysłu i bankowości; b) badająca procesy gospodarcze w skali gospodarki narodowej; c) odnosząca się do określonego działu gospodarki narodowej. Тема 6. Ludzkie potrzeby (12 годин) Завдання 1. Proszę wypisać w jednej kolumnie rzeczowniki żywotne, w drugiej – nieżywotne. Dziewczynka, niezapominajka, pies, woda, chłopczyk, ziemia, koń, książka, ojciec, chleb, matka, dom, krowa, osoba, zwierzę, roślina, żyto, jaskółka, rzecz, zeszyt, tęcza, górnik, las, krzesło, dąb, dynia, uczenica, kot, miód, pszczoła, cukier, grusza, wróbel. Завдання 2. Proszę odmienić podane rzeczowniki deklinacji męskiej. Naród, przyjaciel, lód, lekarz, deszcz, dworzec, komitet, kąt, śnieg, paw, tramwaj, robotnik, gołąb, dziad. Завдання 3. Proszę odmienić podane rzeczowniki deklinacji żeńskiej. Ulica, wieś, mowa, noga, szkoła, kość. Завдання 4.Słowa podane w nawiasach proszę zastosować w odpowiednim przypadku. 1. Słuchamy ludowej (pieśń). 2. W tej (powieść) czytamy o (młodość) bohatera. 3. Babcia w (kuchnia) gotuje (kolacja). 4. Delegacja z (Francja) odbywa (podróż) po (Ukraina). 5. Na (lekcja) języka polskiego słuchamy ciekawą (baśń). 6. Składamy (gratulacja) kuzynce (Łucja). 7. Z naszą (pani Felicja) byliśmy na wystawie kwiatów. 8. Już od dawna nie widzimy (pani Maria). Завдання 5. Rzeczowniki podane w nawiasach proszę zastosować w odpowiednim przypadku. 1. Książka leży na (biurko). 2. Na (morze) była burza. 3. Byłem w (kino). 4. Poprawiam (zdanie) w (ćwiczenie). 5. Powtarzamy każde nowe (słowo) w (zadanie). 6. Doniczka stoi na (okno). 7. Czy byłeś w (miasto)? 8. Kto jest w tym (mieszkanie)? 9. Uczniowie piszą (dyktando). 10. Na dzisiaj nie mamy żadnego (ćwiczenie). Завдання 6.Proszę utworzyć od podanych rzeczowników formę mianownika liczby mnogiej. WZÓR: Polak – Polacy. Robotnik, chłopak, pies, kwiat, mróz, wieczór, ptak, worek, produkt, student, gość, róg, dzień, rok, człowiek, początek, nóż, kalejdoskop, ojciec, profesor, brat, syn, obraz, orzech, budynek, sklep, las, kraj, statek, śpiwór, budynek, deszcz, ogórek, garnitur, tramwaj, przystanek, portfel, brzeg, dworzec, autobus, góra, róża, droga, łąka, wieś, rzecz, ćwiczenie, slowo, pióro, plemię, ptaszę, muzeum, centrum, gimnazjum, akwarium. Завдання 7.Proszę uzupełnić tekst poprawną formą wyrazów w nawiasach zgodnie z podanym przykładem (odmiana rzeczowników). Ostatnio dużo zmienia się w naszym życiu (życie). Mój mąż długo szukał ______________ (praca) i w końcu ją znalazł. Teraz będzie pracował w ______________ (fabryka) porcelany. Codziennie będzie tam jeździł ______________ (rower). Mam nadzieję, że w końcu przestaniemy narzekać na brak ______________ (pieniądze). Nasi dwaj ______________ (syn) ożenili się i wyprowadzają się do własnych ______________ (mieszkanie). Nasza córka w przyszłym ______________ (tydzień) po raz pierwszy pуjdzie do ______________ (gimnazjum). Niedawno zmarła moja bratowa, dlatego teraz muszę trochę więcej pomagać ______________ (brat). Myślimy nawet o tym, żeby zamieszkać w jego dużym ______________ (dom). Завдання 8.Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty POTRZEBY LUDZKIE I ŹRÓDŁA ICH ZASPOKAJANIA Potrzeba jest to stan uświadomienia sobie braku czegoś. Podstawowymi źródłami potrzeb są: 1) Organizm człowieka. 2) Środowisko przyrodnicze, warunki klimatyczne. 3) Życie społeczno-gospodarcze. Wyznacznikiem skali potrzeb jest poziom cywilizacyjny społeczeństwa. Im jest on wyższy, tym zakres potrzeb będzie większy. Klasyfikacja potrzeb wg Abrahama H. Masłowa: 1. Potrzeby fizjologiczne(pragnienie zaspokojenia głodu, snu). 2. Potrzeby bezpieczeństwa(pragnienie życia, stałej pracy). 3. Potrzeby przynależności(do grupy, klasy, rodziny) i miłości(przyjaźni). 4. Potrzeby uznania i szacunku(pragnienie akceptacji, niezależności). 5. Potrzeby poznawcze (potrzeby wiedzy i rozumienia, kształcenia). 6. Potrzeby estetyczne(pragnienie poczucia piękna). 7. Potrzeby samorealizacji(pragnienie wykorzystania własnego potencjału umysłowego). Cechy charakteryzujące potrzeby człowieka:
4. Różnorodność. Środkami zaspokajania potrzeb człowieka są: 1. Środki materialne. 2. Środki niematerialne. 3. Dobra.4. Usługi. RODZAJE LUDZKICH POTRZEB Istnieje wiele różnych klasyfikacji ludzkich potrzeb. Jedna z najbardziej znanych wymienia jako najważniejsze: – potrzeby fizjologiczne – głód, pragnienie; – potrzeby bezpieczeństwa – zapewnienie sobie bezpieczeństwa w życiu osobistym i w pracy; – potrzeby przynależności – akceptacja przez grupę, do której się należy (np. rodzinę), potrzeba przyjaźni i miłości; – potrzeby uznania i szacunku – pragnienie pozytywnej oceny, niezależności, prestiżu, prawa do podejmowania samodzielnych decyzji; – potrzeby samorealizacji – bycia tym, kim chce się być, dążenie do wykorzystania własnego potencjału umysłowego. Przyjmuje się, że potrzeby niższego rzędu – biologiczne i fizjologiczne – zaspokajane są przed potrzebami wyższego rzędu: społecznymi i psychicznymi. KLASYFIKACJA POTRZEB WEDŁUG ABRAHAMA MASŁOWA Najbardziej znaną klasyfikację potrzeb przedstawił amerykański psycholog i psychopatolog Abraham Harold Masłow (1908-1970). Według niego potrzeby człowieka tworzą logiczną hierarchię – od potrzeb niższego rzędu do potrzeb wyższego rzędu.
Rys. 2.1. Hierarchia potrzeb A. Masłowa Teoria hierarchii potrzeb Masłowa zakłada, że niezaspokojenie potrzeb niższego rzędu (potrzeby fizjologiczne, bezpieczeństwa) uniemożliwia zaspokojenie potrzeb wyższego rzędu. Człowiek głodny, jeśli w dodatku zagrożone jest jego zdrowie i życie, traci zainteresowanie osiągnięciem prestiżu społecznego. Словник
Завдання 9. Proszę uporządkować w logiczną całość. 1. Potrzeba jest jedną z centralnych __ rozbieżność pomiędzy status quo a stanem __ kategorii ekonomicznych. Występowanie potrzeb __ zostało po raz pierwszy dostrzeżone przez austriacką szkołę psychologiczną. __ rozumianych jako subiektywnie odczuwana __ przekształcaniu zasobów w dobra __ potrzeb jednostki jako punktu wyjścia analizy ekonomicznej __ podejmowania procesu gospodarowania, polegającego na __ ekonomiczne, które służą zaspokajaniu potrzeb. Znaczenie subiektywnych __ pożądanym jest najważniejszym motywem Завдання 10. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 11. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literami. Prod_kc_a, l_dzi_, podj_cie, powi_zane, fiz_ologiczny, gł_d, przyja_ń, rz_d, mot_wac_a, ilo_ć, medyс_na, jednocze_nie, p_edsi_biorstwo. Завдання 12. Proszę poprawić błędy w przytoczonych wyrazach. Klasyfikacia, ljuksus, motywacia, pradnene, urzytećność, spowieczeństwo, hierarhia, glod, zdolnoszcz, zospokojenie, rzywność, odziez, rególator, przyjazn. Завдання 13. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. 1. Потреби людини пов’язані з виробництвом, обміном, розподілом, споживанням. 2. Потреби і прагнення до їх задоволення зумовлюють формування економічних відносин між людьми. 3. Серед потреб людей виділяють фізіологічні, соціальні, визнання і поваги. 4. Потреби регулюють людську поведінку, визначають спрямованість мислення, почуттів. 5. Потреби формуються під впливом умов життя та обумовлюються процесом виховання. 6. Процес задоволення потреб – цілеспрямована діяльність. Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Potrzeby ludzkie:
a) dotyczą osób kulturalnych; b) są niezależne od miejsca i czasu; c) są ściśle związane z miejscem człowieka w społeczeństwie.
2. Potrzeby człowieka charakteryzuje:
a) różnorodność; b) ograniczoność; c) niezmienność.
3. Na wyższym poziomie rozwoju cywilizacyjnego:
a) ludzie mają większe oczekiwania; b) ludzie redukują potrzeby fizjologiczne; c) ludzie mają więcej potrzeb wyższego rzędu.
4. Do zaspokojenia potrzeb ludzkich konieczne są:
a) środki, czyli dobra; b) celowe działania; c) dobra wolne.
5. Dobra ekonomiczne to są:
a) przedmioty i usługi; b) inwestycje; c) kapitał.
Тема 6. Bankowość (12 години) Завдання 1. Proszę odmienić czasowniki w czasie teraźniejszym. Pracować, móc, brać, rysować, myć, wstawać, pisać, kibicować. Chodzić, prosić, uczyć, wnosić, myśleć. Słuchać, oglądać, powtarzać, korzystać, rozmawiać. Завдання 2.Proszę podzielić czasowniki w cztery grupy według koniugacji: Uczyć, zbliżać, całować, marzyć, brać, ważyć, tworzyć, móc, wymślić, czytać, kochać, patrzeć, usłyszeć, śmieć, śpiewać, dać, gadać, zachwycać się, znać, wskazać, leżeć, płynąć, budować, pisać, wierzyć, chodzić, szukać, pozdrawiać, mierzyć, być. Завдання 3. Proszę połączyć podane rzeczowniki z odpowiednimi formami umieszczonych w nawiasach czasowników. Uczniowie (śpiewali, śpiewały), dzieci się (bawili, bawiły), dziewczynki (siedzieli, siedziały), chłopcy (pisali, pisały), żołnierze (maszerowali, maszerowały), wojska (walczyli, walczyły), drużyny (grali, grały), sportowcy (biegali, biegały), robotnicy (pracowali, pracowały), kobiety (pracowali, pracowały), zespoły (współzawodniczyli, współzawodniczyły), studenci się (uczyli, uczyły), ptaki (latali, latały). Завдання 4. Wyrazy w nawiasach proszę podać w odpowiednich formach czasu przeszłego. WZÓR: (być) - byłem 1. Ja nigdy nie (chcieć) zostać lekarzem. Ale moi rodzice bardzo (chcieć). 2. Ty zawsze (mieć) szczęście do kobiet. My go raczej nie (mieć). 3. Adam już raz (lecieć) balonem. Czy wy też (lecieć)? 4. Kiedyś Anna często (zapominać) wyłączyć żelazko. Jej siostry też. 5. Ten obraz (wisieć) w naszej galerii. Dużo dobrych obrazów tam (wisieć). 6. Dziadek dwa tygodnie (leżeć) w szpitalu. Nasi sąsiedzi też tam (leżeć). 7. Ja zawsze (patrzeć) tylko na Annę. Moi koledzy też chętnie (patrzeć). 8. Ty nie (musieć) studiować wieczorami. Janek i Michał (musieć) to robić. 9. Wczoraj wieczorem (woleć) zostać w domu. Ale cieszę się, że wy (woleć) wybrać się do kina. Завдання 5. Proszę utworzyć za pomocą przedrostków postać dokonaną czasowników. Malować, pracować, leczyć, uczyć, kosić, grać, spać, nieść, dać, czyścić, sprzątać, bić. Завдання 6. Proszę zastosować czasowniki w trybie oznajmującym: czas teraźniejszy. 1. Ja (iść) na wycieczkę do Wawelu. 2. Ty nie (móc) iść do biblioteki Narodowej. 3. W tej książce (być) dużo ciekawych opowiadań. Завдання 7. Proszę zastosować czasowniki w trybie oznajmującym: czas przeszły. 1. Na szkolnym przedstawieniu (być) dużo widzów. 2. Na szerokich oknach (wiesieć) firanka. 3. O Jeziorach Mazurskich (śpiewać) piosenki. Завдання 8. Proszę zastosować czasowniki w trybie oznajmującym: czas przyszły. 1. Jutro (zwiedzać) stare miasto. 2. Później (powędrować) wąskimi uliczkami. 3. Przy wejściach (być) malusieńkie okienko. Завдання 9. Proszę ułożyć zdania według wzoru. WZÓR: Pojadę z tobą na wieś. – Czy mógłbym pojechać z tobą na wieś? 1. Napiję się gorącej herbaty. 2. Pójdziemy razem do teatru. 3. Napiszesz list do babci. 4. Odwiedzicie chorego kolegę wieczorem. Завдання 10. Podane zdania proszę przekształcić, używając form trybu rozkazującego. WZÓR: Możesz mi zrobić herbatę? – Zrób mi herbatę. 1) Możesz przyjść punktualnie? 2) Możesz skończyć projekt? 3) Możecie śpiewać w chórze? 4) Możesz kupić gazetę? 5) Możecie uczyć się dobrze? Завдання 11. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. POJĘCIE BANKU Bank – przedsiębiorstwo zajmujące się gromadzeniem pieniędzy, inwestowaniem ich, udzielaniem kredytów oraz prowadzeniem operacji finansowych. Dochodami własnymi banku są odsetki od udzielanych kredytów oraz opłaty i prowizje za wykonywane usługi. Banki kumulują kapitały i drobne oszczędności, pełniąc funkcje rozliczenia pomiędzy różnymi podmiotami. Udzielając kredytu, banki kontrolują działalność gospodarczą kredytobiorcy, oceniając jego zdolność do spłaty zadłużenia. Bankowy Fundusz Gwarancyjny zabezpiecza interesy klientów banku. USŁUGI BANKOWE I ZASADY DZIAŁALNOŚCI BANKÓW Do usług bankowych zalicza się takie czynności, jak: – przyjmowanie depozytów i innych funduszy zwrotnych; – udzielanie kredytów i pożyczek; – usługi leasingowe; – usługi doręczania pieniędzy; – emisja i zarządzanie środkami płatniczymi (karty kredytowe, czeki); – gwarancje i zobowiązania pozabilansowe; – prowadzenie rachunków własnych i klientów; – udział w emisji papierów wartościowych i usługi w tym zakresie; – doradztwo finansowo-organizacyjne (strategie, fuzje, sprzedaż firm); – usługi maklerów walutowych; – zarządzanie i doradztwo portfelowe; – przechowywanie i administrowanie papierami wartościowymi; – usługi kredytowe; – usługi sejfowe. FUNKCJE BANKÓWStabilność gospodarki i zaufanie do banków poprawiły się z chwilą powstania instytucji banku centralnego. We wszystkich krajach bank centralny pełni cztery zasadnicze funkcje: 1) jest bankiem banków; 2) prowadzi rozliczenia z rządem; 3) kontroluje krajową podaż pieniądza; 4) stabilizuje funkcjonowanie rynków finansowych. Z punktu widzenia makroekonomii szczególne znaczenie ma kontrola podaży pieniądza. Словник
Завдання 12. Proszę połączyć w pary synonimy.
Завдання 13. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 14. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literami. Bankowoś_, ca_kowity, produkc_a, gał_zie, ekonom_a, kapita_, _wiatowy. Завдання 15. Proszę przetłumaczyć poniższy tekst na język ukraiński. Stabilność gospodarki i zaufanie do banków poprawiły się z chwilą powstania instytucji banku centralnego. Bank centralny realizuje w gospodarce narodowej szereg istotnych zadań związanych z obiegiem pieniężnym i zaopatrzeniem gospodarki w kredyt. Jest przede wszystkim odpowiedzialny za dopływ do gospodarki pieniądza gotówkowego i kreację przez banki komercyjne pieniądza kredytowego. Oprócz tego stwarza warunki do sprawnego przebiegu rozliczeń pieniężnych dokonywanych za pośrednictwem banków. Wykonując swoje podstawowe zadania w zakresie polityki pieniężnej bank centralny kieruje się postawionymi przed nim celami. We współczesnych rozwiniętych gospodarkach rynkowych takim niekwestionowanym celem długoterminowej polityki banku centralnego jest stabilność pieniądza. Завдання 16. Proszę uzupełnić zdania wyrazami z ramki w odpowiedniej formie gramatycznej.
a) _______ kumuluje oszczędności od wielu podmiotów i może udzielać stosunkowo dużych _________ niewielkiej grupie kredytobiorców. b) Pieniądz gotówkowy dominował do XVIII w. Wówczas zaczęto wprowadzać ___________ __________, który z czasem wyparł pieniądz monetarny. Ten z kolei jest wypierany przez pieniądz bankowy. Prawdopodobnie w ciągu kilku najbliższych dziesięcioleci zniknie pieniądz gotówkowy. c) W gospodarce o rozwiniętym podziale pracy banki przejmują wiele czynności w zakresie gospodarki finansowej od ___________ i gospodarstw domowych. Zastępują podmioty w handlu papierami ___________, dokonują emisji tych papierów, udzielają porad klientom. Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Do usług banku zalicza się : a) usługi kredytowe; b) ochrona depozytów; c) prawo klientów do wyboru banku. 2. Centralny bank państwa: a) systematycznie monitoruje sytuacje na rynku finansowym i podaż pieniądza; b) świadczy usługi bankowe instytucjom rządowym; c) zajmuje się emisją pieniądza. 3. Zasady, na których opiera się działalność banków to: a) niepublikowanie informacji o banku; b) takie same zasady postępowania uzdrawiającego, upadłościowego i likwidacyjnego; c) rozwój dzięki zyskowi osiąganemu z działalności banku. 4. Instrumentami na rynku finansowym są:
a) poziom stóp procentowych; b) poziom cen; c) operacje otwartego rynku.
Модуль 3.Instytucje użyteczności publicznej Студент повинен засвоїти граматичний мінімум, що включає граматичні структури частин мови займенник та числівник, необхідні для навчання усним та письмовим формам навчання. Студент має володіти лексикою та фразами з тем Комунікація та Громадські місця, що уможливлюють спілкування польською мовою протягом занять. Теми практичних занять в межах модуля: Тема 7. Pieniędzy (18 годин) Виконання наступних тренувальних вправ в межах даного змістовного модуля: Завдання 1 Завдання 1. Proszę utworzyć stopień wyższy i najwyższy od podanych przymiotników według wzoru. WZÓR: ładny – ładniejszy – najładniejszy Ciepły, śmieszny, ciekawy, łatwy, głupi, zdolny, świeży, trudny, delikatny, ciemny, stary, smaczny, bogaty, jasny. Завдання 2. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednie do kontekstu formy przymiotników podanych w nawiasach. Małgosia jest bardzo (ładna) dziewczyną. Od (wczesne) dzieciństwa podobała się wszystkim, ponieważ oprócz (bujny) blond włosów ma (niebieskie) oczy z (długie) rzęsami i (ciemne) brwiami. Jest dziewczyną bardzo (zgrabna), (średni) wzrostu, o (smukłe) nogach i (zaokrąglone) kształtach. Poza (niewtpliwe) jest w dodatku bardzo (miła) i (towarzyska) dziewczyną. Z (uroczy) uśmiechem na twarzy potrafi sobie zjadnać nawet (najwięksi) ponuraków. Uroku dodają jej także (wykwintne) stroje, a ma ich bardzo dużo. Lubuje się w kolorach (błękitne) i (zielone). Zawsze dba o to, żeby wszystkie części garderoby były właściwie dobrane. Nigdy naprzykład nie wkłada do (niebieska) spódniczka (pomarańczowa) bluzki, czy (brązowe) butów. Trzeba przyznać, że każdy mężczyzna chciałby mieć taką (miła) i (elegancka) żonę jak Małgosia! Завдання 3. Proszę wstawić formę stopnia wyższego przymiotników. Ten aktor jest przystojnym, ale mój chłopak jest __________. Zofia jest pracowita, ale Irena jest __________. Pierwsze ćwiczenie jest trudne, ale drugie jest __________. Jacek jest grzeczny, ale Adaś jest __________. Płaszcz jest ciepły, al kożuch jest __________. Mój pies jest silny, ale pies sąsiadów jest __________. Ta torebka jest tania, ale ta beżowa jest __________. Ta pani jest młoda, ale moja ciocia jest __________. Завдання 4. Proszę utworzyć formy liczby mnogiej. Miły staruszek, miły pies, dziesiejszy pogląd, dziesiejszy młodzieniec, uroczy wiersz, uroczy kolega, wierny przyjaciel, wirny pies, cichy klasztor, cichy człowiek, gruby mężczyzna, gruby sweter, dobry kot, dobry ojciec, twardy facet, twardy kamień. Завдання 5. Proszę przepisać tekst, podkreślić przymiotniki wraz z wyrazami, które ich określają oraz ustalić ich przypadek, liczbę i rodzaj. Późny, pogodny sierpniowy wieczór ma swój nieprzeparty urok. Jakże lubię o takiej porze położyć się pod chłodnym, roziskrzonym niebem i patrzeć w gwiazdy! W dzień, gdy nawet mam czas, by spojrzeć w górę, wzrok zatrzymuje się na matowym, ciepłym błękicie, który wydaje się jedwabiem namiotu rozpiętego szczelnie nad nami. Trudniej wtedy wierzyć astronomom, dowodzącym, że żyjemy wraz z całą Ziemią w wielkiej pustce, w której żeglujemy z niepoprawną prędkością. Dopiero nocne wygwieżdżone niebo otwiera przed naszymi oczyma swą głębię. Leżąc tak pod gwiazdami, obserwuję, jak jedne gwiazdy znikają na horyzoncie, a inne się pokazują. Завдання 6. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. PIENIĄDZ Pieniądz to powszechnie akceptowany środek wymiany dóbr i usług oraz miernik ich wartości, także środek tezauryzacji oraz środek zwalniania z zobowiązań, może nim być cokolwiek, co będzie akceptowane przy płatnościach za dobra i usługi. Ze względów praktycznych, pieniądze powinny posiadać następujące właściwości: – poręczność – współczesne pieniądze muszą być na tyle nieduże i lekkie, żeby ludzie mogli je z łatwością nosić przy sobie; – stabilność – wartość pieniądza powinna być mniej więcej taka sama dzisiaj, jak i jutro, nie powinna podlegać większym wahaniom w czasie. W krajach, gdzie wartość pieniądza zmienia się (rośnie lub spada), ludzie będą gromadzili pieniądze, gdy będą oczekiwać wzrostu ich wartości, a wydawali je możliwie najszybciej, gdy będą uważali, że wartość ich będzie maleć z dnia na dzień. Zarówno jedno, jak i drugie działanie może być bardzo szkodliwe dla gospodarki; – trwałość – materiał wybrany na pieniądz musi być odpowiednio trwały. Z tego powodu większość krajów do produkcji pieniędzy stosuje papier wysokiej jakości; – jednolitość – pieniądze (monety czy banknoty) o takich samych nominałach powinny mieć identyczną wartość; – podzielność – jedną z podstawowych zalet pieniądza jest możliwość jego podziału; – rozpoznawalność – pieniądze powinny być łatwo rozpoznawalne i trudne do podrobienia. Jakość papieru oraz specjalne znaki graficzne sprawiają, że współczesne pieniądze są trudne do sfałszowania. FUNKCJE PIENIĄDZA Pieniądz pełni w systemie gospodarczym kilka ważnych funkcji. Środek wymiany – pośrednictwo w transakcjach, w których dochodzi do równoczesnego wzajemnego przekazania towaru i pieniądza pomiędzy uczestnikami wymiany. Miernik wartości towarów. Pieniądz jest również miernikiem wartości – w jednostkach pieniężnych podawane są ceny, dzięki którym można porównywać różne towary. Środek płatniczy – to znaczy do dokonywania płatności transferowych lub transakcji, w których przepływ dóbr nie jest równoczesny z zapłatą. Środek gromadzenia oszczędności. Pieniądz spełnia jeszcze jedną bardzo ważną rolę – jest środkiem tezauryzacji, czyli gromadzenia oszczędności. Środek wymiany międzynarodowej. Tę funkcję spełniają zazwyczaj pieniądze krajów wysoko rozwiniętych, posiadających bardzo stabilną walutę. WSPÓŁCZESNE RODZAJE PIENIĄDZA W nowoczesnej gospodarce występują różne formy pieniądza: – zdawkowy (zwany bilonem) są to monety wybite z niepełnowartościowego materiału, czyli metali nieszlachetnych; – papierowy jest obecnie – podobnie jak bilon – niewymienialny na złoto, ma wartość niezależną od materiału, z którego jest wyprodukowany; – bankowy jest nazywany inaczej bezgotówkowym lub żyrowym. Ma on postać zapisu na rachunku depozytowym w banku; – elektroniczny jest pieniądz zakodowany na karcie magnetycznej w postaci elektronicznych impulsów. Словник
Завдання 7. Proszę połączyć w pary synonimy.
Завдання 8. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 9. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. Podzielno_ _, _rodek, ce_ _a charakterysty_ _na, wła_ _iwość, pieniądz Завдання 10. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski.
10. Гроші як особливий вид товару є вічним супутником товарів у сфері обігу. Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Cechą charakterystyczną gospodarki towarowo-pieniężnej jest obsługa obrotu towarów i usług za pośrednictwem:
a) towarów; b) pieniądza; c) kredytów.
2. Najstarszą funkcją pieniądza jest:
a) miernik wartości towarów; b) środek wymiany; c) środek wymiany międzynarodowej.
3. Pierwszymi formami pieniądza były:
a) monety; b) towary; c) kawałki metalów szlachetnych.
4. W nowoczesnej gospodarce:
a) pieniądz nie jest wymieniany na złoto; b) występuje tylko pieniądz oparty na zaufaniu; c) powszechnie wykorzystuje się pieniądz elektroniczny.
5. Bank Narodowy ma prawo:
a) emisji pieniędzy; b) zniszczenia nadwyżek pieniędzy; c) sprzedaży papierów wartościowych.
Тема 8. Przedsiębiorstwo rodzinne oraz przedsiębiorstwo państwowe (18 годин) Завдання 1. Proszę przeczytać zdania oraz wypisać imiesłowy według wzoru. WZÓR:
1. Umowę, zawartą między chłopami, spełniono jak najściślej (Prus). 2. Kiedy się na ten obraz patrzy, spostrzega się chłopa orzącego ziemię na wysokim brzegu morza, pastucha pasącego obojętnie swoje stado, wędkarza, który wyciąga z morza swoje wędki, miasto spokojne w oddali (Iwaszkiewicz). 3 W północnym krańcu doliny widać gromadkę pagórków stojących pojedynczo jak kopce (Prus). 4. Gwałtowny ruch wszystkich, dążących do domów, śpieszących przed policyjną godziną, aby dostać się do tramwaju, przykrywał tłumem cywilnych ubrań rzadkie już o tej chwili mundury (Iwaszkiewicz). Завдання 2. Proszę przekształcić zdania według wzoru. WZÓR: (kochać) – kochany. Agato! Nie jestem z ciebie (zadowolić). Pomyśl tylko. Wracam z pracy (zmęczyć). A w domu co na mnie czeka? (Przypalić) obiad. Ty nawet nie wiesz, jak wygląda dobrze (zrobić) bigos. Mój pokój jest od trzy dni (nie sprzątać). Okna (nie myć). Koszule (nie prasować). Rozumiesz więc, że mogę być (zdenerwować). Ja nie wiem, co ty robisz cały dzień. Kiedy dzwonie do ciebie, telefon jest (zająć). Czy tak zachowuje się (zakochać) kobieta? Przecież masz wszystko. Jesteś dobrze i modnie (ubrać). Nawet mieszkanie zostało (umeblować) tak, jak ty chciałaś. Drugi telewizor był (kupić) specjalnie dla ciebie. To smutne, ale czuję się (oszukać). A nasze dziecko? Stefan ma dopiero trzy lata i już wiadomo, że jest źle (wychować). Widzę, że jesteś (zapłakać), ale problem musi być (omówić) do końca. Tak dalej być nie może. Ja nie muszę być (nosić) na rękach ani stale (chwalić). Chcę być (kochać), (szanować) i dobrze (karmić). To wszystko. Smacznego, Agato. Завдання 3. Proszę przekształcić wyrazy według wzoru. WZÓR: (zapominać) – zapominając lub (zagrać) – zagrawszy. (czekać) na transmisję meczu piłkarskiego jestem zawsze trochę zdenerwowany. (spacerować) po pokoju i (spoglądać) na zegarek, emocjonuję się jeszcze bardziej. Myszlę wtedy, (pić) piwo i (palić) papierosy, że życie kibica sportowego nie jest łatwe. (włączyć) jednak telewizor i (uspokoić się) trochę myślę już tylko o piłce nożnej. (siadać) przed ekranem, zapominam o wszystkim. A (zapominać) jestem po prostu szczęśliwy. (śmiać się) i (krzyczeć), reaguję spontanicznie na to, co dzieje się na boisku. (zobaczyć) ulubionych graczy klubu Legia Warszawa, staję się jednym z nich. (mieć) takich kolegów czuję się doskonale. (wiedzieć) jednak, jak dzisiaj grają, stresuję się. (zarabiać) tak duże pieniądze, powinni być najlepsi. Zaczynam rozumieć, że kibicować im robię błąd. (zrozumieć) to, tracę nadzieję. A (stracić) ją, zaczynam być impulsywny. (wstać) zaciskam pięści. (kopać) mocno telewizor, manifestuję swoje niezadowolenie. Nie (czekać) na wynik meczu wychodzę z domu. Ale (znaleźć się) na ulicy przypominam sobie, że jest zima i pada śnieg. (wracać) więc szybko myślę o piłkarzach, którzy zmarnowali mój czas i telewizor. Завдання 4. Czasowniki w nawiasach proszę podać w formie imiesłowu na –wszy, -łszy. (Położyć się) spać, Piotr nie mógł usnąć. (Zjeść) obiad, poszliśmy na spacer. (Napisać) list, wysłałem go natychmiats. (Przyjść) za wcześnie, musiałem czekać na Ewę do czwartej. (Obejrzeć) wystawę, wróciłem do domu. (Zamknąć) drzwi, Ewa szybko pobiegła na przystanek. (Usiąść) do stołu, gości zaczęli jeść. (Znaleźć) klucze, otworzyłem drzwi. Завдання 5. Proszę przekształcić zdania według wzoru. WZÓR: Kiedy kupowałam tego kota, nie wiedziałam, że będę miała z nim tyle kłopotów. – Kupując tego kota, nie wiedziałam, że będę miała z nim tyle kłopotów.
Завдання 6. Od podanych niżej czasowników proszę utworzyć, według wzoru, imiesłowy przysłówkowe współczesne. WZÓR: czytać – czytają – czytając. Nieść, jeść, kłaść, kupować, siedzieć, rozumieć, wiedzieć, bawić się. Завдання 7. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. OD PRZEDSIĘBIORSTWA RODZINNEGO DO RODZINY PRZEDSIĘBIORCZEJ Przedsiębiorstwo rodzinne zawsze było, jest i będzie jedną z głównych sił napędowych tworzenia dobrobytu oraz zatrudnienia w europejskim czy ogólnoświatowym środowisku gospodarczym. Przedsiębiorstwо rodzinne to jest przedsiębiorstwo, w którym rodzina posiada taki udział w strukturze własności firmy, który pozwala jej w wystarczającym stopniu na kontrolę działań firmy, lub posiada reprezentację w organach zarządzających, pozwalającą jej na ingerencję w bieżące zarządzanie firmą. Ponadto, przedsiębiorstwo rodzinne powinno podejmować działania mające na celu przekazanie własności i związanych z nią wartości następnemu pokoleniu. Tradycyjnie przedsiębiorstwo rodzinne jest utożsamiane z “małym i średnim ZALETY ORAZ WADY PRZEDSIĘBIORSTWA RODZINNEGO Wady przedsiębiorstwa rodzinnego Bez wątpienia możemy jednak wyróżnić też zagrożenia, które w szczególny sposób i z dużą częstotliwością wpływają na firmy rodzinne. Należą do nich: – nieporozumienia wynikające z tytułu różnic pomiędzy własnością a zarządzaniem przedsiębiorstwem; – opóźnienia w przekazywaniu uprawnień i władzy; – konflikt na tle więzów charakterystycznych dla rodziny a więzów kontraktowych właściwych dla firmy, które powinny być wartościowane na podstawie tego, co jest, a nie tego, co powinno być; – nieadekwatność postępowania w zakresie wynagrodzeń i dochodów od zainwestowanego kapitału w stosunku do ogólnie panujących reguł rynku i prądów ekonomicznych; – wiara w “niezatapialność”, czyli szczególną odporność na błędy. Zalety przedsiębiorstwa rodzinnego Upadek może grozić firmie rodzinnej z wyżej opisanych powodów, ale z drugiej strony przedsiębiorstwo rodzinne może posiadać zalety i mocne strony, które wynikają z jego istoty. Możemy wyróżnić tu dwie grupy: jedność i zwartość oraz zgodność i skłonność do kompromisu oparte na związkach rodzinnych. Jedność pomiędzy ludźmi, harmonia, jeżeli chodzi o preferencje i sposób pracy, przekłada się na wspólnotę interesów członków rodziny, którzy są zatrudnieni w firmie, i tych, którzy są jej właścicielami. Z drugiej strony, jeżeli mamy zaufanie i jedność, ułatwiony jest przepływ informacji i zwartość kanałów komunikacyjnych, nadających temu procesowi intensywność i płynność, co eliminuje niepotrzebne bariery. Zgodność i skłonność do kompromisu, czyli wola do poświęcenia się, długookresowego zaangażowania wiedzie firmy rodzinne do jak najszczęśliwszego końca. Prowadzi to do samodoskonalenia się członków rodziny i adekwatnego działania. Словник
Завдання 8. Prawda czy fałsz? Proszę zakreślić prawidłową odpowiedź.
Завдання 9. Proszę połączyć w pary synonimy.
Завдання 10. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 11. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literami. Po_o_ze_ie, s__ces, ko__ty, s_a_o_ć, zb__ni, kom_r_mi_, pos__p, o__rona, je_n__ć, wi_zy, na__dowy, wyna__od_en_e. Завдання 12. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Сімейне підприємство є економічним агентом в сфері господарювання. Сімейне підприємство має переваги та сильні сторони, які виникають з його сутності. В сімейному підприємстві сім’я посідає значну частку в структурі майна підприємства. Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania.
a) koszty; b) zysk; c) wydatki.
a) dochody; b) koszty; c) władzę ekonomiczną.
a) które podejmuje działalność gospodarczą; b) w którym rodzina posiada odpowiednią reprezentację w organach zarządzających; c) którego właścicielem może być ktokolwiek.
a) takie jak jej właściciela; b) zgodne z zasadami i strukturą płac w firmie; c) zgodne z ustawodawstwem państwa. 5. Upadek może grozić przedsiębiorstwu rodzinnemu, jeżeli: a) przedsiębiorstwo nie jest dochodowe; b) nie ma wspólnoty interesów członków rodziny, zatrudnionych w firmie; c) członkowie rodziny ufają sobie nawzajem. Модуль 4. Tradycje i swięta Polski. Podstawy biznesu Студент повинен засвоїти граматичний мінімум, що включає граматичні структури невідмінних частин мови, необхідні для навчання усним та письмовим формам навчання. Студент має володіти лексикою та фразами з тем Здоров’я, Вільний час і Польські традиції та свята, що уможливлюють спілкування польською мовою протягом занять. Теми практичних занять в межах модуля: Тема 9. Podmioty gospodarcze i cechy osobowości człowieka przedsiębiorczego (38 годин) Виконання наступних тренувальних вправ в межах даного змістовного модуля: Завдання 1. Proszę uzupełnić dialog podanymi wyrazami w odpowiedniej formie według wzoru. A. – Czy znasz Michała? – Tak, znam go od dawna. 1. Piotr, 2. Andrzej, 3. Jurek, 4. Wojtek. B. – Czy często odwiedzasz Krystynę? – Tak, odwiedzam ją co tydzien. 1. Dorota, 2. Hanka, 3. Teresa, 4. pani Kwiatkowska. C. – Czy lubisz to dziecko? – Tak, bardzo je lubię. 1. czasopismo, 2. miasto, 3. imię, 4. miejsce. Завдання 2. Wyrazy w nawiasach proszę podać w odpowiedniej formie według wzoru. WZÓR: Czekamy na (ty). – Czekamy na ciebie.
Завдання 3. Proszę uzupełnić zdania według wzoru. WZÓR: To jest ______ mieszkanie (ja). To jest moje mieszkanie.
Завдання 4. Proszę uzupełnić zdania zaimkami osobowymi. Jak mają na imię państwa córki? – .... mają na imię Elżbieta i Natalia. To są koledzy mojego brata. – Jak .... się nazywają się? To są moje koleżanki. Jak ... mają na imię? To są moje zwierzęta. Jak .... się nazywają? Завдання 5. Proszę uzupełnić zdania zaimkami w odpowiedniej formie. 1. Wracam od (on) .... . 2. Nie widzieliśmy (oni) .... prac. 3. Nie spotkałem (on) .... w mieście. 4. Nie było (one) .... w domu. 5. Nie znalazłem (ona) .... w parku. 6. Bez (ona) .... nie byłoby świąt. 7. Zapytasz kolegów? – Tak, zapytam .... . 8. Oprócz (oni) .... nikt nie przyszedł. 9. Pożyczę od (one) .... pieniądze. 10. Zatrzymałam się u (on) .... w domu. Завдання 6. Proszę przeczytać tekst oraz uzupełnić go zaimkami w odpowiedniej formie. Marek wczoraj miał imieniny. U (on) .... jest zawsze dużo (nasi) .... wspólnych kolegów. Oprócz (oni) .... , byli także rodzice Marka, bo bez (oni) .... nie mogłyby się odbyć żadne (on) .... imieniny. W prezencie od (oni) .... Marek dostał “Historię sztuki”, a ode (ja) .... “Słownik poprawnej poszczyzny”. Była także dziewczyna Marka. Od (ona) .... dostał piękny krawat, a do (ten) .... krawatu Janusz podarował (on) .... srebną spinkę. Adam z Karolem wręczyli Markowi dużą paczkę, i każdy był ciekawy, co w (ona) jest, bo (oni) .... prezent jest zawsze bardzo dowcipny. I tym razem nikt nie był zawiedziony, bo w paczce była mała kotka. (Wszyscy) .... podobał się (ona) śmieszny pyszczek, tym bardziej że kotka tuliła się do (każdy) .... , kto brał (ona) na ręce. Zastanawialiśmy, kto będzie (ona) .... opiekować się. Marek nie miał dotąd (żadne) zwierzęcia i chyba nie zdaje (siebie) .... sprawy z (to) .... . ile trzeba koło (ono) .... chodzić. Завдання 7. Proszę uzupełnić zdania zaimkami dzierżawczymi w odpowiedniej formie.
Завдання 8. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednią formę wyrazów podanych w nawiasach. A. Razem z (mój kolega Francuz) mieszkam w (dom akademicki) “Piast”. Lubię (swój współmieszkaniec). On jest bardzo (pracowity student), ale potrafi także dobrze się bawić. Często chodzimy razem na (dyskoteka) do (różne kluby studenckie). Czasami idziemy razem do (jakaś dobra restauracja). Najczęściej zamawiamy (jakieś polskie dania). Przed (jedzenie) zamawiamy coś do (picie), najczęściej jest to (piwo) lub (jakiś sok). Po (główne danie) jemy oczywiście (jakiś deser). On uwielbia jeść (polskie ciastka), a ja wolę (lody) i zawsze chętnie piję (kawa). Nie zawsze jednak stać nas na (obiad) czy (kolacja) w (restauracja), dlatedo często gotujemy sami, albo chodzimy do (stołówka studencka). B. Droga (Babcia), Witam (ty) serdecznie z (Polska). Jak widzisz, piszę do (ty) zaraz po (przyjazd) do (Kraków). Podróż (samolot) z (Nowy Jork) do (Warszawa) miałem bardzo przyjemną, bo w (samolot) obok (ja) siedzieli (moi koledzy). Z (Warszawa) do (Kraków) jechałem (wygodny pociąg). W (przedział) spotkałem (ciekawi ludzie) i przez (cała droga) rozmawialiśmy o (Polska) . Dużo się od (oni) dowiedziałem na temat (bieżące problemy polskie). Z (dworzec) do (akademik) przyjechaliśmy (taksówka). Mieszkam z (miły kolega), który studiuje (historia). Zajęcia mam zwykle przed (południe), a po (południe) uczę się w (biblioteka) albo z (inni studenci) idę na (dyskoteka). Odwiedziłem już (nasza rodzina) na (wieś). Nie wiedziałem, że mieszkają w tak (piękna miejscowość)! Starsi mieszkańcy pamiętają (ty)jaszcze z (czasy) kiedy byłaś (dziecko) . W (przyszły dzień) umówiłem się z (moje kuzynki) na (wspólna wycieczka) w (góry). Kończąc (ten list), chciałbym (wy wszyscy) pozdrowić i życzyć (wy) (wszystko najlepsze)! Twój wnuczek – Adam. Завдання 9. Proszę dopisać według wzoru do każdego rzeczownika odpowiedni zaimek. Np.: chłopcy – oni; dziewczynki – one; okna – one. Lasy, bracia, konie, nauczyciele, żołnierze, działacze, wilki, okręty, chłopi, drzewa, zadania, mapy, wody, kosy, książki, suknie, koszule, burze, rybacy. Завдання 10. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty.
PODMIOTY GOSPODARCZE W gospodarce rynkowej występują różnego rodzaju podmioty gospodarcze. Podmiotem gospodarczym nazywa się określona forma organizacji, która podejmuje samodzielne decyzje, kierując się własnym interesem i ponosi związane z tym ryzyko. Na rynku dokonuje się wymiana między kupującymi i sprzedającymi, kształtują się ceny dóbr i usług, ceny pracy, kapitału i ziemi. Ceny te wywierają wpływ na decyzje konsumentów i producentów dotyczące podejmowania najkorzystniejszych wyborów. Podmioty gospodarcze dzielę się na występujące w sferze produkcji, w sferze wymiany i w sferze konsumpcji. Do sfery produkcji zaliczamy przedsiębiorstwa produkcyjne, rodzinne gospodarstwa rolne, zakłady rzemieślnicze, jednostki użyteczności publicznej (np. przedsiębiorstwa zajmujące się oczyszczaniem miasta, utrzymaniem dróg, dostarczaniem energii). W sferze wymiany występują między innymi przedsiębiorstwa handlowe, instytucje ubezpieczeniowe, banki. Podmiotami sfery konsumpcji są gospodarstwa domowe oraz instytucje konsumpcji zbiorowej. Gospodarstwa domowe są głównymi podmiotami sfery konsumpcji. Jest to zwykle zespół osób razem mieszkających i wspólnie się utrzymujących – w większości przypadków połączonych związkami rodzinnymi. PRZEDSIĘBIORSTWO I JEGO RODZAJE Przedsiębiorstwo może działać zarówno w sferze produkcji, jak i w sferze wymiany, prowadząc działalność produkcyjną lub usługową. Głównym celem przedsiębiorstwa jest zysk. Najczęściej spotykanymi się z następującymi typami przedsiębiorstw: – przedsiębiorstwo będące własnością jednej osoby lub rodziny. Właściciel takiego przedsiębiorstwa jest dyrektorem, menedżerem, a często głównym pracownikiem. – przedsiębiorstwo o charakterze spółki cywilnej. Jest ono własnością co najmniej dwóch właścicieli, którzy wnoszą wkład w postaci pieniędzy, przedmiotów lub świadczenia usług. – przedsiębiorstwo o charakterze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zakładają je wspólnicy, którzy gromadzą kapitał przed utworzeniem przedsiębiorstwa. Majątek osobisty jest oddzielony od majątku przedsiębiorstwa. Dla założenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy zawrzeć umowę spółki, powołując jej władze oraz wnieść cały kapitał zakładowy, na który składać się mogą wkłady pieniężne wspólników lub ich aporty rzeczowe. Wspólnicy otrzymują odpowiadającą wielkości wkładów liczbę udziałów. Dają one wspólnikowi prawo do zysku oraz prawo do głosu na Zgromadzeniu Wspólników. – przedsiębiorstwo o charakterze spółki akcyjnej. Kapitał potrzebny do jego uruchomienia, tzw. kapitał zakładowy, powstaje dzięki sprzedaży akcji lub obligacji. – przedsiębiorstwo państwowe. Państwo może być jedynym właścicielem lub głównym udziałowcem w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub w spółkach akcyjnych. – przedsiębiorstwa spółdzielcze. Jest to organizacja gospodarcza, w której skład wchodzą ludzie na zasadzie dobrowolności; stanowi samodzielne i samorządne zrzeszenie prowadzące działalność z wykorzystaniem własnych środków produkcji. Jego kapitał stanowią wkłady członkowskie i utworzony fundusz rezerwowy. Zysk dzieli się według wielkości wkładu. – przedsiębiorstwo komunalne. Należy ono do grupy ludzi, którzy mieszkają na określonym terenie. Może to być wieś, gmina, dzielnica lub miasto. Najczęściej, takie przedsiębiorstwa nie służą do zarabiania pieniędzy (osiągania maksymalnych zysków), ale mają charakter organizacji użyteczności publicznej. SPÓŁKI Spółka to współdziałanie w sposób oznaczony (tj. ściśle określony umową) dwóch lub więcej osób, które przez zawarcie stwierdzonej pismem (tj. odpowiednio zapisanej) umowy spółki zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Istnieje wiele rodzajów spółek. Ze względu na podstawy prawne rozróżniamy spółki prawa cywilnego i spółki prawa handlowego. Podział spółek na osobowe i kapitałowe zależy od tego, jaki jest zakres odpowiedzialności finansowej właścicieli wobec wierzycieli. W spółkach osobowych wspólnicy prowadzą sprawy spółki bezpośrednio i korzystają z równych praw i obowiązków. Majątek spółki należy do wszystkich wspólników. Za zobowiązania spółki odpowiadają oni nie tylko majątkiem wspólnym, lecz również całym swym majątkiem osobistym.Zalicza się do nich spółkę cywilną, spółkę jawną i spółkę komandytową. W spółkach kapitałowych skład osobowy może się zmieniać, elementem stałym jest wysokość kapitału. Wspólnicy nie mają bezpośredniego wpływu na działalność spółki, mogą jedynie oddziaływać na sprawy pośrednio (przez uczestnictwo w zgromadzeniu wspólników). Prawa i obowiązki wspólników zależą od wielkości posiadanego udziału. Za zobowiązania spółka kapitałowa odpowiada jedynie do wysokości majątku spółki, gdyż jest ona osobą prawną.. Do spółek kapitałowych należą: spółka akcyjna i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Словник
Завдання 11. Z grupy wyrazów proszę odrzucić te, które nie są synonimami wskazanego pojęcia.
Завдання 12. Do podanych w tabeli rzeczowników proszę dobrać po 3 synonimy z ramki.
Завдання 13. Proszę połączyć wyraz z jego definicją.
Завдання 14. Proszę uzupełnić brakujące wyrazy, odpowiednio je odmieniając.
1) W gospodarce rynkowej występują różnego rodzaju__________ ____________. Завдання 15. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu. 1) akcja, obligacja, dywidenda, pozycja; 2) funkcjonariusz, udziałowiec, właściciel, spółka; 3) renta, emerytura, wydatek, pensja. Завдання 16. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. Sp_łka, konsumpcyjno__, p__edsiębi_rstwo sp__dzielcze, Rada Nadzor__ a Завдання 17. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Господарське товариство – це об’єднання двох чи більше осіб. Існує багато видів господарських товариств. З точки зору права розрізняють господарські товариства цивільного права та господарські товариства торговельного права. Головна мета діяльності підприємства – отримання прибутку. Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Podmiotem gospodarczym nazywamy określoną formę organizacji, która: a) podejmuje samodzielne decyzje, kierując się własnym interesem i ponosi związane z tym ryzyko; b) ma zdolność do samofinansowania; c) tworzy zysk dla państwa. 2. Podmioty gospodarcze powiązane są ze sobą za pośrednictwem:
a) rynku; b) sprzedawców; c) konsumentów.
3. Do sfery produkcji zaliczamy:
a) przedsiębiorstwa produkcyjne; b) przedsiębiorstwa handlowe; c) gospodarstwa domowe.
4. Ze względu na formę własności przedsiębiorstwa dzielą się na: a) przedsiębiorstwa państwowe, komunalne, spółdzielcze i prywatne; b) przedsiębiorstwa osobowe i kapitałowe; c) przedsiębiorstwa z ograniczoną odpowiedzialnością, z całą odpowiedzialnością, osobowe. 5. Głównym celem przedsiębiorstwa jest:
a) zysk; b) produkcja; c) sprzedaż.
6. W spółce osobowej: a) partnerzy nie zmieniają się; b) właściciele nie odpowiadają swoim majątkiem osobistym; c) opodatkowane są zyski spółki. 7. O pozycji wspólnika w spółce kapitałowej decyduje: a) wysokość majątku spółki; b) uczestnictwo w zgromadzeniach; c) ilość włożonych pieniędzy. 8. Nazwa “spółka z o.o.” oznacza, że: a) każdy wspólnik musi wnieść odpowiednią ilość kapitału; b) właściciele w przypadku bankructwa odpowiadają wyłącznie majątkiem spółki; c) Rada Nadzorcza ogranicza odpowiedzialność spółki. 9. W spółce akcyjnej: a) każda akcja przynosi zysk; b) tylko akcje uprzywilejowane przynoszą zysk; c) sprzedaż akcji powiększa majątek spółki. Тема 10. Mikroekonomia i makroekonomia (18 годин) Завдання 1. Proszę przeczytać wiersze oraz wypisać wykrzykniki.
Завдання 2. Proszę zupełnić podane zdania wykrzyknikami. A) ........ jak gorąco! B) ........, ale to piękne! C) ........, kto mówi? D) ........ zwycięzylismy! E) ........, to nie ładnie z twojej strony. Завдання 3. Proszę podkreślić wykrzykniki w podanych zdaniach. A. Ejże, z pewnością zdążysz przed siódmą. B. Och, co za piękny widok! C. Sio z mojej grządki! D. Ojej, zgubiłem klucze. E. Uff, proszę o chwilę odpoczynku. Завдання 4. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty.
WPROWADZENIE DO MIKROEKONOMII Ekonomia jest nauką badającą w jaki sposób ludzie wykorzystują zasoby będące w ich dyspozycji w celu zaspokojenia różnorodnych potrzeb materialnych i niematerialnych. Na mikropoziomie ekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w poszczególnych obszarach gospodarki, obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia działalności gospodarczej poszczególnych podmiotów gospodarczych: nabywców, konsumentów, sprzedawców i producentów. Na makropoziomie ekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów zachodzących w całej gospodarce. Obiektem badań mikroekonomicznych jest mikrosystem. Mikrosystem jest to system stosunków ekonomicznych między podmiotami gospodarującymi. Podmiotem nazywamy określoną formę organizacji, która podejmuje samodzielne decyzje, kieruje się własnym interesem i związanym z tym ryzykiem. Do podstawowych podmiotów mikrosystemu należą: Państwo – podmiot specyficzny (superpodmiot), podmiot o charakterze władczym, który może regulować i sterować podmiotami, przestrzega zasad gospodarki rynkowej. Przedsiębiorstwo (producent) – podmiot gospodarczy realizujący swoje cele, działający samodzielnie, podejmujący decyzje i ryzyko. Gospodarstwo domowe – grupa ludzi, wspólnie mieszkających i wspólnie podejmujących decyzje co do rozdysponowania posiadanych środków: przynajmniej jedna z osób musi prowadzić działalność zarobkową. Obiektami stosunków między podmiotami mikrosystemu są czynniki produkcji i wyniki ich działalności. Czynniki produkcji – są to wszystkie środki użyte w produkcji (dobra pierwotne, praca człowieka, ekonomiczne dobra produkcyjne (dobra kapitałowe) – maszyny, budynki, licencje, znaki firmowe, kapitał pieniężny (gotówka, akcje, obligacje i należności), technologia, talent przedsiębiorczości). POPYT, PODAŻ I RÓWNOWAGA RYNKOWA Miejsce, zorganizowane w sensie instytucjonalnym, gdzie dokonują się akty kupna i sprzedaży czynników produkcji oraz wytworzonych dóbr (produktów i usług) nazywamy rynkiem. Rynkiem są wydzielone obszary targowisk miejskich, hurtownie produktów spożywczych i przemysłowych, państwowe i prywatne biura pośrednictwa pracy. Rynki można podzielić ze względu na rodzaj towarów (rynek pracy, rynek ziemi itp.), ze względu na zakres przestrzenny transakcji (rynki lokalne i światowe), ze względu na stopień legalności (rynki białe, szare i czarne). Zainteresowanie danym dobrem (ilość nabywana) przy danej jego cenie i w danym czasie nazywamy popytem. Ilości dóbr oferowane na rynku przez producentów nazywamy podażą. Cena, przy której rozmiary podaży (ilości oferowane produktu) zrównają się z rozmiarami popytu (ilości produktu, które konsumenci chcą kupić) nosi nazwę ceny równowagi rynkowej. Словник
Завдання 5. Proszę przetłumaczyć wyrazy na język polski, wpisać brakujące litery i połączyć wyrazy w pary.
Завдання 6. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu. 1. Ludzie, nabywcy, konsumenci, sprzedawcy, producenci. 2. Firma, przedsiębiorstwo, skutki gospodarowania, gospodarstwo domowe. 3. Zgodność z obserwacjami, mikrosystem, niesprzeczność logiczna, płodność poznawcza. 4. Odrębność ekonomiczna, ryzyko, odrębność organizacyjna, odrębność prawna. 5. Ziemia, kapitał, przedsiębiorstwo, praca, przedsiębiorczość. Завдання 7. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. Bad_nie mikroeko_omi_, nau_a o gospo_arst_ie dom_wym, zbi_r twierd_e_, pozna_ie __zeczywi_tości gospo_arcz_j, poszególnyc_ podm_ot_w gospod_rczy_h, pode_mowan_e decyz__, ster_wa_ podm_otam_. Завдання 8. Proszę wymyślić zdania, w których podane wyrazy będą użyte we wszystkich przypadkach. Mikroekonomia, popyt, podaż, cena, podmiot, konsument, producent, technologia, majątek, własność, zaspokojenie. Завдання 9. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Земля, праця, капітал – основні фактори виробництва.Макроекономіка вивчає економіку в цілому. Мікроекономіка вивчає діяльність окремих економічних одиниць, таких як домашні господарства, підприємства, ринки окремих товарів. Завдання 10. Proszę przetłumaczyć poniższe teksty na język ukraiński. Mikroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w poszczególnych obszarach gospodarki, obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia działalności gospodarczej poszczególnych podmiotów gospodarczych: nabywców, konsumentów, sprzedawców i producentów. Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Mikroekonomiści badają: a) płace i dochody jednostek gospodarczych; b) rynek zatrudnienia; c) budżet państwa. 2. Mikroekonomia analizuje: a) decyzje poszczególnych podmiotów gospodarki; b) poziom produktu narodowego; c) politykę monetarną. 3. Na wypracowaniu uniwersalnych narzędzi i metod analizy ekonomicznej skupia się:
a) makroekonomia; b) ekonomia normatywna; c) ekonomia pozytywna.
4. Dla formułowania sądów wartościujących ekonomia normatywna wykorzystuje dorobek:
a) ekonomii pozytywnej; b) makroekonomii; c) mikroekonomii.
Завдання 11. Proszę uzupełnić zdania partykułami i wykrzyknikami. Partykuły proszę podkreślić jedną linią, wykrzykniki – dwiema. a)... mam ochoty. b)... to licho! c) czemu tak stoisz? Rusz ... się! d)... boli mnie! e)..., kolego!... możesz nam pomóc? f)... popatrz! Jaki dziwny ptak!... popatrz, proszę cię. g)... się twoje słowa nie sprawdziły! h)..., już wiem, o co chodzi. Завдання 12. Proszę uzupełnić zdania odpowiednimi partykułami. A) ....... jadę na wycieczkę. Niestety mama się nie zgodziła. B) Spośród wielu kandydatów do samorządu szkolnego z naszej klasy wybrano ........ Marka C) ....... się dzieje wola nieba. D) ....... ty zawsze musisz postawić na swoim? E) ....... ona nigdy się nie zgodzi. F) Poczekaj! ....... nie skończyłam! G) Nie zapytała mnie ......., czy się zgadzam. H) Obiecałaś mi, że pójdziesz tam ze mną. ........ się teraz nie wycofasz? Завдання 13. Spośród podanych wyrazów proszę wybrać partykuły i wykrzykniki i wpisać je do tabeli. Zrozumże, niechaj, powiedz no, puk-puk, trach, bęc, na, lub, czy, wio, ale, swój, pod, nie teraz, podałabym, miau, kap-kap, gdzie, chrrr...., ależ, no. Завдання 14. Proszę uzupełnić zdania, wpisując odpowiednio partykułę „nie’’: ….. kładź palca między drzwi. Strzeż się ……zgody, unikniesz szkody. …..świadomość grzechu ……czyni. …...daleko pada jabłko od jabłoni. Powiedziały jaskółki, że …..dobre są spółki. Ani na wsi, ani w mieście ……..trzeba wierzyć niewieście. Stary leśniczy dłuższy czas jakoś ..…..domagał. …….wiele mam dzisiaj czasu. Завдання 15. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. GŁÓWNE PROBLEMY MAKROEKONOMICZNE Badanie związków i zależności występujących w życiu gospodarczym społeczeństwa jest domeną ekonomii. Zasady makroekonomii mają wpływ na rządzenie państwem i rola ta sprawia, że makroekonomiści kładą nacisk na cztery elementy: 1) dochód narodowy i stopę wzrostu gospodarczego – gdzie instrumentem działania rządu są podatki (a więc wpływy) i wydatki budżetowe; 2) zatrudnienie, którym manipuluje się za pomocą polityki monetarnej i dochodowej; 3) stabilizację poziomu cen; 4) równowagę w wymianie handlowej z zagranicą. Makroekonomia zajmuje się gospodarką jako całością, koncentruje się więc na całym jej obrazie. W szczegolności makroekonomiści wyróżniają trzy pola swoich zainteresowań, które zostały przedstawione niżej: 1) pełne zatrudnienie 2) stabilność cen 3) wzrost gospodarczy Do narzędzi makroekonomii należą: a) polityka fiskalna (budżetowa), obejmująca wydatki publiczne, system podatkowy; b) polityka monetarna (pieniężna), a więc systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen i dbanie o niski poziom inflacji, co dokonuje się poprzez stopy procentowe ustalane przez Radę Polityki Pieniężnej. W Polsce polityka ta pozostaje w gestii Banku Centralnego (NBP); c) polityka dochodowa, czyli zespół różnorodnych działań polityki ekonomicznej, poprzez które państwo dąży do zmniejszenia wzrostu dochodu nominalnego, wywierając bezpośredni wpływ na płace i ceny; d) polityka handlu zagranicznego i interwencjonalizm w zakresie ustalania kursów walutowych. Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Domeną ekonomii jest: a) sposób analizy zjawisk ekonomicznych; b) badanie związków i zależności występujących w życiu gospodarczym społeczeństwa; c) ogólne prawidłowości zbiorowych zjawisk gospodarczych. 2. Makroekonomiści badają:
a) płace i dochody jednostek gospodarczych; b) rynek zatrudnienia; c) budżety domowe.
3. Problemem gospodarczym jest:
a) bezrobocie; b) praca; c) pełne zatrudnienie.
4. Obiektem zainteresowania makroekonomistów są również:
a) rosnące wynagrodzenia; b) stawka opodatkowania; c) rosnące ceny.
5. Inflacja oznacza:
a) stabilność cen; b) pożeranie siły nabywczej pieniądza; c) wzrost realnego produktu narodowego.
6. Celem gospodarczym jest:
a) bezrobocie; b) wzrost realnego produktu narodowego brutto; c) inflacja.
7. Wzrost poziomu życia ludności jest uwarunkowany:
a) zwiększaniem zasobów naturalnych; b) zmniejszaniem ilości godzin pracy; c) postępem w gospodarce kraju.
8. W krajach wysoko rozwiniętych wydaje się dużo pieniędzy na badania naukowe, ponieważ:
a) wspierają one postęp techniczny; b) podnoszą one kwalifikacje kadry kierowniczej; c) są to najszybciej zwracające się inwestycje.
9. Najważniejszym czynnikiem stymulującym wzrost gospodarczy jest:
a) stopień wykształcenia robotników; b) wydajność pracy kadry kierowniczej; c) kapitał.
10. Warunkiem funkcjonowania efektywnych rynków ubezpeczeń jest: a) prawo małych liczb, tzn. liczba zdarzeń musi być odpowiadno mała; b) obciążenie w wielkim stopniu ubezpieczenia “ryzykiem moralnym”; c) niezależność zdarzeń. 11. Działalność która polega na osiąganiu zysków przez wykorzystanie wahań cen to:
a) oligopol; b) spekulacja; c) ubezpieczenie.
12. Konkurencja doskonała to: a) sytuacja na rynkach, na których żadna firma ani żaden konsument nie są wystarczająco wielcy, aby móc wpływać na cenę rynkową; b) działalność polegająca na osiąganiu zysków przez wykorzystanie wahań cen; c) sytuacja na rynkach, na których jeden sprzedawca jest na tyle duży, że może wywierać wpływ na cenę rynkową.
13. Zboże, ropa naftowa to towary:
a) monopolistyczne; b) oligopolistyczne; c) spekulacyjne.
МІНІСТЕРСТВО ОСВІТИ І НАУКИУКРАЇНИ ЖИТОМИРСЬКИЙ ДЕРЖАВНИЙ ТЕХНОЛОГІЧНИЙ УНІВЕРСИТЕТ ФАКУЛЬТЕТ ОБЛІКУ І ФІНАНСІВ
Навчально-методичний посібник до практичних занять
Основи ділового економічного спілкування іноземною мовою
(ПОЛЬСЬКА)
ЖИТОМИР 2014
ВСТУП Курс “Основи ділового економічного спілкування іноземною мовою”спрямований на комплексну підготовку фахівців економічної спеціальності. Оволодіння на належному рівні навичками ділового спілкування іноземною мовою – невід’ємний елемент підготовки висококваліфікованих економістів, а саме, бухгалтерів та фінансистів. Під час радикальної перебудови економіки нашої країни виникла потреба в нових способах господарювання, управлінні та регулюванні бізнесом, контактах з іноземними партнерами, здатності самостійно читати і розуміти іноземну наукову, практичну літературу та періодику. В наш час володіння інформацією, яку надають дані джерела є необхідним для залучення іноземного досвіду, кращого розуміння практики бізнесу та розвитку наукових тенденцій за кордоном. Вивчення даної дисципліни важливе з точки зору інтеграції економіки країни в економічно розвинуту спільноту країн світу та переходу до здійснення економічної діяльності згідно міжнародних стандартів. Все це зумовлює підвищені вимоги до рівня володіння іноземною мовою. Курс “Основи ділового економічного спілкування іноземною мовою”передбачає вивчення граматичного та лексичного матеріалу, набуття навиків читання та розуміння текстів з обліково-економічних дисциплін, поповнення словникового запасу спеціальними термінами з економічної теорії, банківської лексики, фінансів, грошей і кредиту, мікро- та макроекономіки тощо), сприйняття інформації на слух, ведення ділової кореспонденції та удосконалення навиків спілкування шляхом проведення обговорень, дискусій, презентацій. Курс передбачає диференційований підхід до вибору завдань відповідно до цільової спрямованості заняття, крім того, він стимулює до самосійної роботи із загальними та спеціальними словниками, оригінальними джерелами та спеціалізованою літературою, що сприятиме розвитку самостійних навиків опрацювання студентами поданого матеріалу та використання його при написанні курсових, бакалаврських та магістерських робіт. Метою викладання навчальноїдисципліни “Основи ділового економічного спілкування іноземною мовою” є формування необхідної комунікативної спроможності у сферах професійного та ситуативного спілкування в усній і письмовій формах. Завданням вивчення нового лексико-граматичного матеріалу, необхідного для спілкування; користування усним монологічним та діалогічним мовленням у межах побутової тематики. Міждисциплінарні зв’язки:вивченню дисциплін передують вступ до спеціальності, культура, основи бізнесу, основи економічної думки, макроекономіка, інформатика, бухгалтерський облік. Дисципліна є основою для опанування Іноземна мова за професійним спрямуванням, що вивчаються за спеціальністю «Облік і Аудит». Програма дисципліни Модуль 1. Język polski jako obcy. Студент повинен вміти формулювати особисті причини для вивчення польської мови, знати традиційні та альтернативні способи та методи вивчення та покращення польської, має володіти лексикою та фразами, що уможливлюють спілкування польською протягом занять. Студент має вміти висловити власне ставлення до структури та організації навчального процесу у ВНЗ, повинен вміти обґрунтовувати власні шляхи подолання проблем у навчанні та під час складання іспитів та заліків на екзаменаційній сесії. Модуль 2. Ludzie wokół nas. Komunikacja. Студент повинен вміти пояснити причини виникнення культурних відмінностей. Вміти характеризувати «мультикультурну особистість», дискутувати щодо проблем толерантності, національних стереотипів по відношенню до європейських націй. Подорож закордон. Оформлення візи. Митниця Подорож залізничим транспортом, літаком, автомобілем. Студент має знати політичну, організаційну структуру ЄС як інтеграційного утворення, знати перелік країн-членів, країни, що входять до зони євро, знати історичний шлях формування ЄС та впровадження євро, вміти формулювати переваги та недоліки перебування країни у ЄС, вміти висловити власну позицію щодо європейського вектору інтеграції України. Модуль 3. Instytucje użyteczności publicznej Студент має формулювати роль телефонного спілкування у житті сучасного суспільства, повинен знати правила телефонного етикету, вміти призначати, відміняти зустріч по телефону, залишати повідомлення на автовідповідачі, вміти діяти у ситуаціях, коли набрано невірний номер, коли не працює телефон та ін. ситуаціях, пов’язаних із спілкуванням по телефону. Організація ділової зустрічі. Елементи усного та письмового перекладу інформації іноземною мовою в процесі ділових контактів, ділових зустрічей, нарад. Модуль 4. Tradycje i swięta Polski. Podstawy biznesu.
Студент повинен вміти формулювати, який вплив комп’ютери та інформаційні технології мають у сучасному світі, розповідати про основні цілі використання комп’ютерів, які переваги принесло застосування комп’ютерів у сфері бізнесу. Студент має отримати навики здійснення пошуку у польських електронних пошукових системах за ключовими словами, навички роботи з польською мережею інтернет, електронною поштою, знати особливості комп’ютерного перекладу великих обсягів польської інформації, знати, яким чином захистити комп’ютер від вірусів, вміти ідентифікувати злочини у сфері бізнесу, які пов’язані із застосуванням комп’ютерів та інформаційних технологій. Студент має вміти сформулювати власну позицію з приводу позитивних та негативних наслідків інтернет-технологій. Під час опрацювання блоків тем в межах змістовного модуля студент отримує навички опрацювання професійно-орієнтованих електронних іншомовних джере (ознайомлюється з методикою пошуку нової інформації, лінгвістичними методами аналітичного опрацювання, методами опрацювання та реферування, основами перекладу професійно-орієнтованих польських джерел). Крім того, студент має володіти основною лексикою щодо офісного приладдя та офісної техніки, достатньою для спілкування під час навчального процесу та організації робочого місця бухгалтера. Методичні матеріали до практичних занять Базовий навчальний посібник: Ваховська В. Л., Войналович О. П., Глущук О.М., Романчук К.В., Польська мова Język polski: Навчальний посібник для студентів економічних спеціальностей вищих навчальних закладів / За ред. д. е. н. проф. Ф.Ф. Бутинця, д. е. н. проф. M. Добії – ЖДТУ, 2004. – 235 с. 1 курс МОДУЛЬ 1. Język polski jako obcy Теми практичних занять в межах модуля (1 семестр, 1-9 практичне заняття) Тема 1. Moja rodzina (1 семестр, 1-3 практичне заняття): План практичного заняття №1 1.1. Інформація про Польщу. 1.2. Особливості польської мови. 1.3. Буквосполучення в польській мові. 1.4. Наголос у польській мові. 1.5. Читання польською мовою. Навчальні завдання 1.1. Proszę przeczytać i przetłumaczyć wyrazy.
1.2. Zabawa “Czytamy sylaby”.
1.3. Proszę przeczytać i przetłumaczyć wyrazy. ü brat, ser, syn, matka, krem, kawa, woda, piwo, ryba, usta, wiza, kino, temat, trawa, wrona, kiosk, teatr, opera, pasta, gazeta, apteka, kurtka, pogoda, benzyna, kompot, tramwaj, komputer, fizyka, matematyka, medycyna, trudny, zupa; ü konferencja, organizacja, definicja; ü mleko, problem, kotlety, telefon, samolot, biologia, telewizor, kalkulator, elektronika, las, lato, logika, lampa, balkon, blondyn, meble, Polak, chleby, ulica; ü sałata, złoto, słowo, łapa, łopata, łysy; ü Poznań, Gdańsk, koń, kamień,niebo, koniec, sanie, małżeństwo; ü hymn, hotel, humor, Halina, Holandia, historia, horyzont, ucho, mucha, chemia, choroba; ü córka, cukier; ü ćma, mieć, brać, pić, bocian, babcia, kwiecień, ciastko, ciało, ciekawić, cień, cienki, ciepło, ciotka, ojciec; ü miecz, czajnik, poczta, czytać, czapka, wnuczka, czosnek, kosmetyczka, wycieczka, pasiecznik, ojczym; ü siano, ślepy, sierp, sziłać, signora, sikorka, siła, siadać, siatka, siedem, sierotka, pasierbica, siostrzeńcy; ü kość, gość, wieść, ciemność, sierść, teściowie; ü szyszka, maszyna, poduszka, paszport, Warszawa, wasz, cisza; ü szczotka, szczypać, szczeniak, szczególny, Szczecin, Bydgoszcz; ü dzwon, dzwonić, jedzenie, widzenie, chodzenie, dzbanek; ü zielony, ziemia, podziemny, ziemniaki, zima, poziomka; ü dzień, dzieci, gdzie, drzewo, rodzice, zięć; ü żywy, żaba, noże, może, wozić, łyżwy, masaże, pożar, życie, dżentelmen, drożdże, dżungla, odjeżdżać, żona; ü źle, dźwignia, źrenica, mroźny, woźny, groźne bliźniaki; ü talerze, morze, brzegi, brzmieć, grzyby, grzmot, krzywo, krzyk, krzyże, krzywda, pokrzywa, wrzask, wrzeciono, wrzesień, zrzut, zrzeszać; ü przyjaciel, przymiarka, przystanek, przemysł, przekroczyć, trzy, trzysta, trzaskać, trzeźwy, potrzeba, mistrz, zegarmistrz; ü mąka, wąsy, krążyć, wąsik, mąż, książka; ü lęk, pięta, kolędy, dziękuję, cielę, mężatka.
2.1. Proszę uzupełnić podany wiersz, wstawiając w puste miejsca ó lub u.
2.2. Proszę zastosować w zdaniach lub napisać pochodne:
2.3. Proszę przeczytać i przetłumaczyć wiersz. Wpisać odpowiednio ó lub u. Zachód słońca Słońce j_ż gasło, wiecz_r był ciepły i cichy, Okrąg niebios gdzieniegdzie chm_rkami zasłany, U g_ry błękitnawy, na zach_d r_żany; Chm_rki wr_żą pogodę, lekkie i świecące, Tam jako trzody owiecna m_rawie śpiące, Owdzie nieco drobniejsze, jak stada cyranek. Na zach_d obłok na kształt rąbkowych firanek, Przejrzysty, sfałdowany, po wierzchu perłowy, Po brzegach pozłacany, w głębi p_rp_rowy, Jeszcze blaskiem zachod_ tlił się i rozżarzał, Aż powoli pożołkniał, zbladnął i poszarzał: Słońce sp_ściło głowę, obłok zas_nęło I raz ciepłym powiewem westchnąwszy – _snęło. Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz 2.4. Proszę utwórzyć od następujących czasowników rzeczowniki, zakończone na un, unek, unka.
2.5. Proszę wpisać odpowiednio ó lub u. 1. Gdy śnieg pada, pada, s_che lato zapowiada. 2. Nasza klasa zebrała najwięcej makulat_ry. 3. Każda rzecz ma sw_j czas. 4. Dostałam w prezencie fart_szek w kwiaty. 5. W sadzie kwitnie piękna r_ża. 6. Kosz_la mego brata jest br_dna. 7. Do naszego okna przyleciała jask_łka. 8. Ola jest st_dentką _niwersytet_ Warszawskiego. 9. Z lnu robią pł_tno. 10. Nasz szkolny ch_r zawsze dobrze śpiewa. 11. Lepiej p_źno, niż nigdy. 12. Papuga ma r_żnobarwne pi_ra. 2.6. Proszę wpisać odpowiednio ó lub u. 1. Za g_rami, za lasami żyła sobie kr_lewna, kt_ra nigdy się nie śmiała. 2. Za przywr_cenie c_rce h_mor_ kr_l obiecał d_żą nagrodę. 3. Z g_r i r_wnin, z las_w i wsi szli wesołkowie. 4. Udało się rozśmieszyć kr_lewnę kr_lewskiem_ sł_dze. 5. Z jego figlarstw kr_lewna omal nie pękła ze śmiech_. 2.7. Proszę przeczytać i przetłumaczyć zdania, uzupełnić brakujące litery. Jask_łeczka mała świergocąc w okienko. P_ty dzban wodę nosi, p_ki się _cho nie _rwie. J_zefka pr_je st_łę, kt_rą ma obszyć nowym szn_rkiem. Ch_r ptasząt pieśnią powitał wsch_d słońca. F_nt ma 32 łuty. “M_j ty kr_lu, m_j klejnocie”, błagała wiewi_rka. To wr_belek, szare ptaszę. G_rale l_bią m_zykę. W_jt miał dawniej władzę sądową, a b_rmistrz administracyjną. J_zio przez f_rtkę wymknął się do g_mna. Zamiast dopom_dz, br_ździsz mi tylko w robocie. Dzieci lubią leg_minę. Ż_raw ma wysokie nogi, a ż_łw bardzo kr_tkie. Rzekła mysz towarzyszkom: “Nędzę waszą skr_cę, sp_śćcie się tylko na mnie, ja kota nawr_cę”. Zwierzęta czworonożne mają sk_rę, pokrytą sierścią, ptaki pi_rami, a ryby ł_ską. Nie kł_ćcie się, dzieci, bo skorzysta trzeci. Wł_ka ma 30 m_rg. Uciekła mi przepi_reczka w proso. Śl_sarz wykręcił śr_bkę przy pomocy dł_ta. Jaka jest r_żnica między wyrazami: og_ł, og_lny i szczeg_ł, szczeg_lny? Zetrzyj k_rz z bi_rka. Ł_dź bywa szersza i większa od cz_łna. Ojciec pracuje w bi_rze. Chr_ściany szałas nie chronił od zimna. F_tro wiewi_rki jest lekkie i ciepłe. Palenie tyt_niu jest szkodliwe. Zacząłem si_dmy rok, a brat ma sz_sty, więc niewielka r_żnica między nami. Spr_buj zapalić wi_rek u ogniska. R_żowe chm_rki wr_żyły pogodę. Dojrzałe og_rki ż_łkną. Kr_l posłał tch_rzowi kądziel i wrzeciono. Pr_żniactwo jest źr_dłem złego. Po poł_dni_ wybieramy się na r_że. Przepi_reczka kwili w życie, panie w_jcie, czy słyszycie? Opr_cz wr_bla zostają też na zimę: mysikr_lik, k_ropatwa, jemioł_szka i inne. C_rka powinna być pomocą matce.
3.1. Proszę przeczytać i przetłumaczyć wiersz. Chwila Że mija? I cóż, że przemija? Od tego chwila chwili, by minęła, Zaledwo moja, już niczyja, Jak chmur znamkowe arcydzieła. Chociaż się wszystko wiecznie zminia I cwila chwili nie pamięta, Zawsze w jeziorach na przemiany Kąpią się gwiazdy i dziewczęta. 3.2. Proszę uzupełnić zdania odpowiednimi formami gramatycznymi czasownika “być”. 1. To ____ gabinet dyrektora naszej szkoły. 2. To ____ moi ulubione książki. 3. Kasia i Hania _____ studentkami. 4. To ____ książka mego brata. 5. ____ lekarzem. 6. Oni ____ w sklepie. 7. Czy to ____ twoja koleżanka? 8. On ____ przedsiębiorcem. 9. Czy to ____ państwa synowie? 10. To ____ kot sąsiada. 3.3. Podziel tekst na zdania. Warszawianka 1905 r.
3.4. Podane wyrazy wpisz do tabeli, odszukaj ich ukraińskie odpowiedniki. Wzór:
Haczyk, hotel, hymn, choroba, chodzić, huśtawka, chrupać, chrząszcz, dach, śmiech, hałas, mucha, orzech, hipopotam, historia, hektar, kochać, hetman, chan, humor. 3.5. Podziel tekst na zdania. 1. Heniek chce grać w hokeja ma śliczne łyżwy i kij hokejowy teraz wśród kolegów szuka hokeistów hokej jest grą zespołową. 2. U nas w domu jest stary zegar wahadłowy wahadło chodzi jak huśtawka gdy zegar się nakręca, coś w nim huczy i zgrzyta. 3. Popsuł się kran coś w nim huczy trzeba wezwać hydraulika hydraulik wymienił uszczelkę skończyły się hałasy w kranie. 3.6. Proszę wstawić odpowiednie słowa wyrażające wiek. Mam 23 ______ . Moja matka ma 41 ______ . Mój ojciec ma ______ . 3.7. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski.
3.8. Proszę przeczytać i przetłumaczyć tekst “Moja rodzina”. Moja rodzina Kiedy byłam jeszcze zupełnie mała, mieszkaliśmy razem z dziadkami. Pamiętam jak dziś: do przedszkola chodzę z dziadkiem, czasem z ojcem. Wracam do domu wieczorem z mamą albo z babcią. Z babcią zwykle nie chodzimy, częściej jeździmy trolejbusem: babcia nie lubi dużo chodzić. Dziś jest nas już dużo i mieszkamy osobno. Razem z dziadkami mieszka wujek Władzio, który jeszcze nie jest żonaty, chociaż jest już niemłody. Tata nazywa go starym kawalerem. Ale wujcio się nie gniewa, jest wesoły i pogodny. Dziadkowie są obecnie na emeryturze. Dawniej dziadek pracował jako nauczyciel, babcia też była nauczycielką. Wujek Władzio jest lekarzem. Mam jeszcze dużo krewnych, ale o nich mowa będzie później. A teraz kilka słów o rodzicach. Rodzice są z zawodu inżynierami. Obecnie tata pracuje jako informatyk w elektrociepłowni, a mama jest urzędniczką w miejskim przedsiębiorstwie komunalnym. Moje rodzeństwo to brat i siostra. Brata nie ma teraz w domu: wyjechał na miesiąc razem z żoną do jej rodziców. Siostra jeszcze jest mała, chodzi do szkoły. Jest uczennicą siódmej klasy. Siostra mojej matki, ciocia Hela, nie ma córki, więc ja nie mam ciotecznej siostry. Cioteczny brat Michał jest studentem. Ciotka mieszka niedaleko i często przychodzi do nas z całą swoją rodziną. 3.9. Proszę przetłumaczyć wyrazy na język polski. Представити один одного; маленька (велика) родина; жити з батьками; по лінії матері; молодший на три роки; спільний сніданок; ходити в перший клас; найкраща подруга; весела дівчинка; обов’язки по дому; будинок мрій; сваритися; бути улюбленцем; проблеми з зайвою вагою; талановитий футболіст; присвячувати час родині; члени родини; проводити час; суспільна група; підтримка. 3.10. Proszę przetłumaczyć dialogi na język polski.
3.11. Proszę przetłumaczyć tekst na język polski. Привіт! Мене звіти Катя і я хочу розповісти про свою сім’ю. Моя сім’я складається з чотирьох осіб – мами, тата, молодшої сестрички та песика. Ми живемо в маленькому будинку на другому поверсі. Мою маму звати Наталія. Вона працює головним бухгалтером. Моя мама дуже любить свою роботу, а також любить готувати їсти для всієї родини. Кожен вечір наша родина збирається за столом та куштує мамині стави. Мого тата звати Олександр. Він – інженер. Мій тато має хобі – рибалити та готувати смачні страви. Кожен тиждень тато відвозить нас в гості до бабусі і дідуся і ми весело проводимо там час. Моя сестра Марина в цьому році закінчила школу і готується до дорослого життя. Вся наша родина дуже любить ще одного члена сім’ї – песика, якого звати Фігаро. Йому вже один рік. Він дуже веселий, але любить бешкетувати. Наша родина дружня, ми завжди допомагаємо і підтримуємо один одного.
План практичного заняття № 2 4.1. Нові слова: дні тижня, місяці, числівники. 4.2. Читання та переклад віршів з польської на українську мову. Навчальні завдання 4.1. Proszę przeczytać i przetłumaczyć wiersz. TYDZIEŃ
4.2. Proszę uzupełnić zdania wyrazami w odpowiedniej formie gramatycznej.
4.3. Proszę przeczytać i przetłumaczyć następne zdania.
4.4. Proszę dać odpowiedź na pytania. 1. Jaki dzień jest dzisiaj? 2. Jaki dzień będzie jutro? / pojutrze? 3. Jaki dzień był wczoraj? / przedwczoraj? 4. Jak nazywa się siódmy dzień tygodnia? 5. W jakie dni tygodnia masz lekcje z języka polskiego? 4.5. Proszę ułozyć zdania według wzoru. Wzór: Styczeń to jest pierwszy miesiąc roku. Luty to jest.......................................................................................................................... Marzec to jest...................................................................................................................... Kwiecień to jest.................................................................................................................. Maj to jest............................................................................................................................ Czerwiec to jest................................................................................................................... Lipiec to jest........................................................................................................................ Sierpień to jest..................................................................................................................... Wrzesień to jest................................................................................................................... Październik to jest............................................................................................................... Listopad to jest.................................................................................................................... Grudzień to jest................................................................................................................... 4.6. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. 1. Тиждень має сім днів. 2. Місяць має чотири тижні. 3. В одному році 12 місяців. 4. Два місяці мають дев’ять тижнів. 5. Два тижні мають 14 днів. 4.7. Proszę przeczytać i przetłumaczyć nastepne zdania na język ukrainski.
5.1. Proszę przeczytać i przetłumaczyć tekst. MÓJ DZIEŃ Z rana wstaję i włączam radio - opowiada Janek. –Otwieram okno. Zaczynam się gimnastykować. Potem golę się przed lustrem, zaczynam się myć. Szukam mydła. - Mydło jak zawsze leży pod lustrem - mówi brat – i ręcznik jest na swoim miejscu. - Już widzę – odpowiadam. Potem ubieram się i czeszę.Wchodzi matka. - Dzień dobry, mamo. Jestem już głodny. – Matka podaje śniadanie. Siadamy. Na śniadanie jest świeży chleb, masło, ser. Jest herbata i mleko. Matka zawsze pije na śniadanie mleko albo kakao. Ja kakao nie lubię i nigdy nie piję. Po śniadaniu matka i brat wychodzą. Ja jeszcze słucham radia. Potem wyłączam radio i sprawdzam swoje tłumaczenie. Tekst był łatwy, ale może jest błąd. Było kilka trudnych zdań. Potem wkładam płaszcz i wychodzę. W sali wykładowej nie ma nikogo. Wychodzę na korytarz i widzę Michała. Michał Kowalski stoi przy oknie i pali. - Mam na wieczór bilety do konserwatorium – mówi Michał. – Będzie koncert muzyki polskiej. Może chcesz pójść? Moja siostra Ewa, studentka konserwatorium, też będzie. No to jak? - Świetnie. Oczywiście chcę. Na czym twoja siostra gra? - Ewa gra na pianinie. Ja też gram, ale mało. Ewa gra codziennie. Wieczorem spotykamy się przed konserwatorium i wchodzimy razem. Koncert kończy się późno. Żegnam się z Kowalskimi i wracam do domu. 5.2. Proszę odpowiedzić na pytania. 1. Co Janek robi z rana? 2. Kto wchodzi? 3. Co mówi Janek? 4. Co mówi jego brat? 5. Co robi matka? 6. Co oni piją? 7. Kiedy matka wychodzi? 8. Co Janek robi po śniadaniu? 9. Co robi brat po śniadaniu? 10. Kto jest w sali wykładowej? 11. Jak myślisz, dlaczego? 12. Co robi Michał? 13. O czym oni rozmawiają? 14. Co robią wieczorem? 15. Co robi Janek, kiedy koncert się kończy? 5.3. Proszę odpowiedzić na pytania. Wzór: Jest 08.00. Pan Wolski za 15 minut zaczyna pracę. O której on zaczyna pracę? Pan Wolski zaczyna pracę po ósmej. 1. Jest 16.00. Za pół godziny pan Wolski kończy pracę. O której on kończy pracę? 2. Już 10.00. On za 5 minut ma pociąg. O której on ma pociąg? 3. Jest 08.45. Lekcja trwa 45 minut. O której jest przerwa? 4. Jest 09.00. Ona pracuje tylko 6 godzin. O której ona kończy pracę? 5. Jest 11.20. Przerwa śniadaniowa trwa pół godziny. O której się przerwa śniadaniowa? 5.4. Proszę podyskutować na podane tematy.
5.5. Proszę opisać jaki oni mają program dnia. 1. Bogna budzi się o szóstej. ... . 2. Ja i mój brat budzimy się ... . 3. Pawel i Piotr budzą się ... .
5.6. Proszę przeczytać i zapamiętać dialogi. * * * – Czy Paniwie, gdzie tu jest sklep spożywczy? – Owszem. Za rogiem na lewo. * * * – Halo, czy to informacja kolejowa? – Tak, słucham. – Chciałbym się dowiedzieć, o której przuchodzi ostatni pociąg z Warszawy? – O 21.30. * * * – Czy mógłby mi Pan powiedzieć, gdzie tu jest jakiś bank? – Oczywiście. Po tamtej stronie ulicy. * * * – Dzień dobry. Chciałbym zasięgać informacji w sprawie studiów zaocznych. – Pokój 228. Na drugim piętrze. – Dziękuję bardzo. * * * – Chciałbym Państwa poinformować, że jutrzejsze zajęcia zostały odwołane z powodu ... – Hurra! Ale fajnie! – Proszę sobie wyobrazić, że to wcale nie jest takie zabawne. Odłączono nam prąd elektryczny i laboratorium nie może pracować. – Coś podobnego! * * * – Nie wiem, czy wiesz, że Ania wychodzi zamąż. – Coś ty? Poważnie? Za kogo? – Serio. Za Jurka. Musimy się zastanowić, co jej kupić, bo zaprosiła nas na wesele. – No świetnie! Chętnie się wybiorzę. Ale swoją drogą jestem zaskoczony. Myślałem, że już się rozeszli. * * * – Słyszałeś? Otwarli kolejną chińską restaurację w Krakowie! – Coś takiego, a gdzie dokładnie? – Wyobraż sobie, że na małym rynku, na rogu Mikołajskiej. * * * – Przepraszam Pana, czy wie Pan, jak stąd dojść na Plac Wiosny Ludów? – Nie ma takiego. – No wie Pan? To niepojęte. Przecież byłam dwa lata temu w Krakowie i tam właśnie załatwiałam swoje sprawy ... – Proszę Pana! Przecież teraz wszystkie nazwy są pozmieniane. Czy Pan nie słyszał? – Wie Pan co? Zadziwiające, jak marnuje się ludzki czas i pieniądze! Jak się ten Plac teraz nazywa? – Plac Wszytkich Swiętych, prosto i na lewo. 5.7. Proszę ułożyć dialog na wolny temat wykorzystując podane w tym temacie zwroty. 5.8. Proszę przygotować wypracowania na podane tematy. ü czas w moim życiu; ü śmieszne historie z moim zegarkiem; ü jeżeli by w dobie było 50 godzin... . 5.9. Proszę przeczytać i przetłumaczyć dialog oraz podkreślić typowe wyrazy. Na przystanku tramwajowym - Nareszcie jesteś, Olu! Ale dlaczego sama? Gdzie Marek? - Obiecał przyjść do mnie o godzinie piątej. O pół do szóstej jeszcze go nie było. Przyjechałam więc sama. - Ja czekam na was już kwadrans. - Czyżby? Która teraz godzina? - Punkt szósta/ - A o której dokładnie przychodzi pociąg? - O osiemnastej dwadzieścia. Mamy jeszcze niewielu czasu. - Czy kupiłeś już bilety peronowe? - Nie, nie, zdążyłem kupić, nie byłem jeszcze na dworcu. - Chodźmy na dworzec! - Musimy czekać na przystanku, inaczej Marek nas nie żnajdzie. - O, widzę go! Właśnie wysiada z tramwaju. - Ależ się wystroił! Na taki upał włożył krawat i ciemny garnitur. - Marku, nie widzisz nas? Znów się spóźniłeś! - Przepraszam się, Olu, że się spóźniłem. Dostałem depeszę: Maryjka i Włodek nie przyjadą bezpośrednim pociągiem z Moskwy. Mają przesiadkę w Brześciu. - Musimy więc pojechać na dworzec główny. - O której godzinie przychodzi do Warszawy pociąg brzeski? - Możemy zapytać. Na Dworcu Gdańskim jest informacja. - Szkoda czasu! Jedźmy na Dworzec Główny! Tam sprawdzimy w Na Dworcu Głównym - Popatrzmy na rozkład jazdy! Pociąg pospieszny z Brześcia przychodzi o godzinie 19.00 (dziewiętnastej). - W której kasie sprzedają bilety peronowe? - We wszystkich kasach biletowych. - Przy kasie. – Proszę trzy peronówki. Ile płacę? - Kasier: – 6 (sześć) złotych. - Chodźmy teraz do poczekalni! Pozostało nam jeszcze dwadzieścia minut czasu. - Nie, tam jest duszno. Chodźmy na peron! * * * - Przy wejściu na perony Ola, Marek i Tadek okazują bilety. - Bileter sprawdza je i informuje ich, na który peron przychodzi pociąg z Brześcia. - Słyszycie? Ogłaszają ją przyjście pociągu. - “Uwaga! Uwaga! Pociąg pospieszny z Brześcia do Warszawy Głównej wjeżdża na tor czwarty przy peronie drugim. Powtarzam...”
План практичного заняття № 3 6.1. Нові слова з теми “Моє помешкання”. 6.2. Переклад текстів з польської на українську мову. Навчальні завдання 6.1. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednią formę wyrazów podanych w nawiasie. * * * W naszym bloku mieszka kilka starszych samotnych osób i (ci ludzie) …………. trzeba pomóc. Na początku nie wiedzieliśmy, jak to zorganizować, ale poradzili (my) …………. koledzy z sąsiedniego osiedla, którzy zorganizowali (swoje starsze osoby) ………….…………. samopomoc sąsiedzką. Chodzi o to, że starsi ludzie nie ufają (obcy wolontariusze) ………….…………. . W związku z tym mogą (oni) …………. pomóc tylko najbliżsi sąsiedzi. Najpierw trzeba zdobyć ich zaufanie i dlatego należy przysłuchiwać się (to) …………. , jakie mają problemy. Oni muszą (my) …………. uwierzyć, że chcemy ofiarować (każdy potrzebujący) ………….…………. swoją dobrą wolę i czas. (Nasza pomoc) ………….…………. musi towarzyszyć bezinteresowna chęć dawania. Aby zapobieć (ewentualne konflikty) ………………. , nie można zmieniać przyzwyczajeń tych ludzi. Trzeba ich akceptować wbrew (nasza wrodzona chęć) ………….…………. pouczania innych, jak mają żyć.
* * * (Każdy młody człowiek) ………….…………. marzy się zrobienie kariery w życiu: (Janek) …………. zostanie naukowcem, (Antoni) …………. osiągnięcie sukcesu w polityce, (Jerzy) …………. zostanie biznesmenem, (Michał) …………. zostanie senatorem, (Krystyna) …………. zostanie stewardesą, (Kinga) …………. zostanie nauczycielką, (Róża) …………. zostanie prawnikiem, (Maria) …………. zostanie modelką, (Wanda) …………. zostanie lekarką. Natomiast (Adam) …………. i (Ewa) …………. marzy się założenie rodziny i pozostanie dużo dzieci. 6.2.Proszę układać poniższe fragmenty zdań w kolejności, a potem przepisać tekst. “Moje mieszkanie” – z którego jest widok na centrum – środku pokoju znajduje się mały okrągły stolik i dwa wygodne skórzane – Moje mieszkanie znajduje się na ostatnim piętrze starej kamienicy i – wspólną. Moja część składa się z dwóch pokoi. W pierwszym, który ma kształt – Stoi na tyle blisko okna, że często zamiast pracować, patrzę na moje piękne – kwadratu, a przeciwko wejścia znajduje się okno, – siedzieć w fotelu przy koniaku, gdy palą się i słuchać muzyki. Kedy pada – pokoju, znajduje się biurko z komputerem. – kilkoro studentów. Kuchnię o łazienkę mamy – butelek. Naprzeciwko, obok drzwi wejściowych do drugiego, większego – szczegolna. Wtedy dobrze się śpi albo czyta ciekawe książki. – miasta. Po lewej stronie od drzwi wejściowych stoi duży regał z książkami i moją kolekcją – deszcz i słychać jak bębni o dach, atmosfera jest – miasto. Drugi pokój ma kształt prostokąta. Na prawo od wejścia stoi duża szafa z – po przeciwnej stronie jest okno, a pod nim duży tapczan. Na 6.3.Proszę przeczytać i przetłumaczyć podane teksty, wypisać podkreślone wyrazy/ Na podstawie podanych tekstów proszę opisać swój pokój. A. Mieszkanie Tadka składa się z trzech pokojów, kuchni, łazienki i przedpokoju. Jeden pokój zajmują rodzice, drugi – siostry, w trzecim mieszka Tadek. Jego pokój jest jasny, słoneczny. Okna wychodzą na południe, na rynek staromiejski. Mieszkanie nie ma balkonu. Na Starym Mieście prawe nigdzie nie ma balkonów. Jest to jedna cecha stylu kamieniczek staromiejskich. Tadek lubi swój pokój. Stoją tu ładne i proste meble. W oknach wiszą firanki i sztory. Dwie ściany od podłogi do sufitu zajmują półki pełne książek. Stoi tu również biblioteczka. W niej są tylko czasopisma. Obok biblioteczki stoi biurko. Na nim lampka. Jest tu także tapczan, są wygodne fotele. Przed tapczanem na podłodze leży dywanik. Tadek woli pracować tu niż w bibliotece. Do pokoju rodzików jest wejście i z przedpokoju, i z pokoju Tadka. Jest to duży, wygodny pokój o dwóch oknach. Pośrodku stoi okragły stół, a dokola stolu sześć krzeseł. Nad stolem wisi żyrandol. Również i tu nie ma łóżek. Jest tapczan i amerykanka. Na wprost tapczanu stoi telewizor i aparat radiowy. Na ścianach wiszą prace współczesnych grafików. B. Włodkowi oddasz chyba swój pokój? Oczywiście. Wprawdzie teraz wolne są i pozostałe pokoje ‑ rodziców i sióstr nie ma ‑ ale za trzy dni wszyscy wrócą z wczasów. Przygotujemy już teraz ten pokój. Olu, poradź, co tu trzeba zrobić! Posprzątajmy! Tadek, poukladaj te książkil! Schowaj swoje ubrania do szafy! Ja zetrę kurz z półek. Marek, nie otwieraj teraz okien. Wywietrzymy potem. Wyrzuć te papiery. Olu, nie wyrzucaj moich gazet, są mi jeszcze potrzebne. To zabierz je z półki i schowaj, przeszkadzają mi. Daj mi odkurzacz, a ty wyfroteruj teraz podłoge! Zaraz tu będzie porządek. Mszę jeszcze przynieść z pokoju rodziców swój aparat radiowy. Na czym będziesz spać, jeśli oddasz Włodkowi swój tapczan? Rozstawię dla siebie łóżko połowe. No, na dziś wystarczy. A jutro, Olu, pomożemy ci przygotować pokój dla Marijki.
7.1. Proszę wypisać parami podane czasowniki. WZÓR: robić (niedokonany) – zrobić (dokonany). Chodzić, myć, jeść, pisać, prosić, czytać, śpiewać, pić. 7.2. Proszę utworzyć za pomocą przedrostków postać dokonaną czasowników. Malować, pracować, leczyć, uczyć, kosić, grać, spać, nieść, dać, czyścić, sprzątać, bić.
7.3. Proszę przepisać stosując według wzoru. WZÓR: Piszemy ćwiczenia. – Będziemy pisali ćwiczenia. Będziemy pisały ćwiczenia. 1. Oglądamy nowy film. 2. One grają na fortepianie. 3. Oni grają w piłkę. 4. Dyskutujemy o filmie. 5. Słuchacie radia. 6. Szyję sukienkę dla siostry. 7. Kiedy odrabiasz lekcje? 8. Dziecko zachwyca się prezentem. 9. Koty piją mleko. 10. Ola opowiada baśń. 7.4. Proszę zmieńnić liczbę pojedynczą na liczbę mnogą w czasie przyszłym. 1. Dziewczynka będzie rozmawiała z mamusią. 2. Kotek będzie pił mleko. 3. Jabłoń będzie kwitła wiosną. 4. Chłopiec będzie czytał opowiadanie. 5. Brat będzie pisał list. 6. Siostra będzie robiła zakupy. 7. Artystka będzie śpiewała. 8. On będzie ćwiczył. 7.5. Proszę przeczytać i przetłumaczyć tekst, wypisać z tekstu podkreślone czasowniki, określić ich osobę, liczbę i czas. Od podanych czasowników proszę utworzyć formę czasu przyszłego. Kaj i Gerda siedzieli i oglądali książkę z obrazkami, w której były zwierzęta i ptaki. Wtem, gdy zegar na wielkiej wieży kościelnej wybił właśnie piątą, Kaj zawołał: “Coś mnie ukłuło w serce! O, teraz coś mi wpadło do oka!” Dziewczynka objęła go za szyję, chłopczyk mrugał oczami: nie, nic nie było widać! “Pewnie już wyleciało!” – powiedział, ale nie wyleciało. Był to właśnie jeden z tych odłamków szkła, na które rozpadło się czarodziejskie lustro Królowej Śniegu, to samo, które wszystko, co wielkie i ładne, odbijało jako małe i brzydkie, a to, co było brzydkie i złe, występowało wyraźnie i każdą wadę można było od razu zauważyć. Biedny Kaj! Do jego serca wpadł taki właśnie odłamek. (H.Ch. Andersen) 7.6. Proszę odmienić podane czasowniki w czasie przyszłym zlożonym. Czytać, grać, myć, leżeć, prosić. 7.7. Proszę przepisać, utworzyć od podkreślonych czasowników czas przyszły złożony. Kasia uczy się gotować. Próbuje sama przyrządzić obiad. Obiera ziemniaki, myje jarzyny, kroi je. Gotuje zupę. Kasia chce zrobić mamusi niespodziankę. 7.8. Proszę użyć odpowiednią formę czasownika być, uzupełniając zdania. Taras ____ chodzić na basen, ____ uczył się pływać. Razem z nim ____ uczyli się pływać Oleg i Andrzej. Tania, Kasia i Ola ____ ćwiczyły skoki do wody. 7.9. Proszę przepisać zdania, zmieniając czas teraźniejszy na przyszły oraz wypisać czasowniki. W nawiasach proszę napisać osobę, liczbę, rodzaj czasowników. 1. Niebo nad głową zdaje się głębokie i przezroczyste. 2. Koło domu rosną lipy i kasztany. 3. Nadchodzi jesień. Drzewa są bez liści. 4. Hania i Zosia idą razem do szkoły.
8.1. Proszę odmienić czasowniki według zaimków w czasie teraźniejszym: dyskutować, jeść, być, móc, wracać, mieć, czytać, całować, wiedzieć, witać. 8.2. Proszę odmienić czasowniki według zaimków w czasie przeszłym: marzyć, leżeć, grać, gadać, żyć, chcieć, kochać, pytać, pić, śmieć. 8.3. Proszę odmienić czasowniki według zaimków w czasie przyszłym: jachać, dać, mierzyć, mieszkać, czekać, boleć, pamiętać, dzielić, studiować, sprzątać. 8.4. Proszę podzielić czasowniki w cztery grupy według koniugacji: Uczyć, zbliżać, całować, marzyć, brać, ważyć, tworzyć, móc, wymślić, czytać, kochać, patrzeć, usłyszeć, śmieć, śpiewać, dać, gadać, zachwycać się, znać, wskazać, leżeć, płynąć, budować, pisać, wierzyć, chodzić, szukać, pozdrawiać, mierzyć, być. 8.5. Proszę postawić czasownik w odpowiedniej formie:
10. Ile lat (pracować) pan w naszej firmie?
12. Ja chętnie (dyskutować) z bratem.
20. Nie tylko wy (denerwować się) przed egzaminem.
22. Polacy chętnie (całować) kobiety po rękach.
Тема 2. Czas w moim życiu (1 семестр, 4-6 практичне заняття): План практичного заняття №4 9.1. Нові слова з теми “Моя освіта”. 9.2. Професії моїх рідних. Навчальні завдання 9.1. Zpodanychwyrazówproszę ułóżyć zdaniawedługwzoru. Naprzykład: On, być, lekarz. – On jest lekarzem. 1. On, być, przedsiębiorca. 2. Ona, być, pielęgniarka. 3. Ja, być, dentystka. 4. Ja, być, mechanik. 5. Ja, być, księgowa. 6. Ty, być, dyrektor. 9.2.Proszę uzupełnić zdania. kto? ____________________________ gotuja posiłki. ____________________________ wypożycza książki. ____________________________ uczy dzieci. ____________________________ pomaga lekarzowi w pracy. ____________________________ zprząta w szkole. ____________________________ leczy chorych. ____________________________ opiekuje się szkołą. ____________________________ pisze na maszynie. 9.3. Proszę uzupełnić zdania. Co oni będą robić? Wzór: Marysia jest uczennicą. Jutro będzie pisać test. 1. Pan Kruszkowski jest taksówkarzen. Jutro będzie ________ samochodem. 2. Pani Katarzyna jest sekretarką. Jutro będzie ___________ przez telefon. 3. Jesteśmy nauczyciekami. Jutro będziemy ___________ studentów. 4. Jesteście studentami? Czy będziecie ___________ jutro do egzaminu. 5. Pan Wilkowski jest fotografem. On będzie ___________ zdjęcia. 9.4. Proszę uzupełnić zdania. Wzór: Mój ojciec jest lekarzem i moja matka jest lekarką. Moi rodzice są lekarzami. Pracują w szpitalu. 1. Mój ojciec jest ________ i moja matka jest __________. Moi rodzice są ___________. Uczą się w szkole. 2. Mój starszy brat jest _________ i mój młodszy brat jest _________. Moi bracia są __________. Studijują się na uniwersytecie. 3. Moja młodsza siostra jest __________ i moja starsza siestra jest _________. 9.5. Proszę ułożyć wyrazy z liter.
10.1. Proszę ułóżyć zdania według wzoru. Wzór: Ona, być, nauczycielka. – Ona jest nauczycielką. 1. Ja, być, dyrektor. 2. Pan Kowalski, być, przedsiębiorca. 3. Ona, być, krawcowa. 4. Jego dziadek, być, rolnik. 5. Mój brat, być, kierowca. 6. Pani Anna, być, pielęgniarka. 7. Ja, być, uczennica. 8. On, być, emeryt. 9. Ona, być, emerytka. 10. On, być, stolarz. 10.2.Proszę dopisać antonimy.
10.3. Proszę opisać swój ulubiony zawód. Czym to jest atrakcyjnym dla Was? 10.4. Proszę podyskutować na podane tematy.
10.5. Proszę przeczytać i przetłumaczyć tekst. Jak mądrze wybrać przyszły zawód ? Psycholog radzi młodym osobom planującym swoją drogę zawodową. Czasem uzdolnienia i predyspozycje zawodowe człowieka są tak wyraźne, że już w bardzo młodym wieku potrafi dokładnie określić co chce robić, często słyszy też od innych, że ma uzdolnienia w określonym kierunku. Znacznie częściej nasze predyspozycje są jednak głęboko ukryte i wielu ludzi dopiero w dorosłym życiu, po kilku zmianach pracy, odkrywa tą najlepszą dla siebie. Bywają też tacy, którym się to nigdy nie udaje. Najtrudniejsza jest jednak sytuacja tych, którzy nigdy się nad tym nie zastanawiają, dokonują przypadkowego wyboru a potem źle się czują w wykonywanej pracy. Często narzekają na cały świat nie dostrzegając tego, że nieprzyjemna sytuacja w jakiej się znaleźli jest efektem ich własnego wyboru. Warto więc posłuchać starych mędrców chińskich, którzy radzili: trzy razy pomyśl, a potem zrób. W końcu masz do wygrania lub przegrania całe swoje przyszłe życie. W rozpoznaniu swoich predyspozycji zawodowych, może bardzo pomóc Ci wiedza o tym co lubisz robić, co jest dla Ciebie szczególnie atrakcyjne. Z reguły doznanie zadowolenia przy wykonywaniu jakichś zajęć jest po prostu głosem naszych uzdolnień w tym kierunku. Uzdolnienia te mogą nie być rozwinięte i dlatego ludzie często odnoszą wrażenie, że się do tego nie nadają. Często, im bardziej coś im się podoba - tym ostrzej oceniają własne umiejętności. Tymczasem właśnie ta przyjemność czerpana z zajmowania się lub nawet tylko kontaktu z jakąś dziedziną wskazuje, że jest to coś co powinniśmy rozwijać. Psycholodzy uważają, że prawdziwy sukces i zadowolenie człowiek może osiągnąć tylko robiąc to co sprawia mu radość. Czasem jednak bardzo trudno jest połapać się w rozmaitości interesujących nas działań, nie mówiąc już o przełożeniu tego na język konkretnego zawodu. Rozwiązywanie testów jest drogą trochę na skróty ale pomaga nam przynajmniej w ogólnym zarysie uporządkować swoje dotychczasowe doświadczenia i zorientować się w korzystnym kierunku dalszego działania.
10.6.Proszę przeczytać i odpowiedzieć na pytania. Zachęcam was dodatkowo, abyście dziś coraz częściej zadawali sobie pytanie kim jestem i co chcę robić. Bardzo pomocne są też pytania:
11.1. Proszę przeczytać i przetłumaczyć dialog oraz podkreślić typowe wyrazy.
11.2. Proszę przetłumaczyć zdania. 1.Ким Ви працюєте? – Я вже протягом чотирьох років працюю перукарем. 2.Яку професію Ви хочете обрати у майбутньому? 3.У майбутньому я мрію стати ветеринаром. 4.Наша схильність до певної професії іноді глибоко прихована і багато людей знаходять “свою” професію, змінивши до цього вже декілька. 5.Старі хінські мудреці радили: три рази подумай, а потім зроби. 6.Щоб виявити свої професійні схильності, необхідно знати що ти любиш робити. Що тебе особливо приваблює. 7.Психологи вважають, що справжнє задоволення людина отримує тільки тоді, коли робота приносить їй радість. Ćwiczenie 11.3. Proszę napisać według wzoru.
Ćwiczenie 11.4. Proszę napisać według wzoru. Wzór:Ona jest Szwedką , on jest Szwedem. Oni są Szwedami. 1. Ona jest Finką, on jest Finem. 2. Ona jest Francuzką, on jest Francuzem. 3. Ona jest Hispanką, on jest Hiszpanem. 4. Ona jest Szwajcarką, on jest Szwajcarem. 5. Ona jest bulgarką, on jest Bułgarem. 6. Ona jest Kenijką, on jest Kenijczykiem. 7. Ona jest Wietnamką, on jest Wietnamczykiem. Ćwiczenie 11.5. Proszę utwórzyć narodowości, obo dopisać przymiotnik z odpowiednim rzeczownikiejm. Wzór: Polska – Polak – polska młodzież Belgia ..................................... Francja ................................... Chorwacja ............................. Japonia .................................. Korea ..................................... Litwa ...................................... Łotwa ..................................... Niemcy .................................. Włochy .................................. Ćwiczenie 11.5. Proszę uzupełnić tabelę.
Ćwiczenie 12.1. Proszę opisać narodowości tych ludzi (niektóre tradycji, ich wygląd, jakieś osobliwości w kulturze), które są zobrażone niżej.
Ćwiczenie 12.2. Proszę podyskutować na podane tematy.
Ćwiczenie 12.3. Proszę przetłumaczyć tekst na język ukrainski. Pogadajmy o narodowości. Igrzyska Olimpijskie w Chinach to dobry pretekst na taki temat. Cały czas ktoś walczy o niepodległość, Bośnia, Kosowo, Polska, Czeczenia czy Tybet. Wszyscy chcą swojego państwa i chcą być w nim wolni. Wszystko było by całkiem dobrze, gdyby nie problem przedawnienia. Ot co jakiś czas na Górnym Śląsku jacyś miejscowi ekstremiści chcą na mocy jakichś tam historycznych zajść wcielenia ich do Niemiec. Ciekawe, rzekłbym śmieszne, ale jak się bliżej przyjrzeć, to czy inie mają oni takich samych praw jak naprzykład Czeczeni? Każdy ma swój naród, nawet jeśli się w nim nie rodził. Masa Rosjan z pochodzenia nagle robi powstanie i nazywa się Polakami. Tylko jak przyjrzeć się sprawie jeszcze bliżej, to nagle okazuje się, że nie ma Polski, są Czechy, Rosja, Litwa, Niemcy, Prusy (a czemu by nie Prusy?). Nagle okazuje się, jak złudna jest otoczka narodowości. Czytamy Mickiewicza, śpiewamy hymn, stawiamy granice. Tylko dlatego, że ci z boku mówią innym dialektem. Sami w swoim kraju tłamsimy społeczności, które tak samo zasługują na niepodległość, jak Tybetańscy mnisi. Oczywiście zdaje sobie sprawę, że akcje typu Śląsk do Niemiec to wymysł jakiś nieporadnych ludzi, którzy myślą, że gdyby ich przyłączyć do Niemiec to nagle znaleźli by się w raju. Pieniądze też czasem zastępują nam ojczyznę. Ale oni mają do tego prawo. Ich dziadowie byli Niemcami i oni (przynajmniej teoretycznie) się nimi czują. Ziemia, po której chodzili była kiedyś Niemiecka i (według nich) znów taka powinna być. Takie wydarzenia pokazują nam, jak kruche są te biało-czerwone słupki dookoła kraju. Jak niewiele znaczą. No i właśnie nad tym powinniśmy się zająć. Człowiek jest takiej narodowości, jakiej się czuje. O ile w ogóle czuje jakąś narodowość. Zaś teren? Nie chcę wygłaszać jakiś mocarstwowych haseł, ale teren jest tu nieistotny. Jedno państwo, wielkie państw. Nie, nie o to nam chodzi, chodzi nam o brak jakichkolwiek państw. Nie mówimy tu o anarchii, ponieważ “lokalna” władza nadal zostaje, ale zarządza ona ludźmi na powieżonym terenie, a nie terenem, ktorym ci ludzie mają się opiekować. Po co w ogóle jest narodowość? Żebyśmy czuli się grupą? Żeby mieś dodatkowy atut, który co prawda wywalczyli dziadkowie, nie my, ale jesteśmy super. Powiedzmy sobie szczerze, przyszłość to byt bez państw i jednym wspólnym językiem. Ktoś czuje się Polakiem? Super. Jego dom jest Polską, dom sąsiada może zaś być nawet Mozambikiem. Do czego zmierzamy? Do tego, że nie liczy się ziemia, czy wojsko na granicach, liczą się ludzie. To ludzie są narodem i to oni są granicami. Niemożna kogoś zmuszać by był Chińczykiem bo my mamy fajniejszych żołnierzy. Nie można nikogo zmuszać do czegokolwiek, jakiekolwiek idee by nad nami świeciły. p.s. a propos Tybetu. Sportowcy już zapowiadają, że w ramach protestu zgolą włosy (za jawny protest wylatuje się z reprezentacji), zatem w reprezentacji Chińskiej zapowiada się moda na afro. Jeśli (by pozbyć się skojarzeń) zabronią do tego czepków, to mamy (i tak już duże) większe szanse na medal w pływaniu. Ćwiczenie 12.4. Proszę odpowiedzieć na pytania do tekstu.
Ćwiczenie 12.5. Proszę przeczytać i przetłumaczyć dialogi oraz podkreślić typowe wyrazy. * * * Kasia: Cześć, Marek! Marek: Cześć, Kasia! K.: Dawno już chciała ciebie zapytać, kim jesteść z pochodzenia? M.: Mam różne korzenia! Ale jestem Ukraińcem. K.: Jakie to są? M.: Mój ojciec jest Polakiem, a matka Słowaczką. K.: Jak ciekawo! A jakiej narodowości są twoi dziadkowie? M.: O, to prosto! Mój dziadek i babacia ze strony ojca są korzennymi Polakami, a dziadkowie za strony matki są słowakami. K.: Nigdy nie mogła siebie przedstawić, że masz takie korzenia! W takim razie, czy możesz mi powiedzić, jak stał ukraińcem, kiedy twój ojciec jest Polakiem, a matka – Słowaczką? M.: Po prostu moi rodzice spotkali się na Ukrainie, kiedy zaczęli studiować tutaj, to bardzo długa opowiedź... Przez cztery lata narodziłem się ja, temu uważаm, że jestem ukraińcem. K.: Było bardzo ciekawo usłyszać historiu twojej narodowości, ale niestety teraz muszą jechać do biblioteki. Do zobaczenia! M.: Do zobaczenia! * * * W pociągu Filip: To miejsce jest wolne? Pasażer: Tak. Proszę! Pan jest cudzoziemcem, prawsa? F.: Tak. Jastem Francuzem. P.: Co pan robi w Polsce? F.: Uczę się języka polskiego, ponieważ chcę tu studijować. P.: A kim pan chce być? F.: Dzienniekarzem. P.: To bardzo ciekawe. Jesteśmy więc kolegami, bo jestem dziennikarzem. Moje nazwisko – Bielski. Jest pan może kuzynem. Ćwiczenie 12.6. Proszę przetłumaczyć zdania.
Ćwiczenie 12.7. Proszę przeczytać i przetłumaczyć podany tekst. Definicja narodu Trwała wspólnota ludzka wytworzona na podstawie wspólnych losów historycznych, kultury, języka, terytorium i życia ekonomicznego, świadoma własnej odrębności spośród innych narodów. Świadomość narodowa- deklaracja przynależności do jakiegoś narodu. Poczucie wspólnoty kształtuje się od dziecka, przez uczenie się języka narodowego, historii i literatury. Naród łączy dziedzictw kulturowe (np. stosunek do ważnych wydarzeń takich jak chrzest Polski, bitwa pod Grunwaldem, ważnych osób np. Kościuszko, Kopernik) Dla trwałości narodu istotne jest upowszechnienie się postawy patriotyzmu (miłości do własnej ojczyzny, solidarności z innymi członkami narodu) Naród, utworzona w procesie historycznym trwała wspólnota ludzi, która powstała w wyniku współżycia jednostek, rodzin i grup w określonych warunkach przyrodniczo-biologicznych oraz ukształtowała rozumiane przez siebie i przekazywane z pokolenia na pokolenie: 1) potrzeby, emocje i wyobrażenia; 2) ich artykulację - język (zarówno w wąskim, jak i szerokim tego słowa znaczeniu); 3) środki i sposoby ich zaspokajania, nadając im swoisty dla własnego poznania sens kulturowy. Wspólnota potrafi chronić swą integralność tak przed zagrożeniami zewnętrznymi, jak i wewnętrznymi, a tym samym dąży do utworzenia państwa na zajmowanym przez siebie terytorium, w sytuacji zaś utraty państwowości umie pielęgnować i rozwijać więzi (obyczaje, język, kulturę itp.) i zmierza bądź to do odzyskania niepodległości, bądź też do zapewnienia sobie politycznych gwarancji autonomii bytu narodowego, jeśli została zmuszona do emigracji poza tereny, na których jako naród się ukształtowała. W literaturze politycznej i naukowej występuje termin naród co najmniej w dwóch znaczeniach: jedno jest typowe dla krajów Europy Zachodniej, głównie anglosaskiej, drugie dla Europy Środkowej i Wschodniej: 1) naród jest to zbiorowość obywateli państwa, która osiągnęła wysoki stopień organizacji politycznej i kultury. Angielski termin nation oznacza przede wszystkim obywateli państwa bez względu na ich przynależność etniczną. Takie rozumienie narodu przyczyniło się do utworzenia pojęcia naród amerykański w rozumieniu obywatele państwa amerykańskiego. Na podobnej zasadzie starano się rozwinąć i utrwalić w latach 70. i 80. XX w. pojęcie naród radziecki, wpisane w dokumenty XXV Zjazdu KPZR, a następnie w konstytucję ZSRR. 2) naród jest zbiorowością, która była zdolna do ukształtowania (i jest zdolna do kontynuowania i rozwoju) własnej kultury, w jej ramach literatury, sztuki, nauki, norm etycznych i estetycznych, zasad porozumiewania się i współżycia, co decyduje o tym, że narody mogą istnieć jako odrębne zbiorowości nawet wtedy, gdy są pozbawione przez dłuższy czas własnego państwa.
План практичного заняття №5 13.1. Утворення прикметників відповідно до ступенів порівняння. Proszę utworzyć stopień wyższy i najwyższy przymiotników. Brudny, zdolny, stary, bogaty, śmieszny, nowy, duży, słodki, lekki, daleki, zły, ciekawy, ciemny, dobry. Proszę utworzyć stopień najwyższy przymiotników. Daleki, gruby, biały, krótki, wesoły, silny, długi, ciemny, mądry, ostrożny, lekki, zły, dobry, suchy, rzadki. Proszę przetłumaczyć na język polski. У Карпатах Поглянемо на найближчу карпатську гору. Звернемо увагу на найменшу хмарку, найвищу вершину. Далі подивимося на широку річку. На широкій полонині росте зелена трава. У Карпатах зустрічаємо найкрасивіші фіалки, ромашки та маки.
Proszę przeczytać zdaniaorazwypisać konstrukcjestopniawyższegoprzymiotników.
Proszę utworzyć opisowe formy stopnia wyższego i najwyższego podanych przymiotników. – Malowniczy, zabarwiony, skąpy, piaszczysty, honorowy, ruchomy, uroczysty. Proszę uzupełnić zdania formami stopnia najwyższego.
Proszę podać formy stopnia wyższego i najwyższego od podanych słów. – Słowny, zamyślony, dyskusyjny, szkodliwy, fascynujący, lubiany. Proszę utworzyć stopień wyższy i najwyższy od podanych przymiotników według wzoru. WZÓR: ładny – ładniejszy – najładniejszy Ciepły, śmieszny, ciekawy, łatwy, głupi, zdolny, świeży, trudny, delikatny, ciemny, stary, smaczny, bogaty, jasny. Proszę wstawić formę stopnia wyższego przymiotników. Ten aktor jest przystojnym, ale mój chłopak jest __________. Zofia jest pracowita, ale Irena jest __________. Pierwsze ćwiczenie jest trudne, ale drugie jest __________. Jacek jest grzeczny, ale Adaś jest __________. Płaszcz jest ciepły, al kożuch jest __________. Mój pies jest silny, ale pies sąsiadów jest __________. Ta torebka jest tania, ale ta beżowa jest __________. Ta pani jest młoda, ale moja ciocia jest __________. Proszę zamienić według wzoru. WZÓR: najsłodszy tort – słodki tort. Najkrótsza noc – _______________________. Najcięższy plecak – _____________________. Najbrydsza pogoda – ____________________. Najwyższa góra – _______________________. Najdalszy kontynent – ____________________. Najszybszy samolot – ____________________. Najgłębsze morze – _____________________. Najszerszy kanał – ______________________. Prymiotniki w nawiasach proszę podać w formie stopnia wyższego.
W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednie do kontekstu formy przymiotników podanych w nawiasach. Małgosia jest bardzo (ładna) dziewczyną. Od (wczesne) dzieciństwa podobała się wszystkim, ponieważ oprócz (bujny) blond włosów ma (niebieskie) oczy z (długie) rzęsami i (ciemne) brwiami. Jest dziewczyną bardzo (zgrabna), (średni) wzrostu, o (smukłe) nogach i (zaokrąglone) kształtach. Poza (niewtpliwe) jest w dodatku bardzo (miła) i (towarzyska) dziewczyną. Z (uroczy) uśmiechem na twarzy potrafi sobie zjadnać nawet (najwięksi) ponuraków. Uroku dodają jej także (wykwintne) stroje, a ma ich bardzo dużo. Lubuje się w kolorach (błękitne) i (zielone). Zawsze dba o to, żeby wszystkie części garderoby były właściwie dobrane. Nigdy naprzykład nie wkłada do (niebieska) spódniczka (pomarańczowa) bluzki, czy (brązowe) butów. Trzeba przyznać, że każdy mężczyzna chciałby mieć taką (miła) i (elegancka) żonę jak Małgosia! W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednią formę wyrazów podanych w nawiasach. A. W (mieszkanie) profesora (Górski) jest dużo (różne meble) i (rzeczy). Na (ściana) wiszą bardzo (ładne obrazy). Na (środek) pokoju stoi (okrągły stół). Między (okna) stoi (szafa gdańska). W (jeden róg) jest (biurko), a w (drugi) (wygodny fotel). Zaraz przy (wejście) za (drzwi) stoi (duża biblioteka), w której jest mnóstwo (ksiązki). Na (podłoga) leży (perski dywan). W (cały pokój) jest pełno (różne papiery). Profesor lubi pracować, kiedy wszystko ma pod (ręka). B. W (przyszły tydzień) czeka nas (przeprowadzka) do (nowe mieszkanie). Boimy się jej, bo mamy dużo (meble). Przed (przeprowadzka) musimy wszystko spakować do (wielkie pudła). Na razie jest (jeden wielki bałagan). Rano każdy szuka czegoś (inne): mama (pończochy) i (pasek), tata (skarpetki) i (buty), siostra (sukienka) i (torebka), a ja, jak zwykle, nie szukam (nic), bo wszystko przygotowuję zawsze przed (sen). C. Marysia urządziła (przyjęcie pożegnalne), na które zaprosiła (koleżanki) i (koledzy), a także (profesor). Zastanawiała się razem z (współmieszkanki), czy zaprosić (goście) na (szósta), czy na (siódma godzina)? W (koniec) zdecydowała, (krakowski targ), na wpół do (siódma). Wszystkie (potrawy) przygotowała razem z (koleżanki). Podała je na (piękne półmiski), które pożyczyła od (swoja ciocia). Goście przyszli punktualnie i od razu wytworzyła się (miła atmosferza). Po (kawa) słuchaliśmy (stare płyty) z (przeboje) (lata dwudzieste). D. Wczoraj byliśmy na (poczta), żeby nadać (telegram) do (nasi krewni), żeby nadać (telegram) do (nasi krewni), że przyjedziemy do (oni) na (weekend). Oni mieszkają w (Gdańsk) i w (Oliwa). W (telegram) napisaliśmy, że przyjedziemy (wieczorny pociąg). Nigdy nie byliśmy na (Wybrzeże). Słyszeliśmy tylko, że jest tam bardzo ładnie. W (droga powrotna) mamy zamiar jechać przez (Warszawa), żeby pójść do (któryś) ze (stołeczne teatry). Do (Kraków) chcemy wrócić (nocny pociąg), żeby być w (Kraków) (wczesny ranek). W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednią formę rzeczowników i przymiotników podanych w nawiasach. Wczoraj na (Stare Miasto) na (ta sama ulica), na której mieszkam, spotkałem (swój kolega), z którym w (ubiegły rok) spędziłem (wspólne wakacje). W tym (rok) każdy z nas był osobno, więc ucieszyliśmy się z (nasze spotkanie), ponieważ mogliśmy porozmawiać o (letnie przygody). On był na (wycieczka zagraniczna) we (Włochy). Zwiedził kilka (miasto) w (środkowe i północne Włochy). Był oczywiście w (Rzy,) i na (audiencja generalna) u (Papież). Oprócz (Rzym) zwiedził (Florencja, Wenecja, Mediolan). Z (te trzy miasta) najbardziej podobała mu się (Florencja). W ogóle był bardzo zadowolony z (ta wycieczka), ale narzekał tylko na (upal). Ja opowiedziałem mu o (swoje wakacje) które spędziłem równie atrakcyjnie, chociaż nie za (granica). Pojechaliśmy (cała paczka) na (Mazury), bo wszyscy lubimy (woda) i (sporty wodne). Na szczęście (pogoda) nam sprzyjała. Prawie codziennie było słonecznie, a więc mogliśmy pływać na (żagłówki) i korzystać z (kąpiel) w (ciepła woda). Wróciliśmy opaleni i z (mocne postanowienie), że w (przyszły rok) musimy tam znowu pojechać.
Ćwiczenie 14.1. Proszę odpowiedzić na pytanie. W jakich sklepach możemy kupić ... ?
Wzór: Jabłko mozemy kupić w sklepie “Warzywa. Owoce.” Ćwiczenie 14.2. Proszę odpowiedzić na pytanie oraz proszę dopasować nazwy produktów do nazw sklepów. Co kupujemy w tych sklepach? Wzór: W sklepie odzieżowym: ubrania.
Ćwiczenie 14.3. Proszę uzupełnić dialogi.
Ćwiczenie 14.4. Proszę na podstawie podanych zwrotów typowych ułożyć swój dialog z kolegą. Ćwiczenie 14.5. Proszę przeczytać dialog “Zakupy” i przetłumaczyć go z pomocą słowniczka. Zakupy Anna: Pójdziesz ze mną po zakupy? Kasia: Dokąd? A.: Do sklepu spożywczego. K.: Dobrze. Weź pieniądze, a ja wezmę siatkę i torbę na zakupy. Idziemy do samu. Bierzemy koszyki i przechodzimy wzdłuż półek. A.: Musimy kupić coś do jedzenia. K.: Najpierw pieczywo. Bierzemy bochenek chleba, bułkę paryską, dwa rogaliki i pięć małych bułek. K.: To chyba wystarczy: nie lubimy czerstwego pieczywa i jutro znów przyjdziemy po świeży chleb i chrupiące bułeczki. A.: Oczywiście to tak. Masz rację. K.: Teraz nabiał. Bierzemy kostkę masła, topiony serek i butelkę śmietany. Przy kasie weźmiemy mleko. A.: Może coś z mrożonek? K.: Wezmę torebkę mrożonych pomidorów. Lody? A.: Nie, na lody pójdziemy do kawiarni. K.: Co jeszcze? A.: Kilo cukru, paczka makaronu, słoik dżemu, kawa... Sprzedawczynia: Ile kawy? A.: Dziesięć deka. K.: Wystarczy? A.: Powinno na razie wystarczyć. K.: Idziemy do kasy? A.: Tak, idziemy. Przed kasą stoi dość długa kolejka, ale nie czekamy długo. Bierzemy jeszcze mleko i płacimy. Potem trzeba tylko włożyć zakupy do torby i idziemy jeszcze do sklepu warzywnego. Sprzedawczynia: Co dla państwa? A.: Poproszę dwa kilo kartofli, główkę kapusty i główkę sałaty. S.: Co jeszcze? A.: Poproszę jeszcze kilogram jakichś słodkich, soczystych jabłek. S.: To wszystko? A.: Aha, pęczek włoszczyzny i pęczek zielonej pietruszki. I to by było chyba wszystko. Wracamy do domu. Kupiliśmy mnóstwo rzeczy. Wydaliśmy dużo pieniędzy. Ćwiczenie 14.6. Proszę odpowiedzić na pytania. 1. Ile osób poszło po zakupy? 2. Dokad one poszły po zakupy? 3. Co one wziąli ze sobą do sklepu? 4. Co one kupili najpierw? 5. Co one kupili w stoisku nabiałowym? 6. Czy kupili one lody w sklepu spozywczym? 7. Ile kilo one kupili kartofli i jabłek? 8. Jakie byli ostatnie zakupy? Ćwiczenie 14.7. Proszę przeczytać dialog i przetłumaczyć go, zapisać nowe wyrazy do słowniczka i zapamiętać ih. Jak zwykle w sobotę Marek z Kasią (pierwsza para na kursie, koledzy Tani i Hanny) wybierają się na zakupy do TESCO. Poprzedniego wieczoru zrobili listę, co mają kupić, zwłaszcza że dziś organizują u siebie w pokoju imprezę – andrzejki. Kasia: Bierz wózek. Masz dwa złote? Marek: Tak, mam. (Marek wkłada monetę do wózka). Dokąd najpierw idziemy? K.: (Ewa patrzy na kartkę) Nabiał: mleko, śmietana, masło, ser żółty, biały, jaja... M.: O! Promocja mleka: jeśli kupisz 10 mlek, dostaniesz jedenaste gratis! K.: Po co nam 11 mlek? Jak myślisz, ile potrzebujemy masła? Dwie kostki masła wystarczą? M.: No... Popatrz! Przeceniona śmietana! Dziś kończy się termin ważności! Jeszcze może być! K.: Daj spokój. Pewnie już zepsuta. Weź dwa bochenki chleba, bagietkę i kilka bułek. M.: Może lepiej rogale? Patrz, jakie ładne! K.: Nie, bułki – łatwiej sieje kroi i smaruje masłem. Trzeba też kupić trochę sernika i szarlotki. A co do picia? M.: Proponuję 3 butelki wody mineralnej, oczywiście gazowanej i 2 kartony soku np. jabłkowego i pomarańczowego, no można jeszcze dorzucić litr soku grejpfrutowego. K.: Dobrze. A teraz bierzmy się za owoce i warzywa, tylko nie paczkowane! Pakuj, tylko uważaj, żeby nie były zgniłe... pół kilo marchwi na sałatkę, niedużą kapustę, trzy pietruszki (nie wiem, ile zaważą), dma kilo ziemniaków, dwie sałaty, mały seler i duży por, z owoców: trzy banany, pół kilo mandarynek, tak ze 30 deka winogron... K.: (Po dłuższym ważeniu, bo do wagi była kolejka) Dobra, teraz wędliny – też weźmiemy świeże. K.: (Również po dłuższym oczekiwaniu, bo ekspedientka kręciła się jak mucha w smole, była tylko jedna, a każdy kupował wędliny krojone): Proszę 10 plasterków fileta wędzonego z indyka, 20 deka kiełbasy saefcej “Krakowskiej” – tylko, żeby była chuda i 10 plastrów szynki wędzonej “Babunia”. K.: (do Marka) Czy coś z mięs? Wieprzowina, wołowina, kawałeczek boczku, schab, mięso mielone, gulasz z indyka, filety z kurczaka? M.: Nie, nie ma sensu. Kto się będzie bawił w gotowanie i smażenie? K.: To dobra, idziemy do kasy! M.: O, kurcze! Jaka kolejka! Czy w tym markecie zawsze muszą być czynne tylko niektóre kasy? Jestem wykończony! I tak pewnie czegoś zapomnieliśmy. K.: W razie czego pójdziesz do naszego sklepu koło akademika, chociaż tam jest drożej! M.: Ale sympatyczniej. Czuję się tam człowiekiem... Kasjerka: Sto dwadzieścia trzy, dwadzieścia. M.: Mogę zapłacić kartą? Kasjerka: Oczywiście, proszę zaakceptować kwotę i wprowadzić PIN... Chwileczkę, proszę poczekać na paragon. Po południu przygotowują sałatkę. M.: Od czego zaczynamy? K.: Najpierw umyj warzywa i owoce. M.: Zrobione! K.: Teraz pokrój żółty ser w kosteczkę... M.: Czym mam pokroić? K.: Oj, znajdź sobie jakiś ostry nóż, tam jest deska do krojenia. Wysyp to wszystko na talerzyki... M.: Dobra! Kroję ostrym nożem na desce, jak pokroić: drobno czy grubo? K.: Drobno, ale nie za drobno. M.: Gotowe! K.: Teraz obierz ugotowaną marchewkę i poczekaj, aż wystygnie, a w międzyczasie obierz i pokrój cebulę w cienkie plasterki. M.: Zrobione. A co z jabłkami? Obrać skórkę czy kroić z łupą? K.: Obrać, obrać. A jak będziesz trzeć ogórki na tarce, to uważaj, żeby sok nie ściekał po stole...
Proszę przeczytać zdania oraz wypisać według wzoru imiesłowy przysłówkowe współczesne i uprzednie. 1. Chcąc człowieka dobrze poznać, trzeba z nim beczkę soli zjeść. 2. Przeczytawszy książkę, Janek poszedł do kina. 3. Znowu jakby elektryczna iskra w serce jej uderzyła, płomień na czoło a wilgoć w oczy rzucając (Orzeszkowa). 4. Rzepowa popatrzyła na księdza czarnymi oczyma, potem odeszła cicho, nie rzekłszy ani słowa (Sienkiewicz). 5. Czytając, od czasu do czasu wstrząsał płową czupryną, odgarniając włosy, które mu spadały na czoło (Iwaszkiewicz).
Każde z podanych zdań proszę przepisać dwukrotnie, zastępując imiesłowem przysłówkowym współczesnym raz pierwszy, raz drugi czasownik. WZÓR: Dzieci bawiły się i śpiewały. – Dzieci bawiąc się śpiewały. – Dzieci bawiły się śpiewając. 1. Dzieci bawiły się i śpiewały. 2. Dziewczęta rozmawiają i pracują w ogrodzie. 3. Ojciec siedział przy stole i czytał książkę. 4. Chłopcy grali w piłkę i głośno krzyczeli. 5. Wracamy do domu i oglądamy wystawy sklepowe.
Proszę przeczytać podane zdania i powiedzić, czy we wszystkich z nich można oba czasowniki zastąpić imiesłowami przysłówkowymi współczesnymi. 1. W lecie odpoczywaliśmy w obozie i kąpaliśmy się w morzu. 2. Jeżeli chcecie wiele wiedzieć, musicie wiele czytać. 3. Szedłem do szkoły i spotkałem kolegę. 4. Byliśmy w Karpatach i zebraliśmy kolekcję roślin górskich. 5. Chłopcy rozbili namioty i zapalili ognisko.
Proszę przepisać podany tekst, zastępując umieszczone w nawiasach bezokolicznik: odpowiednimi formami imiesłowów przymiotnikowych biernych. Pułk maszerował już zgoła inny: (odnowić), uroczysty, (rozpromienić). Nikt nie mógł słowa wymówić – żołnierzom zapierało dech, każdy był (wzruszyć) do dna duszy. A pułk zbliżał się, a (rozwinąć) sztandar, powiewający w powietrzu, płonął ogniem. Leciały w powietrze żołnierskie furażerki, unosiły się w słońcu białe gołębie ulotek, (chwytać) przez jeźdźców w locie. Podobnej wszechobejmującej, wszechpotężnej wiosny jeszcze nie było na ziemi. (Przejąć) szczęściem, (naelektryzować) jego odurzającą, uskrzydlającą siłą zwiadowcy znów siedli na konie.
Proszę przekształcić poniższe zdania według wzoru. WZÓR: Widziałem Adama, kiedy biegł do autobusu. Widziałem biegnącego Adama.
Тема 3. Moje mieszkanie (1 семестр, 7-9 практичне заняття): План практичного заняття № 7 6.1. Нові слова з теми “Моє помешкання”. 6.2. Переклад текстів з польської на українську мову. Навчальні завдання 6.1. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednią formę wyrazów podanych w nawiasie. * * * W naszym bloku mieszka kilka starszych samotnych osób i (ci ludzie) …………. trzeba pomóc. Na początku nie wiedzieliśmy, jak to zorganizować, ale poradzili (my) …………. koledzy z sąsiedniego osiedla, którzy zorganizowali (swoje starsze osoby) ………….…………. samopomoc sąsiedzką. Chodzi o to, że starsi ludzie nie ufają (obcy wolontariusze) ………….…………. . W związku z tym mogą (oni) …………. pomóc tylko najbliżsi sąsiedzi. Najpierw trzeba zdobyć ich zaufanie i dlatego należy przysłuchiwać się (to) …………. , jakie mają problemy. Oni muszą (my) …………. uwierzyć, że chcemy ofiarować (każdy potrzebujący) ………….…………. swoją dobrą wolę i czas. (Nasza pomoc) ………….…………. musi towarzyszyć bezinteresowna chęć dawania. Aby zapobieć (ewentualne konflikty) ………………. , nie można zmieniać przyzwyczajeń tych ludzi. Trzeba ich akceptować wbrew (nasza wrodzona chęć) ………….…………. pouczania innych, jak mają żyć.
* * * (Każdy młody człowiek) ………….…………. marzy się zrobienie kariery w życiu: (Janek) …………. zostanie naukowcem, (Antoni) …………. osiągnięcie sukcesu w polityce, (Jerzy) …………. zostanie biznesmenem, (Michał) …………. zostanie senatorem, (Krystyna) …………. zostanie stewardesą, (Kinga) …………. zostanie nauczycielką, (Róża) …………. zostanie prawnikiem, (Maria) …………. zostanie modelką, (Wanda) …………. zostanie lekarką. Natomiast (Adam) …………. i (Ewa) …………. marzy się założenie rodziny i pozostanie dużo dzieci. 6.2.Proszę układać poniższe fragmenty zdań w kolejności, a potem przepisać tekst. “Moje mieszkanie” – z którego jest widok na centrum – środku pokoju znajduje się mały okrągły stolik i dwa wygodne skórzane – Moje mieszkanie znajduje się na ostatnim piętrze starej kamienicy i – wspólną. Moja część składa się z dwóch pokoi. W pierwszym, który ma kształt – Stoi na tyle blisko okna, że często zamiast pracować, patrzę na moje piękne – kwadratu, a przeciwko wejścia znajduje się okno, – siedzieć w fotelu przy koniaku, gdy palą się i słuchać muzyki. Kedy pada – pokoju, znajduje się biurko z komputerem. – kilkoro studentów. Kuchnię o łazienkę mamy – butelek. Naprzeciwko, obok drzwi wejściowych do drugiego, większego – szczegolna. Wtedy dobrze się śpi albo czyta ciekawe książki. – miasta. Po lewej stronie od drzwi wejściowych stoi duży regał z książkami i moją kolekcją – deszcz i słychać jak bębni o dach, atmosfera jest – miasto. Drugi pokój ma kształt prostokąta. Na prawo od wejścia stoi duża szafa z – po przeciwnej stronie jest okno, a pod nim duży tapczan. Na 6.3.Proszę przeczytać i przetłumaczyć podane teksty, wypisać podkreślone wyrazy/ Na podstawie podanych tekstów proszę opisać swój pokój. A. Mieszkanie Tadka składa się z trzech pokojów, kuchni, łazienki i przedpokoju. Jeden pokój zajmują rodzice, drugi – siostry, w trzecim mieszka Tadek. Jego pokój jest jasny, słoneczny. Okna wychodzą na południe, na rynek staromiejski. Mieszkanie nie ma balkonu. Na Starym Mieście prawe nigdzie nie ma balkonów. Jest to jedna cecha stylu kamieniczek staromiejskich. Tadek lubi swój pokój. Stoją tu ładne i proste meble. W oknach wiszą firanki i sztory. Dwie ściany od podłogi do sufitu zajmują półki pełne książek. Stoi tu również biblioteczka. W niej są tylko czasopisma. Obok biblioteczki stoi biurko. Na nim lampka. Jest tu także tapczan, są wygodne fotele. Przed tapczanem na podłodze leży dywanik. Tadek woli pracować tu niż w bibliotece. Do pokoju rodzików jest wejście i z przedpokoju, i z pokoju Tadka. Jest to duży, wygodny pokój o dwóch oknach. Pośrodku stoi okragły stół, a dokola stolu sześć krzeseł. Nad stolem wisi żyrandol. Również i tu nie ma łóżek. Jest tapczan i amerykanka. Na wprost tapczanu stoi telewizor i aparat radiowy. Na ścianach wiszą prace współczesnych grafików. B. Włodkowi oddasz chyba swój pokój? Oczywiście. Wprawdzie teraz wolne są i pozostałe pokoje ‑ rodziców i sióstr nie ma ‑ ale za trzy dni wszyscy wrócą z wczasów. Przygotujemy już teraz ten pokój. Olu, poradź, co tu trzeba zrobić! Posprzątajmy! Tadek, poukladaj te książkil! Schowaj swoje ubrania do szafy! Ja zetrę kurz z półek. Marek, nie otwieraj teraz okien. Wywietrzymy potem. Wyrzuć te papiery. Olu, nie wyrzucaj moich gazet, są mi jeszcze potrzebne. To zabierz je z półki i schowaj, przeszkadzają mi. Daj mi odkurzacz, a ty wyfroteruj teraz podłoge! Zaraz tu będzie porządek. Mszę jeszcze przynieść z pokoju rodziców swój aparat radiowy. Na czym będziesz spać, jeśli oddasz Włodkowi swój tapczan? Rozstawię dla siebie łóżko połowe. No, na dziś wystarczy. A jutro, Olu, pomożemy ci przygotować pokój dla Marijki. План практичного заняття № 8 7.1. Діслова доконаного та недоконаного виду у польській мові. 7.2. Відмінювання дієслів відповідно у теперішньому, минулому та майбутньому часі. Навчальні завдання 7.1. Proszę wypisać parami podane czasowniki. WZÓR: robić (niedokonany) – zrobić (dokonany). Chodzić, myć, jeść, pisać, prosić, czytać, śpiewać, pić. 7.2. Proszę utworzyć za pomocą przedrostków postać dokonaną czasowników. Malować, pracować, leczyć, uczyć, kosić, grać, spać, nieść, dać, czyścić, sprzątać, bić.
7.3. Proszę przepisać stosując według wzoru. WZÓR: Piszemy ćwiczenia. – Będziemy pisali ćwiczenia. Będziemy pisały ćwiczenia. 1. Oglądamy nowy film. 2. One grają na fortepianie. 3. Oni grają w piłkę. 4. Dyskutujemy o filmie. 5. Słuchacie radia. 6. Szyję sukienkę dla siostry. 7. Kiedy odrabiasz lekcje? 8. Dziecko zachwyca się prezentem. 9. Koty piją mleko. 10. Ola opowiada baśń. 7.4. Proszę zmieńnić liczbę pojedynczą na liczbę mnogą w czasie przyszłym. 1. Dziewczynka będzie rozmawiała z mamusią. 2. Kotek będzie pił mleko. 3. Jabłoń będzie kwitła wiosną. 4. Chłopiec będzie czytał opowiadanie. 5. Brat będzie pisał list. 6. Siostra będzie robiła zakupy. 7. Artystka będzie śpiewała. 8. On będzie ćwiczył. 7.5. Proszę przeczytać i przetłumaczyć tekst, wypisać z tekstu podkreślone czasowniki, określić ich osobę, liczbę i czas. Od podanych czasowników proszę utworzyć formę czasu przyszłego. Kaj i Gerda siedzieli i oglądali książkę z obrazkami, w której były zwierzęta i ptaki. Wtem, gdy zegar na wielkiej wieży kościelnej wybił właśnie piątą, Kaj zawołał: “Coś mnie ukłuło w serce! O, teraz coś mi wpadło do oka!” Dziewczynka objęła go za szyję, chłopczyk mrugał oczami: nie, nic nie było widać! “Pewnie już wyleciało!” – powiedział, ale nie wyleciało. Był to właśnie jeden z tych odłamków szkła, na które rozpadło się czarodziejskie lustro Królowej Śniegu, to samo, które wszystko, co wielkie i ładne, odbijało jako małe i brzydkie, a to, co było brzydkie i złe, występowało wyraźnie i każdą wadę można było od razu zauważyć. Biedny Kaj! Do jego serca wpadł taki właśnie odłamek. (H.Ch. Andersen) 7.6. Proszę odmienić podane czasowniki w czasie przyszłym zlożonym. Czytać, grać, myć, leżeć, prosić. 7.7. Proszę przepisać, utworzyć od podkreślonych czasowników czas przyszły złożony. Kasia uczy się gotować. Próbuje sama przyrządzić obiad. Obiera ziemniaki, myje jarzyny, kroi je. Gotuje zupę. Kasia chce zrobić mamusi niespodziankę. 7.8. Proszę użyć odpowiednią formę czasownika być, uzupełniając zdania. Taras ____ chodzić na basen, ____ uczył się pływać. Razem z nim ____ uczyli się pływać Oleg i Andrzej. Tania, Kasia i Ola ____ ćwiczyły skoki do wody. 7.9. Proszę przepisać zdania, zmieniając czas teraźniejszy na przyszły oraz wypisać czasowniki. W nawiasach proszę napisać osobę, liczbę, rodzaj czasowników. 1. Niebo nad głową zdaje się głębokie i przezroczyste. 2. Koło domu rosną lipy i kasztany. 3. Nadchodzi jesień. Drzewa są bez liści. 4. Hania i Zosia idą razem do szkoły. 7.10. Proszę odmienić czasowniki według zaimków w czasie teraźniejszym: dyskutować, jeść, być, móc, wracać, mieć, czytać, całować, wiedzieć, witać. 7.11. Proszę odmienić czasowniki według zaimków w czasie przeszłym: marzyć, leżeć, grać, gadać, żyć, chcieć, kochać, pytać, pić, śmieć. 7.12. Proszę odmienić czasowniki według zaimków w czasie przyszłym: jachać, dać, mierzyć, mieszkać, czekać, boleć, pamiętać, dzielić, studiować, sprzątać. 7.13. Proszę podzielić czasowniki w cztery grupy według koniugacji: Uczyć, zbliżać, całować, marzyć, brać, ważyć, tworzyć, móc, wymślić, czytać, kochać, patrzeć, usłyszeć, śmieć, śpiewać, dać, gadać, zachwycać się, znać, wskazać, leżeć, płynąć, budować, pisać, wierzyć, chodzić, szukać, pozdrawiać, mierzyć, być. 7.14. Proszę postawić czasownik w odpowiedniej formie:
31. Anna i ja często (gotować) razem.
36. Czy ty (pić) kawę, czy herbatę?
39. Ile lat (pracować) pan w naszej firmie?
41. Ja chętnie (dyskutować) z bratem.
49. Nie tylko wy (denerwować się) przed egzaminem.
51. Polacy chętnie (całować) kobiety po rękach.
План практичного заняття №9
Написання модульної роботи по темам ‘Język polski jako obcy’
МОДУЛЬ 2. Ludzie wokół nas. Komunikacja. Теми практичних занять в межах модуля (2 семестр, практичне заняття 10-18) Pojęcie ekonomii (пр. 10-12) План заняття 1.1. Powtarzanie gramatyki (Abecadło, reguły czytania i pisania) 1.2. Podstawy ekonomii 1.3. Najważniejszy pojęcia ekonomii
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty, wstawiając puste miejsca ó lub u. Póżne popołudnie Po poł_dniu cała rodzina jest w dom_. Mama gotuje obiad. J_zio _czy się o naszych g_rach. Monika wyszywa r_że na płociennej serwetce. Nawet mały Maci_ś nie pr_żnuje. B_d_je most z klock_w. Завдання 2. Proszę wpisać odpowiednio ó lub u. 1. Za g_rami, za lasami żyła sobie kr_lewna, kt_ra nigdy się nie śmiała. 2. Za przywr_cenie c_rce h_mor_ kr_l obiecał d_żą nagrodę. 3. Z g_r i r_wnin, z las_w i wsi szli wesołkowie. 4. Udało się rozśmieszyć kr_lewnę kr_lewskiem_ sł_dze. 5. Z jego figlarstw kr_lewna omal nie pękła ze śmiech_. Завдання 3. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literkami “rz” albo “ż”. _adko się zda_a, _eby ma_enia u_eczywistniły się. Tote_ nie wie_yłem w mo_liwość odbycia takiej podró_y. Chociaż trwały ji_ p_ygotowania, po_ądna odzie_ i skó_ane buty zostały zakupione, chwilami wydawało mi się to nie_eczywiste. Завдання 4. Podane wyrazy wpisz do tabeli, odszukaj ich ukraińskie odpowiedniki. Wzór:
Haczyk, hotel, hymn, choroba, chodzić, huśtawka, chrupać, chrząszcz, dach, śmiech, hałas, mucha, orzech, hipopotam, historia, hektar, kochać, hetman, chan, humor. Завдання 5.Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. PODSTAWY EKONOMII Ekonomia jest nauką o procesach gospodarczych – produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji środków zaspokajania potrzeb ludzkich. Stara się odkrywać pewne prawidłowości rządzące tymi procesami, czyli prawa ekonomiczne. Przedmiotem ekonomii jest gospodarowanie, to znaczy wykorzystywanie ograniczonych zasobów. Zasoby te to bogactwa naturalne (nie wytworzone przez człowieka), takie jak ziemia, woda, i powietrze, surowce mineralne, oraz wytwarzane przez człowieka produkty, np. żywność, odzież, mieszkania, środki transportu, środki finansowe, narzędzia, maszyny, hale fabryczne itd. Z ograniczoności zasobów wynika konieczność racjonalnego gospodarowania nimi. Dokonując wyboru pomiędzy odmiennymi, konkurencyjnymi rozwiązaniami, podejmuje się najbardziej korzystne decyzje. Zasada racjonalnego gospodarowania, zwana też zasadą gospodarności, polega na dążeniu do uzyskania jak najlepszych wyników przy jak najmniejszych nakładach dla osiągnięcia maksymalnej efektywności. Gospodarowanie zawsze odbywa się w pewnych warunkach materialnych, prawnych, społecznych, politycznych, itp. Warunki te, wraz z regułami gospodarowania, tworzą system gospodarczy. System gospodarczy, w którym produkcja z góry przeznaczona jest na sprzedaż, to gospodarka towarowo-pieniężna. Wytwarzane w niej dobra to towary. Do średniowiecza dominowała gospodarka naturalna. Większość wytwarzanych w niej dóbr zużywana była dla zaspokajania potrzeb ich bezpośrednich wytwórców. NAJWAŻNIEJSZY POJĘCIA EKONOMII Najważniejszymi pojęciami używanymi w badaniach gospodarki są “produkcja” i “proces produkcji”. Do produkcji niezbędne są następujące czynniki: – praca – działalność ludzka, fizyczna i psychiczna, niezbędna do osiągnięcia określonych efektów materialnych lub duchownych; – kapitał “stały”, zużywany stopniowo w procesie produkcji (np. maszyny, budynki); oraz kapitał “zmienny”, zużywany jednorazowo w procesie produkcji (np. nasiona, surowce, paliwa); – ziemia, pojęcie obejmujące osiągalne dla człowieka zasoby naturalne. Składają się na nie grunty i naturalna żyzność gleb, minerały pod powierzchnią ziemi, lasy, rzeki, zasoby mórz, itp.; – organizacja (przedsiębiorczość) – zdolność do zorganizowania i zarządzania tymi czynnikami. W zależności od skali gospodarowania, możemy wyodrębnić gospodarkę światową, narodową, przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Ponadto wyróżnić możemy gospodarkę rynkową i centralnie planowaną. Ekonomia, opisując prawidłowości rządzące procesami gospodarczymi, posługuje się pojęciami wyrażającymi najważniejsze cechy różnych elementów tych procesów. Te abstrakcyjne pojęcia to kategorie ekonomiczne, np. podaż, popyt, cena, płaca, zysk, pieniądze, rynek, towar. Główne działy teorii ekonomii to mikroekonomia i makroekonomia. Mikroekonomia bada przede wszystkim elementy tworzące gospodarkę – gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, sektory i gałęzie gospodarki, rynki określonych produktów i usług. Makroekonomia zajmuje się analizą gospodarki jako całości. Bada ona między innymi czynniki wpływające na takie wielkości ekonomiczne, jak: całkowita produkcja i konsumpcja w danej gospodarce, łączna (globalna) podaż produktów i usług, globalny popyt na nie, poziom cen, globalne zatrudnienie, wpływy i wydatki budżetu państwa. Oprócz ekonomii, do nauk ekonomicznych zalicza się też historię gospodarczą – badającą rozwój procesów gospodarczych w czasie, geografię ekonomiczną – zajmującą się procesami gospodarczymi ze względu na ich rozmieszczenie w świecie, oraz tak zwane ekonomiki szczegółowe, badające pewne dziedziny procesu gospodarczego: ekonomika przemysłu, ekonomika rolnictwa, transportu, turystyki, ekonomika pracy, finanse, bankowość.
Завдання 6. Prawda czy fałsz? Proszę zakreślić prawidłową odpowiedź.
Завдання 7. Proszę uzupełnić zdania wyrazami z ramki w odpowiedniej formie gramatycznej.
a) Zasoby _________ , potrzebne człowiekowi do życia są _________. b) Ludzkie możliwości _________ także nie są nieskończone. Potrzeby zaś stale rosną. _________ gospodarowanie bogactwami _________ jest więc niezbędne dla przetrwania cywilizacji _________. c) _________ to nauka o racjonalnym wydatkowaniu zasobów naturalnych. Przymiotnik “ekonomiczny” jest _________ umiejętnego, oszczędnego gospodarowania. W filozofii znana jest _________ “ekonomicznego myślenia”, która mówi o _________ i prostocie myślenia. Завдання 8. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 9. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. 1. Економіка – це наука про господарські процеси. 2. До господарських процесів належать: процес виробництва, обміну, розподілу і споживання ресурсів для задоволення людських потреб. 3. До обмежених ресурсів відносять: природні та створені людиною. 4. Основними факторами виробництва є праця, капітал, земля, підприємницькі здібності. 5. До економічних наук належать: мікроекономіка, макроекономіка та економічна історія. 6. Мікроекономіка вивчає діяльність окремого підприємства. 7. Макроекономіка аналізує такі економічні показники, як валова продукція, сукупний попит і сукупна пропозиція, рівець цін. 8. Основою ринкової економіки є вільний ринок і конкуренція. 9. Машини, обладнання, інструменти – це основний капітал, який поступово використовується в процесі виробництва. 10. Підприємництво – один із факторів виробництва. Завдання 10. Proszę przetłumaczyć wyrazy w tabeli na język polski, wpisać brakujące litery do wyrazów w kolumnie B i połączyć wyrazy z kolumny A z ich odpowiednikami w języku polskim z kolumny B.
Тести для самоперевірки знань Proszę wybierać właściwe zakończenie zdania. 1. Ekonomia jest nauką: a) o zasobach naturalnych; b) o konsumpcji dóbr naturalnych; c) o racjonalnym wykorzystaniu dóbr naturalnych. 2. Racjonalne gospodarowanie: a) polega na tworzeniu odpowiedniego systemu; b) to dążenie do maksymalnych efektów przy minimum nakładów; c) to podejmowanie działań efektywnych. 3. Produkcja jest działalnością, która: a) obejmuje następujące czynniki: kapitał, ziemia, praca, przedsiębiorczość; b) zużywa bardzo dużo kapitału; c) opiera się na organizacji parku maszynowego. 4. Makroekonomia bada: a) związki zachodzące między zjawiskami ekonomicznymi w skali gospodarki narodowej; b) wielkości ekonomiczne tworzące budżet państwa; c) zjawiska ekonomiczne zachodzące w największych resortach. 5. Ekonomika to dyscyplina ekonomiczna: a) odnosząca się wyłącznie do przemysłu i bankowości; b) badająca procesy gospodarcze w skali gospodarki narodowej; c) odnosząca się do określonego działu gospodarki narodowej.
Програмні питання для самостійного вивчення теми Historia ekonomii jako dziedziny wiedzy
Рекомендована література
Тема 2. LUDZKIE POTRZEBY (пр. 13-15) План заняття 2.1. Powtarzanie gramatyki (Rzeczownik) 2.2. Potrzeby ludzkie i źródła ich zaspokajania 2.3. Rodzaje ludzkich potrzeb 2.4. Klasyfikacja potrzeb według Abrahama Masłowa
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę wypisać w jednej kolumnie rzeczowniki żywotne, w drugiej – nieżywotne. Dziewczynka, niezapominajka, pies, woda, chłopczyk, ziemia, koń, książka, ojciec, chleb, matka, dom, krowa, osoba, zwierzę, roślina, żyto, jaskółka, rzecz, zeszyt, tęcza, górnik, las, krzesło, dąb, dynia, uczenica, kot, miód, pszczoła, cukier, grusza, wróbel. Завдання 2. Proszę odmienić podane rzeczowniki deklinacji męskiej. Naród, przyjaciel, lód, lekarz, deszcz, dworzec, komitet, kąt, śnieg, paw, tramwaj, robotnik, gołąb, dziad. Завдання 3. Proszę odmienić podane rzeczowniki deklinacji żeńskiej. Ulica, wieś, mowa, noga, szkoła, kość. Завдання 4.Słowa podane w nawiasach proszę zastosować w odpowiednim przypadku. 1. Słuchamy ludowej (pieśń). 2. W tej (powieść) czytamy o (młodość) bohatera. 3. Babcia w (kuchnia) gotuje (kolacja). 4. Delegacja z (Francja) odbywa (podróż) po (Ukraina). 5. Na (lekcja) języka polskiego słuchamy ciekawą (baśń). 6. Składamy (gratulacja) kuzynce (Łucja). 7. Z naszą (pani Felicja) byliśmy na wystawie kwiatów. 8. Już od dawna nie widzimy (pani Maria). Завдання 5. Rzeczowniki podane w nawiasach proszę zastosować w odpowiednim przypadku. 1. Książka leży na (biurko). 2. Na (morze) była burza. 3. Byłem w (kino). 4. Poprawiam (zdanie) w (ćwiczenie). 5. Powtarzamy każde nowe (słowo) w (zadanie). 6. Doniczka stoi na (okno). 7. Czy byłeś w (miasto)? 8. Kto jest w tym (mieszkanie)? 9. Uczniowie piszą (dyktando). 10. Na dzisiaj nie mamy żadnego (ćwiczenie). Завдання 6.Proszę utworzyć od podanych rzeczowników formę mianownika WZÓR: Polak – Polacy. Robotnik, chłopak, pies, kwiat, mróz, wieczór, ptak, worek, produkt, student, gość, róg, dzień, rok, człowiek, początek, nóż, kalejdoskop, ojciec, profesor, brat, syn, obraz, orzech, budynek, sklep, las, kraj, statek, śpiwór, budynek, deszcz, ogórek, garnitur, tramwaj, przystanek, portfel, brzeg, dworzec, autobus, góra, róża, droga, łąka, wieś, rzecz, ćwiczenie, slowo, pióro, plemię, ptaszę, muzeum, centrum, gimnazjum, akwarium. Завдання 7.Proszę uzupełnić tekst poprawną formą wyrazów w nawiasach zgodnie z podanym przykładem (odmiana rzeczowników). Ostatnio dużo zmienia się w naszym życiu (życie). Mój mąż długo szukał ______________ (praca) i w końcu ją znalazł. Teraz będzie pracował w ______________ (fabryka) porcelany. Codziennie będzie tam jeździł ______________ (rower). Mam nadzieję, że w końcu przestaniemy narzekać na brak ______________ (pieniądze). Nasi dwaj ______________ (syn) ożenili się i wyprowadzają się do własnych ______________ (mieszkanie). Nasza córka w przyszłym ______________ (tydzień) po raz pierwszy pуjdzie do ______________ (gimnazjum). Niedawno zmarła moja bratowa, dlatego teraz muszę trochę więcej pomagać ______________ (brat). Myślimy nawet o tym, żeby zamieszkać w jego dużym ______________ (dom). Завдання 8.Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty POTRZEBY LUDZKIE I ŹRÓDŁA ICH ZASPOKAJANIA Potrzeba jest to stan uświadomienia sobie braku czegoś. Podstawowymi źródłami potrzeb są: 1) Organizm człowieka. 2) Środowisko przyrodnicze, warunki klimatyczne. 3) Życie społeczno-gospodarcze. Wyznacznikiem skali potrzeb jest poziom cywilizacyjny społeczeństwa. Im jest on wyższy, tym zakres potrzeb będzie większy. Klasyfikacja potrzeb wg Abrahama H. Masłowa:
Cechy charakteryzujące potrzeby człowieka:
Środkami zaspokajania potrzeb człowieka są: 1. Środki materialne. 2. Środki niematerialne. 3. Dobra. 4. Usługi. RODZAJE LUDZKICH POTRZEB Istnieje wiele różnych klasyfikacji ludzkich potrzeb. Jedna z najbardziej znanych wymienia jako najważniejsze: – potrzeby fizjologiczne – głód, pragnienie; – potrzeby bezpieczeństwa – zapewnienie sobie bezpieczeństwa w życiu osobistym i w pracy; – potrzeby przynależności – akceptacja przez grupę, do której się należy (np. rodzinę), potrzeba przyjaźni i miłości; – potrzeby uznania i szacunku – pragnienie pozytywnej oceny, niezależności, prestiżu, prawa do podejmowania samodzielnych decyzji; – potrzeby samorealizacji – bycia tym, kim chce się być, dążenie do wykorzystania własnego potencjału umysłowego. Przyjmuje się, że potrzeby niższego rzędu – biologiczne i fizjologiczne – zaspokajane są przed potrzebami wyższego rzędu: społecznymi i psychicznymi. KLASYFIKACJA POTRZEB WEDŁUG ABRAHAMA MASŁOWA Najbardziej znaną klasyfikację potrzeb przedstawił amerykański psycholog i psychopatolog Abraham Harold Masłow (1908-1970). Według niego potrzeby człowieka tworzą logiczną hierarchię – od potrzeb niższego rzędu do potrzeb wyższego rzędu.
Rys. 2.1. Hierarchia potrzeb A. Masłowa Teoria hierarchii potrzeb Masłowa zakłada, że niezaspokojenie potrzeb niższego rzędu (potrzeby fizjologiczne, bezpieczeństwa) uniemożliwia zaspokojenie potrzeb wyższego rzędu. Człowiek głodny, jeśli w dodatku zagrożone jest jego zdrowie i życie, traci zainteresowanie osiągnięciem prestiżu społecznego. Завдання 9. Proszę uporządkować w logiczną całość. 1. Potrzeba jest jedną z centralnych __ rozbieżność pomiędzy status quo a stanem __ kategorii ekonomicznych. Występowanie potrzeb __ zostało po raz pierwszy dostrzeżone przez austriacką szkołę psychologiczną. __ rozumianych jako subiektywnie odczuwana __ przekształcaniu zasobów w dobra __ potrzeb jednostki jako punktu wyjścia analizy ekonomicznej __ podejmowania procesu gospodarowania, polegającego na __ ekonomiczne, które służą zaspokajaniu potrzeb. Znaczenie subiektywnych __ pożądanym jest najważniejszym motywem Завдання 10. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 11. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literami. Prod_kc_a, l_dzi_, podj_cie, powi_zane, fiz_ologiczny, gł_d, przyja_ń, rz_d, mot_wac_a, ilo_ć, medyс_na, jednocze_nie, p_edsi_biorstwo. Завдання 12. Proszę poprawić błędy w przytoczonych wyrazach. Klasyfikacia, ljuksus, motywacia, pradnene, urzytećność, spowieczeństwo, hierarhia, glod, zdolnoszcz, zospokojenie, rzywność, odziez, rególator, przyjazn. Завдання 13. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. 1. Потреби людини пов’язані з виробництвом, обміном, розподілом, споживанням. 2. Потреби і прагнення до їх задоволення зумовлюють формування економічних відносин між людьми. 3. Серед потреб людей виділяють фізіологічні, соціальні, визнання і поваги. 4. Потреби регулюють людську поведінку, визначають спрямованість мислення, почуттів. 5. Потреби формуються під впливом умов життя та обумовлюються процесом виховання. 6. Процес задоволення потреб – цілеспрямована діяльність.
Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Potrzeby ludzkie: a) dotyczą osób kulturalnych; b) są niezależne od miejsca i czasu; c) są ściśle związane z miejscem człowieka w społeczeństwie. 2. Potrzeby człowieka charakteryzuje: a) różnorodność; b) ograniczoność; c) niezmienność. 3. Na wyższym poziomie rozwoju cywilizacyjnego: a) ludzie mają większe oczekiwania; b) ludzie redukują potrzeby fizjologiczne; c) ludzie mają więcej potrzeb wyższego rzędu. 4. Do zaspokojenia potrzeb ludzkich konieczne są: a) środki, czyli dobra; b) celowe działania; c) dobra wolne. 5. Dobra ekonomiczne to są: a) przedmioty i usługi; b) inwestycje; c) kapitał.
Програмні питання для самостійного вивчення теми Moje potrzeby – od najistotniejszych do najmniej ważnych
Рекомендована література
Тема 3. BANKOWOŚĆ (пр. 16-18) План заняття 3.1. Powtarzanie gramatyki (Сzasownik) 3.2. Pojęcie banku 3.3. Usługi bankowe i zasady działalności banków 3.4. Funkcje banków
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę odmienić czasowniki w czasie teraźniejszym. Pracować, móc, brać, rysować, myć, wstawać, pisać, kibicować. Chodzić, prosić, uczyć, wnosić, myśleć. Słuchać, oglądać, powtarzać, korzystać, rozmawiać. Завдання 2.Proszę podzielić czasowniki w cztery grupy według koniugacji: Uczyć, zbliżać, całować, marzyć, brać, ważyć, tworzyć, móc, wymślić, czytać, kochać, patrzeć, usłyszeć, śmieć, śpiewać, dać, gadać, zachwycać się, znać, wskazać, leżeć, płynąć, budować, pisać, wierzyć, chodzić, szukać, pozdrawiać, mierzyć, być. Завдання 3. Proszę połączyć podane rzeczowniki z odpowiednimi formami umieszczonych w nawiasach czasowników. Uczniowie (śpiewali, śpiewały), dzieci się (bawili, bawiły), dziewczynki (siedzieli, siedziały), chłopcy (pisali, pisały), żołnierze (maszerowali, maszerowały), wojska (walczyli, walczyły), drużyny (grali, grały), sportowcy (biegali, biegały), robotnicy (pracowali, pracowały), kobiety (pracowali, pracowały), zespoły (współzawodniczyli, współzawodniczyły), studenci się (uczyli, uczyły), ptaki (latali, latały). Завдання 4. Wyrazy w nawiasach proszę podać w odpowiednich formach czasu przeszłego. WZÓR: (być) - byłem 1. Ja nigdy nie (chcieć) zostać lekarzem. Ale moi rodzice bardzo (chcieć). 2. Ty zawsze (mieć) szczęście do kobiet. My go raczej nie (mieć). 3. Adam już raz (lecieć) balonem. Czy wy też (lecieć)? 4. Kiedyś Anna często (zapominać) wyłączyć żelazko. Jej siostry też. 5. Ten obraz (wisieć) w naszej galerii. Dużo dobrych obrazów tam (wisieć). 6. Dziadek dwa tygodnie (leżeć) w szpitalu. Nasi sąsiedzi też tam (leżeć). 7. Ja zawsze (patrzeć) tylko na Annę. Moi koledzy też chętnie (patrzeć). 8. Ty nie (musieć) studiować wieczorami. Janek i Michał (musieć) to robić. 9. Wczoraj wieczorem (woleć) zostać w domu. Ale cieszę się, że wy (woleć) Завдання 5. Proszę utworzyć za pomocą przedrostków postać dokonaną czasowników. Malować, pracować, leczyć, uczyć, kosić, grać, spać, nieść, dać, czyścić, sprzątać, bić. Завдання 6. Proszę zastosować czasowniki w trybie oznajmującym: czas teraźniejszy. 1. Ja (iść) na wycieczkę do Wawelu. 2. Ty nie (móc) iść do biblioteki Narodowej. 3. W tej książce (być) dużo ciekawych opowiadań. Завдання 7. Proszę zastosować czasowniki w trybie oznajmującym: czas przeszły. 1. Na szkolnym przedstawieniu (być) dużo widzów. 2. Na szerokich oknach (wiesieć) firanka. 3. O Jeziorach Mazurskich (śpiewać) piosenki. Завдання 8. Proszę zastosować czasowniki w trybie oznajmującym: czas przyszły. 1. Jutro (zwiedzać) stare miasto. 2. Później (powędrować) wąskimi uliczkami. 3. Przy wejściach (być) malusieńkie okienko. Завдання 9. Proszę ułożyć zdania według wzoru. WZÓR: Pojadę z tobą na wieś. – Czy mógłbym pojechać z tobą na wieś? 1. Napiję się gorącej herbaty. 2. Pójdziemy razem do teatru. 3. Napiszesz list do babci. 4. Odwiedzicie chorego kolegę wieczorem. Завдання 10. Podane zdania proszę przekształcić, używając form trybu rozkazującego. WZÓR: Możesz mi zrobić herbatę? – Zrób mi herbatę. 1) Możesz przyjść punktualnie? 2) Możesz skończyć projekt? 3) Możecie śpiewać w chórze? 4) Możesz kupić gazetę? 5) Możecie uczyć się dobrze? Завдання 11. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. POJĘCIE BANKU Bank – przedsiębiorstwo zajmujące się gromadzeniem pieniędzy, inwestowaniem ich, udzielaniem kredytów oraz prowadzeniem operacji finansowych. Dochodami własnymi banku są odsetki od udzielanych kredytów oraz opłaty i prowizje za wykonywane usługi. Banki kumulują kapitały i drobne oszczędności, pełniąc funkcje rozliczenia pomiędzy różnymi podmiotami. Udzielając kredytu, banki kontrolują działalność gospodarczą kredytobiorcy, oceniając jego zdolność do spłaty zadłużenia. Bankowy Fundusz Gwarancyjny zabezpiecza interesy klientów banku. USŁUGI BANKOWE I ZASADY DZIAŁALNOŚCI BANKÓW Do usług bankowych zalicza się takie czynności, jak: – przyjmowanie depozytów i innych funduszy zwrotnych; – udzielanie kredytów i pożyczek; – usługi leasingowe; – usługi doręczania pieniędzy; – emisja i zarządzanie środkami płatniczymi (karty kredytowe, czeki); – gwarancje i zobowiązania pozabilansowe; – prowadzenie rachunków własnych i klientów; – udział w emisji papierów wartościowych i usługi w tym zakresie; – doradztwo finansowo-organizacyjne (strategie, fuzje, sprzedaż firm); – usługi maklerów walutowych; – zarządzanie i doradztwo portfelowe; – przechowywanie i administrowanie papierami wartościowymi; – usługi kredytowe; – usługi sejfowe. FUNKCJE BANKÓWStabilność gospodarki i zaufanie do banków poprawiły się z chwilą powstania instytucji banku centralnego. We wszystkich krajach bank centralny pełni cztery zasadnicze funkcje: 1) jest bankiem banków; 2) prowadzi rozliczenia z rządem; 3) kontroluje krajową podaż pieniądza; 4) stabilizuje funkcjonowanie rynków finansowych. Z punktu widzenia makroekonomii szczególne znaczenie ma kontrola podaży pieniądza. Завдання 12. Proszę połączyć w pary synonimy.
Завдання 13. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 14. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literami. Bankowoś_, ca_kowity, produkc_a, gał_zie, ekonom_a, kapita_, _wiatowy. Завдання 15. Proszę przetłumaczyć poniższy tekst na język ukraiński. Stabilność gospodarki i zaufanie do banków poprawiły się z chwilą powstania instytucji banku centralnego. Bank centralny realizuje w gospodarce narodowej szereg istotnych zadań związanych z obiegiem pieniężnym i zaopatrzeniem gospodarki w kredyt. Jest przede wszystkim odpowiedzialny za dopływ do gospodarki pieniądza gotówkowego i kreację przez banki komercyjne pieniądza kredytowego. Oprócz tego stwarza warunki do sprawnego przebiegu rozliczeń pieniężnych dokonywanych za pośrednictwem banków. Wykonując swoje podstawowe zadania w zakresie polityki pieniężnej bank centralny kieruje się postawionymi przed nim celami. We współczesnych rozwiniętych gospodarkach rynkowych takim niekwestionowanym celem długoterminowej polityki banku centralnego jest stabilność pieniądza. Завдання 16. Proszę uzupełnić zdania wyrazami z ramki w odpowiedniej formie gramatycznej.
a) _______ kumuluje oszczędności od wielu podmiotów i może udzielać stosunkowo dużych _________ niewielkiej grupie kredytobiorców. b) Pieniądz gotówkowy dominował do XVIII w. Wówczas zaczęto wprowadzać ___________ __________, który z czasem wyparł pieniądz monetarny. Ten z kolei jest wypierany przez pieniądz bankowy. Prawdopodobnie w ciągu kilku najbliższych dziesięcioleci zniknie pieniądz gotówkowy. c) W gospodarce o rozwiniętym podziale pracy banki przejmują wiele czynności w zakresie gospodarki finansowej od ___________ i gospodarstw domowych. Zastępują podmioty w handlu papierami ___________, dokonują emisji tych papierów, udzielają porad klientom.
Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Do usług banku zalicza się : a) usługi kredytowe; b) ochrona depozytów; c) prawo klientów do wyboru banku. 2. Centralny bank państwa: a) systematycznie monitoruje sytuacje na rynku finansowym i podaż pieniądza; b) świadczy usługi bankowe instytucjom rządowym; c) zajmuje się emisją pieniądza. 3. Zasady, na których opiera się działalność banków to: a) niepublikowanie informacji o banku; b) takie same zasady postępowania uzdrawiającego, upadłościowego i likwidacyjnego; c) rozwój dzięki zyskowi osiąganemu z działalności banku. 4. Instrumentami na rynku finansowym są: a) poziom stóp procentowych; b) poziom cen; c) operacje otwartego rynku.
Програмні питання для самостійного вивчення теми 1. Znaczenie banków w życiu społecznym 2. Centralne banki Ukrainy oraz Polski
Рекомендована література
2 курс МОДУЛЬ 3. Instytucje użyteczności publicznej Теми практичних занять в межах модуля (3 семестр, 19-36 практичне заняття) Тема 4. PIENIĘDZY (пр. 19-22) План заняття 4.1. Powtarzanie gramatyki (Przymiotnik) 4.2. Pieniądz 4.3. Funkcje pieniądza 4.4. Współczesne rodzaje pieniądza
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę utworzyć stopień wyższy i najwyższy od podanych przymiotników według wzoru. WZÓR: ładny – ładniejszy – najładniejszy Ciepły, śmieszny, ciekawy, łatwy, głupi, zdolny, świeży, trudny, delikatny, ciemny, stary, smaczny, bogaty, jasny. Завдання 2. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednie do kontekstu formy przymiotników podanych w nawiasach. Małgosia jest bardzo (ładna) dziewczyną. Od (wczesne) dzieciństwa podobała się wszystkim, ponieważ oprócz (bujny) blond włosów ma (niebieskie) oczy z (długie) rzęsami i (ciemne) brwiami. Jest dziewczyną bardzo (zgrabna), (średni) wzrostu, o (smukłe) nogach i (zaokrąglone) kształtach. Poza (niewtpliwe) jest w dodatku bardzo (miła) i (towarzyska) dziewczyną. Z (uroczy) uśmiechem na twarzy potrafi sobie zjadnać nawet (najwięksi) ponuraków. Uroku dodają jej także (wykwintne) stroje, a ma ich bardzo dużo. Lubuje się w kolorach (błękitne) i (zielone). Zawsze dba o to, żeby wszystkie części garderoby były właściwie dobrane. Nigdy naprzykład nie wkłada do (niebieska) spódniczka (pomarańczowa) bluzki, czy (brązowe) butów. Trzeba przyznać, że każdy mężczyzna chciałby mieć taką (miła) i (elegancka) żonę jak Małgosia! Завдання 3. Proszę wstawić formę stopnia wyższego przymiotników. Ten aktor jest przystojnym, ale mój chłopak jest __________. Zofia jest pracowita, ale Irena jest __________. Pierwsze ćwiczenie jest trudne, ale drugie jest __________. Jacek jest grzeczny, ale Adaś jest __________. Płaszcz jest ciepły, al kożuch jest __________. Mój pies jest silny, ale pies sąsiadów jest __________. Ta torebka jest tania, ale ta beżowa jest __________. Ta pani jest młoda, ale moja ciocia jest __________. Завдання 4. Proszę utworzyć formy liczby mnogiej. Miły staruszek, miły pies, dziesiejszy pogląd, dziesiejszy młodzieniec, uroczy wiersz, uroczy kolega, wierny przyjaciel, wirny pies, cichy klasztor, cichy człowiek, gruby mężczyzna, gruby sweter, dobry kot, dobry ojciec, twardy facet, twardy kamień. Завдання 5. Proszę przepisać tekst, podkreślić przymiotniki wraz z wyrazami, które ich określają oraz ustalić ich przypadek, liczbę i rodzaj. Późny, pogodny sierpniowy wieczór ma swój nieprzeparty urok. Jakże lubię o takiej porze położyć się pod chłodnym, roziskrzonym niebem i patrzeć w gwiazdy! W dzień, gdy nawet mam czas, by spojrzeć w górę, wzrok zatrzymuje się na matowym, ciepłym błękicie, który wydaje się jedwabiem namiotu rozpiętego szczelnie nad nami. Trudniej wtedy wierzyć astronomom, dowodzącym, że żyjemy wraz z całą Ziemią w wielkiej pustce, w której żeglujemy z niepoprawną prędkością. Dopiero nocne wygwieżdżone niebo otwiera przed naszymi oczyma swą głębię. Leżąc tak pod gwiazdami, obserwuję, jak jedne gwiazdy znikają na horyzoncie, a inne się pokazują. Завдання 6. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. PIENIĄDZ Pieniądz to powszechnie akceptowany środek wymiany dóbr i usług oraz miernik ich wartości, także środek tezauryzacji oraz środek zwalniania z zobowiązań, może nim być cokolwiek, co będzie akceptowane przy płatnościach za dobra i usługi. Ze względów praktycznych, pieniądze powinny posiadać następujące właściwości: – poręczność – współczesne pieniądze muszą być na tyle nieduże i lekkie, żeby ludzie mogli je z łatwością nosić przy sobie; – stabilność – wartość pieniądza powinna być mniej więcej taka sama dzisiaj, jak i jutro, nie powinna podlegać większym wahaniom w czasie. W krajach, gdzie wartość pieniądza zmienia się (rośnie lub spada), ludzie będą gromadzili pieniądze, gdy będą oczekiwać wzrostu ich wartości, a wydawali je możliwie najszybciej, gdy będą uważali, że wartość ich będzie maleć z dnia na dzień. Zarówno jedno, jak i drugie działanie może być bardzo szkodliwe dla gospodarki; – trwałość – materiał wybrany na pieniądz musi być odpowiednio trwały. Z tego powodu większość krajów do produkcji pieniędzy stosuje papier wysokiej jakości; – jednolitość – pieniądze (monety czy banknoty) o takich samych nominałach powinny mieć identyczną wartość; – podzielność – jedną z podstawowych zalet pieniądza jest możliwość jego podziału; – rozpoznawalność – pieniądze powinny być łatwo rozpoznawalne i trudne do podrobienia. Jakość papieru oraz specjalne znaki graficzne sprawiają, że współczesne pieniądze są trudne do sfałszowania. FUNKCJE PIENIĄDZA Pieniądz pełni w systemie gospodarczym kilka ważnych funkcji. Środek wymiany – pośrednictwo w transakcjach, w których dochodzi do równoczesnego wzajemnego przekazania towaru i pieniądza pomiędzy uczestnikami wymiany. Miernik wartości towarów. Pieniądz jest również miernikiem wartości – w jednostkach pieniężnych podawane są ceny, dzięki którym można porównywać różne towary. Środek płatniczy – to znaczy do dokonywania płatności transferowych lub transakcji, w których przepływ dóbr nie jest równoczesny z zapłatą. Środek gromadzenia oszczędności. Pieniądz spełnia jeszcze jedną bardzo ważną rolę – jest środkiem tezauryzacji, czyli gromadzenia oszczędności. Środek wymiany międzynarodowej. Tę funkcję spełniają zazwyczaj pieniądze krajów wysoko rozwiniętych, posiadających bardzo stabilną walutę. WSPÓŁCZESNE RODZAJE PIENIĄDZA W nowoczesnej gospodarce występują różne formy pieniądza: – zdawkowy (zwany bilonem) są to monety wybite z niepełnowartościowego materiału, czyli metali nieszlachetnych; – papierowy jest obecnie – podobnie jak bilon – niewymienialny na złoto, ma wartość niezależną od materiału, z którego jest wyprodukowany; – bankowy jest nazywany inaczej bezgotówkowym lub żyrowym. Ma on postać zapisu na rachunku depozytowym w banku; – elektroniczny jest pieniądz zakodowany na karcie magnetycznej w postaci elektronicznych impulsów. Завдання 7. Proszę połączyć w pary synonimy.
Завдання 8. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 9. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. Podzielno_ _, _rodek, ce_ _a charakterysty_ _na, wła_ _iwość, pieniądz Завдання 10. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski.
9. З появою грошей завершився процес розвитку форм вартості. 10.Гроші як особливий вид товару є вічним супутником товарів у сфері обігу.
Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Cechą charakterystyczną gospodarki towarowo-pieniężnej jest obsługa obrotu towarów i usług za pośrednictwem: a) towarów; b) pieniądza; c) kredytów. 2. Najstarszą funkcją pieniądza jest: a) miernik wartości towarów; b) środek wymiany; c) środek wymiany międzynarodowej. 3. Pierwszymi formami pieniądza były: a) monety; b) towary; c) kawałki metalów szlachetnych. 4. W nowoczesnej gospodarce: a) pieniądz nie jest wymieniany na złoto; b) występuje tylko pieniądz oparty na zaufaniu; c) powszechnie wykorzystuje się pieniądz elektroniczny. 5. Bank Narodowy ma prawo: a) emisji pieniędzy; b) zniszczenia nadwyżek pieniędzy; c) sprzedaży papierów wartościowych.
Програмні питання для самостійного вивчення теми 1. Historia rozwoju systemów pieniężnych 2. Pieniędzy różnych krajów
Рекомендована література
Тема 5. PRZEDSIĘBIORSTWO RODZINNE (пр. 23-24) План заняття 5.1. Powtarzanie gramatyki (Imiesłów) 5.2. Od przedsiębiorstwa rodzinnego do rodziny przedsiębiorczej 5.3. Zalety oraz wady przedsiębiorstwa rodzinnego
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę przeczytać zdania oraz wypisać imiesłowy według wzoru. WZÓR:
1. Umowę, zawartą między chłopami, spełniono jak najściślej (Prus). 2. Kiedy się na ten obraz patrzy, spostrzega się chłopa orzącego ziemię na wysokim brzegu morza, pastucha pasącego obojętnie swoje stado, wędkarza, który wyciąga z morza swoje wędki, miasto spokojne w oddali (Iwaszkiewicz). 3 W północnym krańcu doliny widać gromadkę pagórków stojących pojedynczo jak kopce (Prus). 4. Gwałtowny ruch wszystkich, dążących do domów, śpieszących przed policyjną godziną, aby dostać się do tramwaju, przykrywał tłumem cywilnych ubrań rzadkie już o tej chwili mundury (Iwaszkiewicz). Завдання 2. Proszę przekształcić zdania według wzoru. WZÓR: (kochać) – kochany. Agato! Nie jestem z ciebie (zadowolić). Pomyśl tylko. Wracam z pracy (zmęczyć). A w domu co na mnie czeka? (Przypalić) obiad. Ty nawet nie wiesz, jak wygląda dobrze (zrobić) bigos. Mój pokój jest od trzy dni (nie sprzątać). Okna (nie myć). Koszule (nie prasować). Rozumiesz więc, że mogę być (zdenerwować). Ja nie wiem, co ty robisz cały dzień. Kiedy dzwonie do ciebie, telefon jest (zająć). Czy tak zachowuje się (zakochać) kobieta? Przecież masz wszystko. Jesteś dobrze i modnie (ubrać). Nawet mieszkanie zostało (umeblować) tak, jak ty chciałaś. Drugi telewizor był (kupić) specjalnie dla ciebie. To smutne, ale czuję się (oszukać). A nasze dziecko? Stefan ma dopiero trzy lata i już wiadomo, że jest źle (wychować). Widzę, że jesteś (zapłakać), ale problem musi być (omówić) do końca. Tak dalej być nie może. Ja nie muszę być (nosić) na rękach ani stale (chwalić). Chcę być (kochać), (szanować) i dobrze (karmić). To wszystko. Smacznego, Agato. Завдання 3. Proszę przekształcić wyrazy według wzoru. WZÓR: (zapominać) – zapominając lub (zagrać) – zagrawszy. (czekać) na transmisję meczu piłkarskiego jestem zawsze trochę zdenerwowany. (spacerować) po pokoju i (spoglądać) na zegarek, emocjonuję się jeszcze bardziej. Myszlę wtedy, (pić) piwo i (palić) papierosy, że życie kibica sportowego nie jest łatwe. (włączyć) jednak telewizor i (uspokoić się) trochę myślę już tylko o piłce nożnej. (siadać) przed ekranem, zapominam o wszystkim. A (zapominać) jestem po prostu szczęśliwy. (śmiać się) i (krzyczeć), reaguję spontanicznie na to, co dzieje się na boisku. (zobaczyć) ulubionych graczy klubu Legia Warszawa, staję się jednym z nich. (mieć) takich kolegów czuję się doskonale. (wiedzieć) jednak, jak dzisiaj grają, stresuję się. (zarabiać) tak duże pieniądze, powinni być najlepsi. Zaczynam rozumieć, że kibicować im robię błąd. (zrozumieć) to, tracę nadzieję. A (stracić) ją, zaczynam być impulsywny. (wstać) zaciskam pięści. (kopać) mocno telewizor, manifestuję swoje niezadowolenie. Nie (czekać) na wynik meczu wychodzę z domu. Ale (znaleźć się) na ulicy przypominam sobie, że jest zima i pada śnieg. (wracać) więc szybko myślę o piłkarzach, którzy zmarnowali mój czas i telewizor. Завдання 4. Czasowniki w nawiasach proszę podać w formie imiesłowu na –wszy, -łszy. (Położyć się) spać, Piotr nie mógł usnąć. (Zjeść) obiad, poszliśmy na spacer. (Napisać) list, wysłałem go natychmiats. (Przyjść) za wcześnie, musiałem czekać na Ewę do czwartej. (Obejrzeć) wystawę, wróciłem do domu. (Zamknąć) drzwi, Ewa szybko pobiegła na przystanek. (Usiąść) do stołu, gości zaczęli jeść. (Znaleźć) klucze, otworzyłem drzwi. Завдання 5. Proszę przekształcić zdania według wzoru. WZÓR: Kiedy kupowałam tego kota, nie wiedziałam, że będę miała z nim tyle kłopotów. – Kupując tego kota, nie wiedziałam, że będę miała z nim tyle kłopotów.
Завдання 6. Od podanych niżej czasowników proszę utworzyć, według wzoru, imiesłowy przysłówkowe współczesne. WZÓR: czytać – czytają – czytając. Nieść, jeść, kłaść, kupować, siedzieć, rozumieć, wiedzieć, bawić się. Завдання 7. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. OD PRZEDSIĘBIORSTWA RODZINNEGO DO RODZINY PRZEDSIĘBIORCZEJ Przedsiębiorstwo rodzinne zawsze było, jest i będzie jedną z głównych sił napędowych tworzenia dobrobytu oraz zatrudnienia w europejskim czy ogólnoświatowym środowisku gospodarczym. Przedsiębiorstwо rodzinne to jest przedsiębiorstwo, w którym rodzina posiada taki udział w strukturze własności firmy, który pozwala jej w wystarczającym stopniu na kontrolę działań firmy, lub posiada reprezentację w organach zarządzających, pozwalającą jej na ingerencję w bieżące zarządzanie firmą. Ponadto, przedsiębiorstwo rodzinne powinno podejmować działania mające na celu przekazanie własności i związanych z nią wartości następnemu pokoleniu. Tradycyjnie przedsiębiorstwo rodzinne jest utożsamiane z “małym i średnim ZALETY ORAZ WADY PRZEDSIĘBIORSTWA RODZINNEGO Wady przedsiębiorstwa rodzinnego Bez wątpienia możemy jednak wyróżnić też zagrożenia, które w szczególny sposób i z dużą częstotliwością wpływają na firmy rodzinne. Należą do nich: – nieporozumienia wynikające z tytułu różnic pomiędzy własnością a zarządzaniem przedsiębiorstwem; – opóźnienia w przekazywaniu uprawnień i władzy; – konflikt na tle więzów charakterystycznych dla rodziny a więzów kontraktowych właściwych dla firmy, które powinny być wartościowane na podstawie tego, co jest, a nie tego, co powinno być; – nieadekwatność postępowania w zakresie wynagrodzeń i dochodów od zainwestowanego kapitału w stosunku do ogólnie panujących reguł rynku i prądów ekonomicznych; – wiara w “niezatapialność”, czyli szczególną odporność na błędy. Zalety przedsiębiorstwa rodzinnego Upadek może grozić firmie rodzinnej z wyżej opisanych powodów, ale z drugiej strony przedsiębiorstwo rodzinne może posiadać zalety i mocne strony, które wynikają z jego istoty. Możemy wyróżnić tu dwie grupy: jedność i zwartość oraz zgodność i skłonność do kompromisu oparte na związkach rodzinnych. Jedność pomiędzy ludźmi, harmonia, jeżeli chodzi o preferencje i sposób pracy, przekłada się na wspólnotę interesów członków rodziny, którzy są zatrudnieni w firmie, i tych, którzy są jej właścicielami. Z drugiej strony, jeżeli mamy zaufanie i jedność, ułatwiony jest przepływ informacji i zwartość kanałów komunikacyjnych, nadających temu procesowi intensywność i płynność, co eliminuje niepotrzebne bariery. Zgodność i skłonność do kompromisu, czyli wola do poświęcenia się, długookresowego zaangażowania wiedzie firmy rodzinne do jak najszczęśliwszego końca. Prowadzi to do samodoskonalenia się członków rodziny i adekwatnego działania.
Завдання 8. Prawda czy fałsz? Proszę zakreślić prawidłową odpowiedź.
Завдання 9. Proszę połączyć w pary synonimy.
Завдання 10. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 11. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literami. Po_o_ze_ie, s__ces, ko__ty, s_a_o_ć, zb__ni, kom_r_mi_, pos__p, o__rona, je_n__ć, wi_zy, na__dowy, wyna__od_en_e. Завдання 12. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Сімейне підприємство є економічним агентом в сфері господарювання. Сімейне підприємство має переваги та сильні сторони, які виникають з його сутності. В сімейному підприємстві сім’я посідає значну частку в структурі майна підприємства.
Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania.
a) koszty; b) zysk; c) wydatki.
a) dochody; b) koszty; c) władzę ekonomiczną.
a) które podejmuje działalność gospodarczą; b) w którym rodzina posiada odpowiednią reprezentację w organach zarządzających; c) którego właścicielem może być ktokolwiek.
a) takie jak jej właściciela; b) zgodne z zasadami i strukturą płac w firmie; c) zgodne z ustawodawstwem państwa. 5. Upadek może grozić przedsiębiorstwu rodzinnemu, jeżeli: a) przedsiębiorstwo nie jest dochodowe; b) nie ma wspólnoty interesów członków rodziny, zatrudnionych w firmie; c) członkowie rodziny ufają sobie nawzajem.
Програмні питання для самостійного вивчення теми 1. Znane przedsiębiorstwo rodzinne w świecie 2. Czy chciałbyś (chciałabyś) mieć swoje rodzinne przedsiębiorstwo?
Рекомендована література
Тема 6. PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE (пр. 25-27) План заняття 6.1. Powtarzanie gramatyki (Liczebnik) 6.2. Przedsiębiorstwo państwowe
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Wyrażenia w nawiasach proszę podać w odpowiedniej formie. Cyfry proszę napisać słowami. Przed (3 dni) przyjechał na urlop do Krynicy Morskiej profesor Elokwencjusz Intelekt. Zamieszkał wraz z żoną, (2 córki), (2 synów) i (4 kot) w willi “U Neptuna”. Profesor Intelekt jest wybitnym uczonym. Mówi biegle (8 języków). Współpracuje z (5 uniwersytetów zagranicznych) i (7 towarzystw naukowych). Co roku kieruje (2 lub 3 prace doktorskie). Sam również dużo pisze i publikuje. Jest bardzo pracowity. Poza (4 tygodnie) spędzonymi latem w Krynicy Morskiej w ciągu roku więcej nie wypoczywa. Завдання 2. Proszę uzupełnić tekst poprawnymi, słownymi formami cyfr podanych w nawiasach zgodnie z przykładem. WZÓR: Ta znana piosenkarka powróciła na scenę po trzech latach (3 + rok) nieobecności. Wcześniej było kilkanaście miesięcy koncertów i promocje wszystkich (4 + płyta). Trzeba było zwolnić tempo. Charakterystyczny głos brzmi świeżo jak zawsze, ale ona wydaje się dojrzalsza i szczęśliwsza. Słynna Brytyjka mówi: “Mieszkam z mężem i (2 + dziecko) w Irlandii, (9 + mila) od Dublina, więc równocześnie i nad morzem, i w górach. W piwnicy jest studio, mam więc pod (1 + dach) swoją muzykę i swoje życie prywatne. W tym roku skończę (30 + rok) i jestem szczęśliwa jak nigdy”. Завдання 3. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednie do kontekstu formy liczebników podanych w nawiasach. Urodziłem się na wsi w (1962) roku. Od (3) do (5) roku życia chodziłem do przedszkoła. Kiedy miałem (5) lat, rodzice przeprowadzili się do miasta, gdzie w (6) roku życia zacząłem chodzić do zerówki, a po jej ukończeniu, mając (7) lat wstąpiłem do szkoły podstawowej. Przez pierwsze (4) lata nauki nie miałem żadnych kłopotów, ale później było trochę gorzej, bo w (12) roku życia zachorowałem na gruźlicę. Przez (3) miesiące byłem w szpitalu, a przez (10) miesięcy w sanatorium. Straciłem więc (1) rok nauki. Szkołę podstawową ukończyłem jednak w terminie. Mając (14) lat wstąpiłem do liceum. Maturę zdałem po (4) latach. Nie dostałem się w (1) roku po maturze na studia, tak że musiałem przcować przez (9) miesięcy. Studia rozpocząłem w (1981) roku, a ukończyłem (5) lat później. Od (1986) roku pracuję na Politechnice do dziś. Завдання 4. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednią formę wyrazową liczebników podanych w nawiasach. Mam (2) braci i (1) siostrę. Uważam jednak, że (3) rodzeństwa to za mało. Moja koleżanka ma (5) braci i (2) siostry. Różnica wieku między nimi jest niewielka. bo od (1) do (3) lat. Cała (8) stanowi bardzo “zgraną paczkę”. Między (7) a (8) wieczorem cała rodzina stara się być w domu, żeby wspólnie spędzić przynajmniej (1) godzinę dziennie. Telewizję oglądają rzedko, najwyżej (2) godziny, bo zawsze mają tyle swoich spraw, że i bez tego nie kładą się spać przed (11). Завдання 5. Proszę odczytać następujące daty.
Завдання 6. Proszę przeczytać i przetłumaczyć tekst. PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE Przedsiębiorstwo państwowe (PP) jest to przedsiębiorstwo, którego wyłącznym właścicielem jest państwo. Jest ono osobą prawną, do której stosuje się przepisy ustawy o przedsiębiorstwach państwowych. W Polsce oznaczenie “Przedsiębiorstwo Państwowe” dotyczy wielu podmiotów o różnej skali działania, np. “Poczta Polska, Telegraf i Telefon PP”, “PP Motozbyt”, “Państwowe Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej”. Przedsiębiorstwo państwowe jest samodzielną jednostką samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się podmiotem gospodarczym posiadającym osobowość prawną. Osobowość prawna zapewnia przedsiębiorstwu możność samodzielnego działania. Jako osoba prawna przedsiębiorstwo państwowe może dokonywać czynności w zakresie prawa cywilnego, a więc samodzielnie nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, kierując się własnym interesem i podejmując własne decyzje. Jednocześnie przedsiębiorstwo samo ponosi odpowiedzialność za swoje zobowiązania. Zasadniczym aktem prawnym regulującym tryb tworzenia, likwidacji oraz organizację i działalność przedsiębiorstw państwowych jest ustawa o przedsiębiorstwach państwowych z 1981 r. (wielokrotnie nowelizowana). Przedsiębiorstwa państwowe mogą być tworzone przez naczelne, centralne lub terenowe organy administracji państwowej oraz przez Narodowy Bank Polski (NBP) i banki państwowe. Organy, które tworzą przedsiębiorstwo, nazywane są organami założycielskimi. Utworzenie przedsiębiorstwa państwowego następuje w wyniku wydania aktu administracyjnego – aktu o utworzeniu przedsiębiorstwa. Organami rejestrującymi są sądy. Organami przedsiębiorstwa państwowego są: ogólne zebranie pracowników (delegatów); rada pracownicza; dyrektor przedsiębiorstwa.Organy przedsiębiorstwa państwowego samodzielnie podejmują decyzje dotyczące prowadzonej przez to przedsiębiorstwo działalności gospodarczej. Stosunki nawiązywane przez przedsiębiorstwo państwowe z innymi podmiotami w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej regulowane są przeważnie przepisami prawa cywilnego i handlowego. Завдання 7. Proszę połączyć w pary synonimy.
Завдання 8. Proszę uzupełnić zdania wyrazami z ramki w odpowiedniej formie gramatycznej:
Organy, które tworzą __________, nazywane są organami __________. Utworzenie przedsiębiorstwa ____________ następuje w wyniku wydania aktu administracyjnego – aktu o _____________ przedsiębiorstwa. Chociaż przedsiębiorstwa państwowe tworzone są w drodze aktu administracyjnego, swój byt prawny rozpoczynają dopiero z chwilą zarejestrowania, wtedy bowiem stają się osobą prawną. Organami __________ są sądy. Organami przedsiębiorstwa państwowego są ogólne zebranie __________ (delegatów); rada ___________; ____________ przedsiębiorstwa. Завдання 9. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 10. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. _ączenie, do__ód, z_sk, samo__ądny, sp_łka, _stawa Завдання 11. Proszę poprawić błędy w przytoczonych wyrazach. Panstwo, samożądny, podmioty gospodarcie, twożenie, założyczel, zarzodzanie. Завдання 12. Proszę przetłumaczyć wyrazy w tabeli na język polski, wpisać brakujące litery do wyrazów w kolumnie B i połączyć wyrazy z kolumny A z ich odpowiednikami w języku polskim z kolumny B.
Завдання 13. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. 1. Державне підприємство – це підприємство, власником якого є держава. 2. Державне підприємство є самостійним суб’єктом господарювання. 3. Органи, які створюють державні підприємства, називають засновницькими органами. 4. Органами, що реєструють державні підприємства, є суди. 5. Органами управління державним підприємством є загальні збори працівників, профспілка і директор підприємства. 6. Відносини між державним підприємством та іншими суб’єктами господарювання регулюються цивільним і торговельним правом.
Тести для самоперевірки знань
a) przedsiębiorstwo, którego wyłącznym właścicielem jest państwo; b) przedsiębiorstwo, którego wyłącznym właścicielem jest osoba prawna albo osoba fizyczna; c) przedsiębiorstwo, którego wyłącznym właścicielem jest prezydent albo gabinet ministrów. 2. Jedną z cech przedsiębiorstwa państwowego jest: a) samolikwidacja; b) samodzielność; c) trwałość. 3. Zasadniczym aktem prawnym regulującym działalność gospodarczą przedsiębiorstwa państwowego jest: a) ustawa o przedsiębiorstwach państwowych z 1981 r.; b) uchwała o prowadzeniu działalności gospodarczej przedsiębiorstw państwowych z 1982 r.; c) zarządzenie o przedsiębiorstwach państwowych z 1981 r. 4.W zakres uprawnień kontrolnych rady pracowniczej wchodzą: a) analiza sprawozdania rocznego i bilansu, analiza wykonania umów; b) wszystkie sprawy dotyczące przedsiębiorstwa; c) podejmowanie uchwał co do łączenia, podziału i likwidacji przedsiębiorstwa, powoływania i odwoływania dyrektora. 5. Stosunki pomiędzy przedsiębiorstwem państwowym a organem założycielskim oraz struktura przedsiębiorstwa są regulowane: a) prawem cywilnym; b) prawem administracyjnym; c) prawem handlowym.
Програмні питання для самостійного вивчення теми Historia rozwoju przedsiębiorstw państwowych Cele i zadania przedsiębiorstwa państwowego
Рекомендована література
Тема 7. PODMIOTY GOSPODARCZE (пр. 28-29) План заняття 7.1. Powtarzanie gramatyki (Zaimek) 7.2. Istota podmiotów gospodarczych 7.3. Przedsiębiorstwo i jego rodzaje 7.4. Spółki
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę uzupełnić dialog podanymi wyrazami w odpowiedniej formie według wzoru. A. – Czy znasz Michała? – Tak, znam go od dawna. 1. Piotr, 2. Andrzej, 3. Jurek, 4. Wojtek. B. – Czy często odwiedzasz Krystynę? – Tak, odwiedzam ją co tydzien. 1. Dorota, 2. Hanka, 3. Teresa, 4. pani Kwiatkowska. C. – Czy lubisz to dziecko? – Tak, bardzo je lubię. 1. czasopismo, 2. miasto, 3. imię, 4. miejsce. Завдання 2. Wyrazy w nawiasach proszę podać w odpowiedniej formie według wzoru. WZÓR: Czekamy na (ty). – Czekamy na ciebie.
Завдання 3. Proszę uzupełnić zdania według wzoru. WZÓR: To jest ______ mieszkanie (ja). To jest moje mieszkanie.
Завдання 4. Proszę uzupełnić zdania zaimkami osobowymi. Jak mają na imię państwa córki? – .... mają na imię Elżbieta i Natalia. To są koledzy mojego brata. – Jak .... się nazywają się? To są moje koleżanki. Jak ... mają na imię? To są moje zwierzęta. Jak .... się nazywają? Завдання 5. Proszę uzupełnić zdania zaimkami w odpowiedniej formie. 1. Wracam od (on) .... . 2. Nie widzieliśmy (oni) .... prac. 3. Nie spotkałem (on) .... w mieście. 4. Nie było (one) .... w domu. 5. Nie znalazłem (ona) .... w parku. 6. Bez (ona) .... nie byłoby świąt. 7. Zapytasz kolegów? – Tak, zapytam .... . 8. Oprócz (oni) .... nikt nie przyszedł. 9. Pożyczę od (one) .... pieniądze. 10. Zatrzymałam się u (on) .... w domu. Завдання 6. Proszę przeczytać tekst oraz uzupełnić go zaimkami w odpowiedniej formie. Marek wczoraj miał imieniny. U (on) .... jest zawsze dużo (nasi) .... wspólnych kolegów. Oprócz (oni) .... , byli także rodzice Marka, bo bez (oni) .... nie mogłyby się odbyć żadne (on) .... imieniny. W prezencie od (oni) .... Marek dostał “Historię sztuki”, a ode (ja) .... “Słownik poprawnej poszczyzny”. Była także dziewczyna Marka. Od (ona) .... dostał piękny krawat, a do (ten) .... krawatu Janusz podarował (on) .... srebną spinkę. Adam z Karolem wręczyli Markowi dużą paczkę, i każdy był ciekawy, co w (ona) jest, bo (oni) .... prezent jest zawsze bardzo dowcipny. I tym razem nikt nie był zawiedziony, bo w paczce była mała kotka. (Wszyscy) .... podobał się (ona) śmieszny pyszczek, tym bardziej że kotka tuliła się do (każdy) .... , kto brał (ona) na ręce. Zastanawialiśmy, kto będzie (ona) .... opiekować się. Marek nie miał dotąd (żadne) zwierzęcia i chyba nie zdaje (siebie) .... sprawy z (to) .... . ile trzeba koło (ono) .... chodzić. Завдання 7. Proszę uzupełnić zdania zaimkami dzierżawczymi w odpowiedniej formie.
Завдання 8. W miejsce kropek proszę wstawić odpowiednią formę wyrazów podanych w nawiasach. A. Razem z (mój kolega Francuz) mieszkam w (dom akademicki) “Piast”. Lubię (swój współmieszkaniec). On jest bardzo (pracowity student), ale potrafi także dobrze się bawić. Często chodzimy razem na (dyskoteka) do (różne kluby studenckie). Czasami idziemy razem do (jakaś dobra restauracja). Najczęściej zamawiamy (jakieś polskie dania). Przed (jedzenie) zamawiamy coś do (picie), najczęściej jest to (piwo) lub (jakiś sok). Po (główne danie) jemy oczywiście (jakiś deser). On uwielbia jeść (polskie ciastka), a ja wolę (lody) i zawsze chętnie piję (kawa). Nie zawsze jednak stać nas na (obiad) czy (kolacja) w (restauracja), dlatedo często gotujemy sami, albo chodzimy do (stołówka studencka). B. Droga (Babcia), Witam (ty) serdecznie z (Polska). Jak widzisz, piszę do (ty) zaraz po (przyjazd) do (Kraków). Podróż (samolot) z (Nowy Jork) do (Warszawa) miałem bardzo przyjemną, bo w (samolot) obok (ja) siedzieli (moi koledzy). Z (Warszawa) do (Kraków) jechałem (wygodny pociąg). W (przedział) spotkałem (ciekawi ludzie) i przez (cała droga) rozmawialiśmy o (Polska) . Dużo się od (oni) dowiedziałem na temat (bieżące problemy polskie). Z (dworzec) do (akademik) przyjechaliśmy (taksówka). Mieszkam z (miły kolega), który studiuje (historia). Zajęcia mam zwykle przed (południe), a po (południe) uczę się w (biblioteka) albo z (inni studenci) idę na (dyskoteka). Odwiedziłem już (nasza rodzina) na (wieś). Nie wiedziałem, że mieszkają w tak (piękna miejscowość)! Starsi mieszkańcy pamiętają (ty)jaszcze z (czasy) kiedy byłaś (dziecko) . W (przyszły dzień) umówiłem się z (moje kuzynki) na (wspólna wycieczka) w (góry). Kończąc (ten list), chciałbym (wy wszyscy) pozdrowić i życzyć (wy) (wszystko najlepsze)! Twój wnuczek – Adam. Завдання 9. Proszę dopisać według wzoru do każdego rzeczownika odpowiedni zaimek. Np.: chłopcy – oni; dziewczynki – one; okna – one. Lasy, bracia, konie, nauczyciele, żołnierze, działacze, wilki, okręty, chłopi, drzewa, zadania, mapy, wody, kosy, książki, suknie, koszule, burze, rybacy. Завдання 10. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. PODMIOTY GOSPODARCZE W gospodarce rynkowej występują różnego rodzaju podmioty gospodarcze. Podmiotem gospodarczym nazywa się określona forma organizacji, która podejmuje samodzielne decyzje, kierując się własnym interesem i ponosi związane z tym ryzyko. Na rynku dokonuje się wymiana między kupującymi i sprzedającymi, kształtują się ceny dóbr i usług, ceny pracy, kapitału i ziemi. Ceny te wywierają wpływ na decyzje konsumentów i producentów dotyczące podejmowania najkorzystniejszych wyborów. Podmioty gospodarcze dzielę się na występujące w sferze produkcji, w sferze wymiany i w sferze konsumpcji. Do sfery produkcji zaliczamy przedsiębiorstwa produkcyjne, rodzinne gospodarstwa rolne, zakłady rzemieślnicze, jednostki użyteczności publicznej (np. przedsiębiorstwa zajmujące się oczyszczaniem miasta, utrzymaniem dróg, dostarczaniem energii). W sferze wymiany występują między innymi przedsiębiorstwa handlowe, instytucje ubezpieczeniowe, banki. Podmiotami sfery konsumpcji są gospodarstwa domowe oraz instytucje konsumpcji zbiorowej. Gospodarstwa domowe są głównymi podmiotami sfery konsumpcji. Jest to zwykle zespół osób razem mieszkających i wspólnie się utrzymujących – w większości przypadków połączonych związkami rodzinnymi. PRZEDSIĘBIORSTWO I JEGO RODZAJE Przedsiębiorstwo może działać zarówno w sferze produkcji, jak i w sferze wymiany, prowadząc działalność produkcyjną lub usługową. Głównym celem przedsiębiorstwa jest zysk. Najczęściej spotykanymi się z następującymi typami przedsiębiorstw: – przedsiębiorstwo będące własnością jednej osoby lub rodziny. Właściciel takiego przedsiębiorstwa jest dyrektorem, menedżerem, a często głównym pracownikiem. – przedsiębiorstwo o charakterze spółki cywilnej. Jest ono własnością co najmniej dwóch właścicieli, którzy wnoszą wkład w postaci pieniędzy, przedmiotów lub świadczenia usług. – przedsiębiorstwo o charakterze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zakładają je wspólnicy, którzy gromadzą kapitał przed utworzeniem przedsiębiorstwa. Majątek osobisty jest oddzielony od majątku przedsiębiorstwa. Dla założenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy zawrzeć umowę spółki, powołując jej władze oraz wnieść cały kapitał zakładowy, na który składać się mogą wkłady pieniężne wspólników lub ich aporty rzeczowe. Wspólnicy otrzymują odpowiadającą wielkości wkładów liczbę udziałów. Dają one wspólnikowi prawo do zysku oraz prawo do głosu na Zgromadzeniu Wspólników. –przedsiębiorstwo o charakterze spółki akcyjnej. Kapitał potrzebny do jego uruchomienia, tzw. kapitał zakładowy, powstaje dzięki sprzedaży akcji lub obligacji. –przedsiębiorstwo państwowe. Państwo może być jedynym właścicielem lub głównym udziałowcem w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub w spółkach akcyjnych. – przedsiębiorstwa spółdzielcze. Jest to organizacja gospodarcza, w której skład wchodzą ludzie na zasadzie dobrowolności; stanowi samodzielne i samorządne zrzeszenie prowadzące działalność z wykorzystaniem własnych środków produkcji. Jego kapitał stanowią wkłady członkowskie i utworzony fundusz rezerwowy. Zysk dzieli się według wielkości wkładu. – przedsiębiorstwo komunalne. Należy ono do grupy ludzi, którzy mieszkają na określonym terenie. Może to być wieś, gmina, dzielnica lub miasto. Najczęściej, takie przedsiębiorstwa nie służą do zarabiania pieniędzy (osiągania maksymalnych zysków), ale mają charakter organizacji użyteczności publicznej. SPÓŁKI Spółka to współdziałanie w sposób oznaczony (tj. ściśle określony umową) dwóch lub więcej osób, które przez zawarcie stwierdzonej pismem (tj. odpowiednio zapisanej) umowy spółki zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Istnieje wiele rodzajów spółek. Ze względu na podstawy prawne rozróżniamy spółki prawa cywilnego i spółki prawa handlowego. Podział spółek na osobowe i kapitałowe zależy od tego, jaki jest zakres odpowiedzialności finansowej właścicieli wobec wierzycieli. W spółkach osobowych wspólnicy prowadzą sprawy spółki bezpośrednio i korzystają z równych praw i obowiązków. Majątek spółki należy do wszystkich wspólników. Za zobowiązania spółki odpowiadają oni nie tylko majątkiem wspólnym, lecz również całym swym majątkiem osobistym.Zalicza się do nich spółkę cywilną, spółkę jawną i spółkę komandytową. W spółkach kapitałowych skład osobowy może się zmieniać, elementem stałym jest wysokość kapitału. Wspólnicy nie mają bezpośredniego wpływu na działalność spółki, mogą jedynie oddziaływać na sprawy pośrednio (przez uczestnictwo w zgromadzeniu wspólników). Prawa i obowiązki wspólników zależą od wielkości posiadanego udziału. Za zobowiązania spółka kapitałowa odpowiada jedynie do wysokości majątku spółki, gdyż jest ona osobą prawną.. Do spółek kapitałowych należą: spółka akcyjna i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Завдання 11. Z grupy wyrazów proszę odrzucić te, które nie są synonimami wskazanego pojęcia.
Завдання 12. Do podanych w tabeli rzeczowników proszę dobrać po 3 synonimy z ramki.
Завдання 13. Proszę połączyć wyraz z jego definicją.
Завдання 14. Proszę uzupełnić brakujące wyrazy, odpowiednio je odmieniając.
1) W gospodarce rynkowej występują różnego rodzaju__________ ____________. Завдання 15. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu. 1) akcja, obligacja, dywidenda, pozycja; 2) funkcjonariusz, udziałowiec, właściciel, spółka; 3) renta, emerytura, wydatek, pensja. Завдання 16. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. Sp_łka, konsumpcyjno__, p__edsiębi_rstwo sp__dzielcze, Rada Nadzor__ a Завдання 17. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Господарське товариство – це об’єднання двох чи більше осіб. Існує багато видів господарських товариств. З точки зору права розрізняють господарські товариства цивільного права та господарські товариства торговельного права. Головна мета діяльності підприємства – отримання прибутку.
Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Podmiotem gospodarczym nazywamy określoną formę organizacji, która: a) podejmuje samodzielne decyzje, kierując się własnym interesem i ponosi związane z tym ryzyko; b) ma zdolność do samofinansowania; c) tworzy zysk dla państwa. 2. Podmioty gospodarcze powiązane są ze sobą za pośrednictwem: a) rynku; b) sprzedawców; c) konsumentów. 3. Do sfery produkcji zaliczamy: a) przedsiębiorstwa produkcyjne; b) przedsiębiorstwa handlowe; c) gospodarstwa domowe. 4. Ze względu na formę własności przedsiębiorstwa dzielą się na: a) przedsiębiorstwa państwowe, komunalne, spółdzielcze i prywatne; b) przedsiębiorstwa osobowe i kapitałowe; c) przedsiębiorstwa z ograniczoną odpowiedzialnością, z całą odpowiedzialnością, osobowe. 5. Głównym celem przedsiębiorstwa jest: a) zysk; b) produkcja; c) sprzedaż. 6. W spółce osobowej: a) partnerzy nie zmieniają się; b) właściciele nie odpowiadają swoim majątkiem osobistym; c) opodatkowane są zyski spółki. 7. O pozycji wspólnika w spółce kapitałowej decyduje: a) wysokość majątku spółki; b) uczestnictwo w zgromadzeniach; c) ilość włożonych pieniędzy. 8. Nazwa “spółka z o.o.” oznacza, że: a) każdy wspólnik musi wnieść odpowiednią ilość kapitału; b) właściciele w przypadku bankructwa odpowiadają wyłącznie majątkiem spółki; c) Rada Nadzorcza ogranicza odpowiedzialność spółki. 9. W spółce akcyjnej: a) każda akcja przynosi zysk; b) tylko akcje uprzywilejowane przynoszą zysk; c) sprzedaż akcji powiększa majątek spółki.
Програмні питання для самостійного вивчення теми Rodzaje spółek akcyjnych w Polsce i na Ukrainie
Рекомендована література
Тема 8. CECHY OSOBOWOŚCI CZŁOWIEKA PRZEDSIĘBIORCZEGO (пр. 30-31) План заняття 8.1. Powtarzanie gramatyki (Przysłówek) 8.2. Cechy przedsiębiorcy 8.3. Zestawienie cech sprzyjających i utrudniających działania przedsiębiorcze
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę połączyć w pary czasowniki i przysłówki z ramki, tak aby powstały poprawne zwroty.
A. uśmiechnąć się ............ B. chrząknąć ............. C. mrugnąć ............ D. wyrazić się ............ E. przełknąć ............ F. spać ............ Завдання 2. Proszę podkreślić wyrazy występujące w funkcji przysłówka. A. Mieszkam obok. B. Później zwiedziliśmy dom. C. To szczególnie ważny egzamin. D. Piotr pływa lepiej niż jego brat. E. Chodnik jest bardzo śliski. Завдання 3. Proszę podkreślić przysłówki, które się stopniują, i utworzyć ich pozostałe formy. stopień równy stopień wyższy stopień najwyższy …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… Często słyszymy nazwisko tego artysty i natychmiast przed oczami ukazuje nam się puszka z zupą pomidorową firmy Campbell czy butelka coca-coli. Andy Warhol, bo o nim właśnie mowa, jest chyba najbardziej znanym przedstawicielem kierunku sztuki zwanego pop-art. Warhol potrafił ciekawie przekształcać w dzieła sztuki przedmioty z otoczenia: puszki, butelki, kartonowe opakowania, samochody, jak również wizerunki dobrze znanych aktorów, polityków i najpiękniejszych kobiet. Jego prace ostatecznie zniosły linię podziału między sztuką a życiem. Завдання 4. Od podanych przymiotników proszę utworzyć przysłówki i odpowiednio uzupełnić zdania.
Завдання 5. Proszę uzupełnić zdania właściwymi przysłówkami.
Завдання 6. Proszę uzupełnić zdania przysłówkami z ramki.
Завдання 7. Proszę przeczytać i przetłumaczyć tekst. CECHY OSOBOWOŚCI CZŁOWIEKA PRZEDSIĘBIORCZEGOPrzedsiębiorca to człowiek organizujący lub prowadzący działalność gospodarczą, podejmujący związane z nią ryzyko oraz potrafiący pozyskać właściwych ludzi i zapewnić środki materialne potrzebne do rozwoju firmy. Cechy przedsiębiorcy to: - dążenie do sukcesu i samorealizacji; - umiejętność rozwiązywania problemów i podejmowania ryzyka; - konsekwencja, wytrwałość, determinacja; - umiejętność wyciągania konstruktywnych wniosków z porażek; - zaufanie do własnych zdolności; - zdolności przywódcze; - optymizm życiowy, entuzjazm i poświęcenie w pracy. Osoba przedsiębiorcza musi posiąść niezbędną wiedzę o zakresie swego przyszłego działania, a zarazem wiedzę o rynku. Na przedsiębiorczość składa się też dynamizm działaniowy. Trzecią cechą, która wyróżnia przedsiębiorcę, i jest związana z zachowaniem przedsiębiorczym, jest zrównoważenie intelektualne i emocjonalne. Na przedsiębiorczość składa się też zdolność przewodzenia i współpracy z innymi ludźmi. Piątą cechą osoby przedsiębiorczej jest odwaga. Szóstą cechą przedsiębiorcy jest pewność siebie. Ostatnią cechą przedsiębiorcy jest ambicja – pokazuje ona, że dana osoba posiada dobrze opracowany plan życiowy, stawia sobie wysokie cele i wie, do jakich osiągnięć jest zdolna. Завдання 8. Proszę zanalizować tabelę oraz sporządzić własne wyniki. ZESTAWIENIE CECH SPRZYJAJĄCYCH I UTRUDNIAJĄCYCH
Завдання 9. Proszę przetłumaczyć wyrazy i wyrażenia na język polski, wpisać brakujące litery i połączyć je z ich odpowiednikami w języku ukraińskim.
Завдання 10. Proszę znaleźć błędy w następujących wyrazach. Pewnoś siebje, optymism rzyczowy, umieiętnośc, zdolności przywodcie, dyspozycyjność psyhiczna, dynamizm drzałaniowy, pszewodzenie, spółpraca Завдання 11. Proszę uzupełnić wyrazy brakującymi literami. Umie__tno__, zdolno__i p_ryw_dc_e, entuz_azm, skoja__enia my_lowe, Завдання 12. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Підприємець – це особа, яка повинна володіти необхідними знаннями про сферу своєї діяльності, а також знаннями про ринок. Однією з головних рис підприємця є вміння розв’язувати проблеми та ризикувати. Впевненість у собі забезпечує успіх господарської діяльності підприємства. Ринкова діяльність вимагає від підприємця терплячості та вміння співпрацювати з іншими людьми.
Тести для самоперевірки знань Proszę wybrać właściwe zakończenie zdania. 1. Przedsiębiorca to człowiek: a) organizujący lub prowadzący działalność gospodarczą, podejmujący związane z nią ryzyko oraz potrafiący pozyskać właściwych ludzi i zapewnić środki materialne potrzebne do rozwoju firm; b) który gwarantuje wynagrodzenie pracownikom przedsiębiorstwa; c) który prowadzi działalność gospodarczą dla otrzymania zysku. 2. W każdej dziedzinie życia ludzkiego największe sukcesy odnosi ta jednostka: a) która jest uzdolniona naturalnie, a jednocześnie posiadła określone umiejętności zdobyte poprzez naukę oraz towarzyszącą nauce praktykę.; b) która wypracowuje największe zyski; c) która prowadzi działalność międzynarodową. 3. Ludzie bierni to: a) osoby aktywne, poszukujące nowych rozwiązań i sposobów wykonywania czegoś lub posługiwania się czymś; b) osoby obawiające się ryzyka, niechętne zmianom; c) osoby, które lubią ryzyko. 4. Zdolności przewodzenia ludziom oraz organizowania ich pracy musi towarzyszyć: a) despotyzm; b) dyktatura; c) umiejętność współpracy. 5. Przedsiębiorczość związana jest z ryzykiem, a ryzyko: a) z odwagą jego podejmowania; b) z pewnością siebie; c) ze zdolnością współpracy z innymi ludźmi.
Програмні питання для самостійного вивчення теми Samodoskonalenie się jako część życia przedsiębiorcy
Рекомендована література
Тема 10. MIKROEKONOMIA (пр. 32-33) План заняття 10.1. Powtarzanie gramatyki (Wykrzyknik) 10.2. Wprowadzenie do mikroekonomii 10.3. Popyt, podaż i równowaga rynkowa
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę przeczytać wiersze oraz wypisać wykrzykniki.
Завдання 2. Proszę zupełnić podane zdania wykrzyknikami. A) ........ jak gorąco! B) ........, ale to piękne! C) ........, kto mówi? D) ........ zwycięzylismy! E) ........, to nie ładnie z twojej strony. Завдання 3. Proszę podkreślić wykrzykniki w podanych zdaniach. A. Ejże, z pewnością zdążysz przed siódmą. B. Och, co za piękny widok! C. Sio z mojej grządki! D. Ojej, zgubiłem klucze. E. Uff, proszę o chwilę odpoczynku. Завдання 4. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. WPROWADZENIE DO MIKROEKONOMII – Ekonomia jest nauką badającą w jaki sposób ludzie wykorzystują zasoby będące w ich dyspozycji w celu zaspokojenia różnorodnych potrzeb materialnych i niematerialnych. – Na mikropoziomie ekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w poszczególnych obszarach gospodarki, obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia działalności gospodarczej poszczególnych podmiotów gospodarczych: nabywców, konsumentów, sprzedawców i producentów. – Na makropoziomie ekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów zachodzących w całej gospodarce. – Obiektem badań mikroekonomicznych jest mikrosystem. – Mikrosystem jest to system stosunków ekonomicznych między podmiotami gospodarującymi. – Podmiotem nazywamy określoną formę organizacji, która podejmuje samodzielne decyzje, kieruje się własnym interesem i związanym z tym ryzykiem. – Do podstawowych podmiotów mikrosystemu należą: – Państwo – podmiot specyficzny (superpodmiot), podmiot o charakterze władczym, który może regulować i sterować podmiotami, przestrzega zasad gospodarki rynkowej. – Przedsiębiorstwo (producent) – podmiot gospodarczy realizujący swoje cele, działający samodzielnie, podejmujący decyzje i ryzyko. – Gospodarstwo domowe – grupa ludzi, wspólnie mieszkających i wspólnie podejmujących decyzje co do rozdysponowania posiadanych środków: przynajmniej jedna z osób musi prowadzić działalność zarobkową. – Obiektami stosunków między podmiotami mikrosystemu są czynniki produkcji i wyniki ich działalności. – Czynniki produkcji – są to wszystkie środki użyte w produkcji (dobra pierwotne, praca człowieka, ekonomiczne dobra produkcyjne (dobra kapitałowe) – maszyny, budynki, licencje, znaki firmowe, kapitał pieniężny (gotówka, akcje, obligacje i należności), technologia, talent przedsiębiorczości). – POPYT, PODAŻ I RÓWNOWAGA RYNKOWA – Miejsce, zorganizowane w sensie instytucjonalnym, gdzie dokonują się akty kupna i sprzedaży czynników produkcji oraz wytworzonych dóbr (produktów i usług) nazywamy rynkiem. Rynkiem są wydzielone obszary targowisk miejskich, hurtownie produktów spożywczych i przemysłowych, państwowe i prywatne biura pośrednictwa pracy. – Rynki można podzielić ze względu na rodzaj towarów (rynek pracy, rynek ziemi itp.), ze względu na zakres przestrzenny transakcji (rynki lokalne i światowe), ze względu na stopień legalności (rynki białe, szare i czarne). – Zainteresowanie danym dobrem (ilość nabywana) przy danej jego cenie i w danym czasie nazywamy popytem. – Ilości dóbr oferowane na rynku przez producentów nazywamy podażą. – Cena, przy której rozmiary podaży (ilości oferowane produktu) zrównają się z rozmiarami popytu (ilości produktu, które konsumenci chcą kupić) nosi nazwę ceny równowagi rynkowej. Завдання 5. Proszę przetłumaczyć wyrazy na język polski, wpisać brakujące litery i połączyć wyrazy w pary.
Завдання 6. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu. 1. Ludzie, nabywcy, konsumenci, sprzedawcy, producenci. 2. Firma, przedsiębiorstwo, skutki gospodarowania, gospodarstwo domowe. 3. Zgodność z obserwacjami, mikrosystem, niesprzeczność logiczna, płodność poznawcza. 4. Odrębność ekonomiczna, ryzyko, odrębność organizacyjna, odrębność prawna. 5. Ziemia, kapitał, przedsiębiorstwo, praca, przedsiębiorczość. Завдання 7. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. – Bad_nie mikroeko_omi_, nau_a o gospo_arst_ie dom_wym, zbi_r twierd_e_, pozna_ie __zeczywi_tości gospo_arcz_j, poszególnyc_ podm_ot_w gospod_rczy_h, pode_mowan_e decyz__, ster_wa_ podm_otam_. Завдання 8. Proszę wymyślić zdania, w których podane wyrazy będą użyte we wszystkich przypadkach. Mikroekonomia, popyt, podaż, cena, podmiot, konsument, producent, technologia, majątek, własność, zaspokojenie. Завдання 9. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Земля, праця, капітал – основні фактори виробництва.Макроекономіка вивчає економіку в цілому. Мікроекономіка вивчає діяльність окремих економічних одиниць, таких як домашні господарства, підприємства, ринки окремих товарів. Завдання 10. Proszę przetłumaczyć poniższe teksty na język ukraiński. Mikroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w poszczególnych obszarach gospodarki, obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia działalności gospodarczej poszczególnych podmiotów gospodarczych: nabywców, konsumentów, sprzedawców i producentów.
Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Mikroekonomiści badają: a) płace i dochody jednostek gospodarczych; b) rynek zatrudnienia; c) budżet państwa. 2. Mikroekonomia analizuje: a) decyzje poszczególnych podmiotów gospodarki; b) poziom produktu narodowego; c) politykę monetarną. 3. Na wypracowaniu uniwersalnych narzędzi i metod analizy ekonomicznej skupia się: a) makroekonomia; b) ekonomia normatywna; c) ekonomia pozytywna. 4. Dla formułowania sądów wartościujących ekonomia normatywna wykorzystuje dorobek: a) ekonomii pozytywnej; b) makroekonomii; c) mikroekonomii.
Програмні питання для самостійного вивчення теми 1. Czynniki wpływające na zmiany popytu i podaży. 2. Rola ceny równowagi na rynku usług i towarów.
Рекомендована література
Тема 11. MAKROEKONOMIA (34-36) План заняття 11.1 Powtarzanie gramatyki (Partykuła) 11.2. Główne problemy makroekonomiczne 11.3. Inflacja
Словник
Навчальні завдання Завдання 1. Proszę uzupełnić zdania partykułami i wykrzyknikami. Partykuły proszę podkreślić jedną linią, wykrzykniki – dwiema. a)... mam ochoty. b)... to licho! c) czemu tak stoisz? Rusz ... się! d)... boli mnie! e)..., kolego!... możesz nam pomóc? f)... popatrz! Jaki dziwny ptak!... popatrz, proszę cię. g)... się twoje słowa nie sprawdziły! h)..., już wiem, o co chodzi. Завдання 2. Proszę uzupełnić zdania odpowiednimi partykułami. A) ....... jadę na wycieczkę. Niestety mama się nie zgodziła. B) Spośród wielu kandydatów do samorządu szkolnego z naszej klasy wybrano ........ Marka C) ....... się dzieje wola nieba. D) ....... ty zawsze musisz postawić na swoim? E) ....... ona nigdy się nie zgodzi. F) Poczekaj! ....... nie skończyłam! G) Nie zapytała mnie ......., czy się zgadzam. H) Obiecałaś mi, że pójdziesz tam ze mną. ........ się teraz nie wycofasz? Завдання 3. Spośród podanych wyrazów proszę wybrać partykuły i wykrzykniki i wpisać je do tabeli. Zrozumże, niechaj, powiedz no, puk-puk, trach, bęc, na, lub, czy, wio, ale, swój, pod, nie teraz, podałabym, miau, kap-kap, gdzie, chrrr...., ależ, no. Завдання 4. Proszę uzupełnić zdania, wpisując odpowiednio partykułę „nie’’: ….. kładź palca między drzwi. Strzeż się ……zgody, unikniesz szkody. …..świadomość grzechu ……czyni. …...daleko pada jabłko od jabłoni. Powiedziały jaskółki, że …..dobre są spółki. Ani na wsi, ani w mieście ……..trzeba wierzyć niewieście. Stary leśniczy dłuższy czas jakoś ..…..domagał. …….wiele mam dzisiaj czasu. Завдання 5. Proszę przeczytać i przetłumaczyć teksty. GŁÓWNE PROBLEMY MAKROEKONOMICZNE Badanie związków i zależności występujących w życiu gospodarczym społeczeństwa jest domeną ekonomii. Zasady makroekonomii mają wpływ na rządzenie państwem i rola ta sprawia, że makroekonomiści kładą nacisk na cztery elementy: 1) dochód narodowy i stopę wzrostu gospodarczego – gdzie instrumentem działania rządu są podatki (a więc wpływy) i wydatki budżetowe; 2) zatrudnienie, którym manipuluje się za pomocą polityki monetarnej i dochodowej; 3) stabilizację poziomu cen; 4) równowagę w wymianie handlowej z zagranicą. Makroekonomia zajmuje się gospodarką jako całością, koncentruje się więc na całym jej obrazie. W szczegolności makroekonomiści wyróżniają trzy pola swoich zainteresowań, które zostały przedstawione niżej: 1) pełne zatrudnienie 2) stabilność cen 3) wzrost gospodarczy Do narzędzi makroekonomii należą: a) polityka fiskalna (budżetowa), obejmująca wydatki publiczne, system podatkowy; b) polityka monetarna (pieniężna), a więc systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen i dbanie o niski poziom inflacji, co dokonuje się poprzez stopy procentowe ustalane przez Radę Polityki Pieniężnej. W Polsce polityka ta pozostaje w gestii Banku Centralnego (NBP); c) polityka dochodowa, czyli zespół różnorodnych działań polityki ekonomicznej, poprzez które państwo dąży do zmniejszenia wzrostu dochodu nominalnego, wywierając bezpośredni wpływ na płace i ceny; d) polityka handlu zagranicznego i interwencjonalizm w zakresie ustalania kursów walutowych. INFLACJA Inflacja to określenie zjawiska ekonomicznego, w którym wartość pieniądza maleje. Znaczy to, że ceny wszystkich dóbr rosną, co prawda w różnym stopniu, ale za to ciągle. Nie wszystkie ceny wzrastają jednakowo szybko. Miernikiem inflacji jest przeciętny wzrost cen towarów i usług. Wewnętrznym źródłem inflacji jest wzrost całkowitego popytu na dobra i usługi, który przewyższa wzrost podaży. Zewnętrzną przyczyną inflacji może być import po wyższych cenach, podnoszący koszty produkcji. Завдання 6. Proszę przetłumaczyć wyrazy na język polski, wpisać brakujące litery i połączyć wyrazy w pary.
Завдання 7. Proszę przetłumaczyć wyrazy na język polski, wpisać brakujące litery i połączyć wyrazy w pary.
Завдання 8. Proszę wskazać wyraz, który nie pasuje do szeregu.
Завдання 9. Proszę uzupełnić brakujące litery w wyrazach. M_kro_konom_a, _os_odar_a, pe_ne za_ru_ni_ni_, _ezr_boc_e, ek_n_mi_ci, _rodk_, b_dani_, w_elko_ć, st_bi_no_ć c_n, _iła n_b_wcza p_eni_d_, _nf_ac_a, uc_ _ażliw_, znale_ć, wzr_st g_sp_d_rcz_, prod_kt na_od_w_ b_u_to, poz_om _yc_a, c_le spo_e__ne, św_adczen_a, p_ _yczyny inf_acji, inde_s c_n, _rednia pro_entowa zmi_na, _iperinflacja, wartoś_ pieni_dza, wysok_ stop_ inflacji. Завдання 10. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski. Макроекономіка вивчає рівень валового внутрішнього продукту, зміни цін, монетарну політику, ринок праці та ін.Макроекономісти виділяють три сфери своїх досліджень, а саме: повна зайнятість, стабільність цін, економічне зростання. Інфляція – це явище, при якому відбувається зниження вартості грошей.Причини інфляції поділяються на дві групи – зовнішні та внутрішні.
Тести для самоперевірки знань Proszę wskazać właściwe zakończenie zdania. 1. Domeną ekonomii jest: a) sposób analizy zjawisk ekonomicznych; b) badanie związków i zależności występujących w życiu gospodarczym społeczeństwa; c) ogólne prawidłowości zbiorowych zjawisk gospodarczych. 2. Makroekonomiści badają: a) płace i dochody jednostek gospodarczych; b) rynek zatrudnienia; c) budżety domowe. 3. Problemem gospodarczym jest: a) bezrobocie; b) praca; c) pełne zatrudnienie. 4. Obiektem zainteresowania makroekonomistów są również: a) rosnące wynagrodzenia; b) stawka opodatkowania; c) rosnące ceny. 5. Inflacja oznacza: a) stabilność cen; b) pożeranie siły nabywczej pieniądza; c) wzrost realnego produktu narodowego. 6. Celem gospodarczym jest: a) bezrobocie; b) wzrost realnego produktu narodowego brutto; c) inflacja. 7. Wzrost poziomu życia ludności jest uwarunkowany: a) zwiększaniem zasobów naturalnych; b) zmniejszaniem ilości godzin pracy; c) postępem w gospodarce kraju. 8. W krajach wysoko rozwiniętych wydaje się dużo pieniędzy na badania naukowe, ponieważ: a) wspierają one postęp techniczny; b) podnoszą one kwalifikacje kadry kierowniczej; c) są to najszybciej zwracające się inwestycje. 9. Najważniejszym czynnikiem stymulującym wzrost gospodarczy jest: a) stopień wykształcenia robotników; b) wydajność pracy kadry kierowniczej; c) kapitał. 10. Warunkiem funkcjonowania efektywnych rynków ubezpeczeń jest: a) prawo małych liczb, tzn. liczba zdarzeń musi być odpowiadno mała; b) obciążenie w wielkim stopniu ubezpieczenia “ryzykiem moralnym”; c) niezależność zdarzeń. 11. Działalność która polega na osiąganiu zysków przez wykorzystanie wahań cen to: a) oligopol; b) spekulacja; c) ubezpieczenie. 12. Konkurencja doskonała to: a) sytuacja na rynkach, na których żadna firma ani żaden konsument nie są wystarczająco wielcy, aby móc wpływać na cenę rynkową; b) działalność polegająca na osiąganiu zysków przez wykorzystanie wahań cen; c) sytuacja na rynkach, na których jeden sprzedawca jest na tyle duży, że może wywierać wpływ na cenę rynkową. 13. Zboże, ropa naftowa to towary: a) monopolistyczne; b) oligopolistyczne; c) spekulacyjne.
Програмні питання для самостійного вивчення теми Przyczyny inflacji w moim kraju
Рекомендована література
КомментарииКомментариев пока нет Пожалуйста, авторизуйтесь, чтобы оставить комментарий. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||